Straight edger zoekt waarde van de eigen kracht

In het hardcore-punkcircuit draait het leven van menigeen om roken, drinken en drugs. Dit gaat echter niet op voor de 'straight edger'. Op niet-religieuze basis onthoudt hij zich van dergelijke “verderfelijke invloeden”.

ROTTERDAM, 26 FEBR. “In hun teksten vragen mijn favoriete bands zich af wat nu belangrijker is op een concert: de drank of de muziek”, zegt Jean Paul Strijns (23) uit het Simpelveld. “Zelf heb ik ook gedronken en gerookt, maar sinds ik deze muziek leerde kennen krijg ik daar geen lekker gevoel meer bij. Ik wil nu alleen nog puur leven.”

Sinds vijf jaar is Strijns, tweedejaarsstudent in Sittard, aanhanger van de straight edge, een aan populariteit winnende levenshouding binnen het hardcore punkcircuit: bulderende stemmen op harde, energieke gitaar- en drumsalvo's kenmerken deze muziekstroming. In 1994 richtte Strijns het straight-edgeblad Value of Strength op, dat hij tot op de dag van vandaag in zijn eentje beheert. “De waarden van je eigen krachten leren kennen: daar draait het om”, meent hij. “'Do it yourself' werd het in Amerika genoemd. Zonder middelen die je geest nadelig beïnvloeden.”

Straight edge is begin jaren tachtig ontstaan uit de harde kern van de Amerikaanse punkbeweging. Toen veel punkers schreeuwden dat de wereld verbeterd moest worden, maar zich tegelijkertijd bezighielden met alles wat god verboden heeft, ontstond er een splitsing. In het nummer Straight Edge zette de Amerikaanse band Minor Threat zich af tegen het gebruik van alcohol en drugs. “Don't smoke, don't drink, don't fuck around”, zo luidden de basisregels. De band pleitte voor de totstandkoming van een nieuwe, puristische punkgedachte: een levensstijl zonder de genoemde 'verderfelijke' invloeden. Veel aanhangers breidden deze gedachte uit met vegetarisme of veganisme, vooral bedoeld om te strijden voor verbetering van de dierenrechten.

Het ontstaan van een geheelonthoudende jongerengroepering als de straight edge is vrij uniek. Als subcultuur is zij zelfs de eerste in haar soort, zo zegt D. Korf van de Algemene Nederlandse Geheelonthoudersbond. Begin van deze eeuw bestond er nog een keur aan verenigingen voor jonge geheelonthouders. Maar aan het einde van de verzuiling verdwenen zij. “Na de verzuiling trad er een culturele nivellering op, waardoor ook de gezondheidsgrenzen vervaagden”, meent Korf. “Wij zijn blij dat dit bewustzijn bij sommige jongeren weer toeneemt.”

Halverwege de jaren tachtig waaide de straight-edgeboodschap over naar Europa. Verscheidene bands begonnen identieke teksten uit te dragen. In 1985 hadden de straight edgers naar eigen zeggen zo'n twintig aanhangers. Maar met de grote opkomst van de hardcore punkbands in ons land, in de loop van dit decennium, groeide dit aantal. Straight edge werd de afgelopen jaren een volwassen stroming, met bekende bands als Earth Crisis, Main Strike en Shelter. “Overal in Nederland kom je straight edgers en straight-edgebands tegen”, zegt Strijns. De schattingen van het aantal straight edgers begin 1997 lopen uiteen van vijfhonderd tot enkele duizenden.

Straight edgers walgen van de invloed van verdovende middelen op jongeren. Uit een Europees onderzoek van het muziekstation MTV bleek onlangs dat 28 procent van de Nederlandse jongeren wel eens harddrugs heeft gebruikt. Softdrugs werd door 47 procent uitgeprobeerd. Onderzoekers wijten het druggebruik aan de aandacht voor drugs en aan verveling onder jongeren. Bovendien zouden die hun buik vol hebben van alle gezondheidstips die de afgelopen jaren op hen zijn afgevuurd.

Jeroen Vrijhoef, gitarist van de Nederlandse straight-edgeband Main Strike, zet zich op en buiten het podium af tegen dergelijke groeiende geneugten onder leeftijdgenoten. “Met onze muziek willen we benadrukken dat je ook zonder verdovende middelen een 'eigen wereldje' kunt creëren. In mijn eigen kennissenkring heb ik vroeger een aantal mensen door toedoen van drugs zien afglijden. Zelf gebruikte ik ook weleens wat. Vaak merkte ik dan dat ik niet al te fijn in mijn omgang was. Sinds die tijd wil ik met een helder hoofd plezier hebben”, aldus Vrijhoef.

Strijns benadrukt dat de straight-edgegedachte niets van doen heeft met religie. “Veel mensen vergelijken ons met Hare Krishna of denken dat we katholiek zijn. Maar zover zal het nooit komen, want het belangrijkste principe van de straight edge is nog steeds dat het een individualistische gedachte is. Het is onlosmakelijk verbonden met de punkgedachte. Je moet het zelf doen. Zodra deze basis verdwijnt, houdt ook de straight edge op te bestaan. Geloof beschouw ik zelfs net zo negatief als drugs en alcohol: je verliest jezelf ermee.”

Niettemin lijken de straight edgers toch op zoek te zijn naar een groepsverband. De fans kleden zich hetzelfde - wijde, laaghangende legerbroeken met daarop het liefst sweaters van hun favoriete band -, onderhouden een levendig contact, zijn veelal skaters of beoefenaars van andere zogeheten 'extreme sporten', beschikken over diverse blaadjes en kennen hun eigen herkenningsteken: een kruis aan een polsbandje. Dit teken is afkomstig uit de VS, waar minderjarige concertgangers het op de hand werd gestempeld om aan te geven dat ze geen alcohol mochten drinken.

Ondanks het individualistische karakter van de straight edge is het volgens een deel van haar aanhangers “niet onwaarschijnlijk” dat de groepering ooit zal uitgroeien tot een politiek geëngageerde beweging. Volgens Edward Verhaeghe, eigenaar van het Belgische straight-edgeplatenlabel Goodlife Records, oefent “een aanzienlijk deel” van de straight edgers politieke pressie uit. “Je ziet veel van deze jongeren bij acties voor dierenrechten. Omdat straight edge nog erg jong is, kun je nog niet generaliseren: iedereen heeft zo zijn eigen interpretatie. Maar er bestaat genoeg politiek bewustzijn.”