Ecologie verdeelt bewoners 'Waterland'

In de ecologische wijk Waterland in Groningen, met duurzame houtsoorten en watergedragen muurverven, heerst onmin. De huurders zijn bevlogen, de kopers willen dicht bij huis hun auto kwijt.

GRONINGEN, 26 FEBR. Dertiger R. Haaksma, fors met een zwart voetbaljack, staat in zijn tuin. Hij rommelt wat aan zijn groene afvalbak. Hoe het wonen in een ecologische wijk bevalt? “Slecht”, zegt hij resoluut. Er zijn veel te weinig parkeerplaatsen vlakbij zijn huis. Al bekeuringen gehad? Hij knikt: “Tig, voor het parkeren in de berm.” Dan wijst hij naar twee rode woningblokken. “Daar wonen de huurders, de ecologen. Aan hen hebben we dat te danken.” Met een sigaret in de hand trekt hij de afvalbak naar de straat.

In de wijk Drielanden in Groningen zorgt de ecologie voor wrevel en een tweedeling. Drielanden bestaat uit Waterland, Zonland en Mooiland. Waterland is het meest ecologische gedeelte. In de woningen zijn milieuvriendelijke materialen verwerkt, zoals duurzame houtsoorten, puingranulaat in het beton en minerale en watergedragen muurverven. De woningen hebben een hoge energie-prestatie-norm, er zijn waterzuinige toiletten, douches en kranen aangelegd en het bouwafval is in meer dan vijf fracties gescheiden. En de wijk is autoluw. Er zijn weinig parkeerplaatsen vlakbij de huizen. Wel is er een grote gemeenschappelijke parkeerplaats aan het begin van de wijk.

In Waterland wonen 26 huurders in twee blokken in het hart van de buurt, de 140 kopers in waaiers er omheen. In de huurwoningen wonen in hoofdzaak leden of oud-leden van de vereniging Ecologisch Wonen Groningen (EWG), die zich vanaf 1988 heeft ingezet voor de aanleg van de wijk. In de koopwoningen wonen vooral, zoals W. Brand van Kamminga Makelaars het zegt, “mensen die het huis gewoon leuk vonden”. Zij hebben met ecologie niet veel op. Bij de huurders zijn de tuinen ruig, de kopers hebben nette, stenen terrassen met houten schuttingen.

De wijk is nu anderhalf jaar bewoond. Vorige maand wees staatssecretaris Tommel (Volkshuisvesting) hem aan als een van de 24 'voorbeeldprojecten duurzaam bouwen'. De staatssecretaris wil hiermee de bouwwereld aangeven wat binnen enkele jaren standaard moet worden. Ook plaatsen als Alphen aan de Rijn, Utrecht, Delft en Drachten hebben een ecologische wijk.

Meest in het oog springend is het grijswatersysteem in Waterland. Het 'grijze afvalwater' - het water van de keuken, douche en wasmachine - wordt geloosd op een rietveld. Dit 'helofytenfilter' breekt de afvalstoffen vervolgens op een natuurlijke wijze af. Het systeem vraagt van de bewoners wel volop medewerking want zij mogen geen slecht afbreekbare schoonmaakmiddelen gebruiken of hun verfkwasten in de gootsteen wassen. In de zomer heeft het systeem voor het eerst gewerkt. Dat ging naar tevredenheid, al namen in de loop van de tijd de bewoners het steeds minder nauw met het gebruik van wasmiddelen. Ook de kou verminderde de activiteit van het rietveld. Tijdens de wintermaanden is het systeem stilgelegd en wordt gewoon op het riool geloosd. Een wijkbewoner onderzoekt de werking van het helofytenfilter.

T. Karsch heeft een van de mooiste huurwoningen in Waterland. Ze had de eerste keus. Door een groot raam kijkt ze uit over ruige weilanden met Schotse hooglanders en kan ze de zon achter de 'skyline' van Groningen zien verdwijnen. Ze wordt door sommigen liefkozend 'de moeder van de wijk' genoemd, want zij is medeoprichter van de vereniging Ecologisch Wonen Groningen.

De totstandkoming van Waterland was volgens haar een lang en moeizaam proces. De wijk is niet helemaal geworden zoals de vereniging voor ogen had. Grasdaken, composttoiletten, huizen op palen en muren van leem bleken onhaalbaar. Het plan om bewoners naar draagkracht voor hun woning te laten betalen eveneens. Doordat het allemaal lang duurde heeft het overgrote deel van de 140 leden van de vereniging voortijdig afgehaakt.

Ondanks de concessies die de vereniging heeft moeten doen, is Karsch tevreden, want er is toch een bijzondere wijk ontstaan. In de koopwoningen wonen wel “hele andere mensen” dan de bedoeling was. Echt grote saamhorigheid is er nog niet. Ze schat dat eenderde van de mensen wel wat wrevelig is over de vereniging EWG. “Bij sommigen komt ecologie de strot uit. Daarom moeten we hen niet met een opgeheven vingertje de wet voorschrijven.” De ecologie moet volgens Karsch nog langzaam de buurt ingroeien. Zo verwacht ze dat de bewoners vanzelf de voordelen zien van een autoluwe wijk als er meer kinderen komen.

EWG wordt binnenkort opgeheven, omdat het werk is gedaan en omdat de naam in Waterland besmet is geraakt. De bewonersvereniging Drielanden gaat het ecologische gedachtegoed verder uitdragen.

Bewoner Haaksma zegt niet veel met ecologie op te hebben. Vooral ergert hij zich aan de ruige tuinen van de huurders. “Daar is het een teringzooi.” Met het grijswatersysteem heeft hij niet zo veel moeite. “Daar doe ik wel aan mee. Ik ga heus geen chloor door de gootsteen spoelen.” Volgens hem zijn de eerste huizen al weer doorverkocht vanwege de slechte parkeervoorzieningen.

Architect J. Giezen zegt geregeld met trots door Waterland te lopen. “Waterland kun je met recht een ecologische wijk noemen. De vraag is alleen hoelang de bewoners dat ecologische volhouden.” Hij hoopt dat bij de mensen die er nog niet zo positief tegenover staan een 'bewustwordingsproces' op gang komt.

Over de makelaar is Giezen niet te spreken. “Op het voorblad van de folder stonden precies die woningen waar wel parkeerplaatsen zijn. De informatievoorziening over het ecologische gehalte van de wijk had wel wat beter gekund.” Makelaar Brand van Kamminga bevestigt dat Drielanden bewust niet als ecologische wijk is geafficheerd, want dat zou volgens haar een paar jaar geleden een te negatieve klank hebben gehad. Volgens haar zijn de kopers echter wel goed geïnformeerd. Haaksma vindt van niet. “Met die parkeerplaatsen zou het wel goed komen. Maar als ik om zes uur thuiskom moet ik mijn auto helemaal aan het begin van de wijk neerzetten”, zegt hij nijdig. Hij stapt in zijn grijze Opel Kadett en rijdt weg.