'China wordt een enorme natie'

SINGAPORE, 26 FEBR. Dalvey Road, een aan weerskanten met palmgroen omzoomd laantje in het hart van Singapore, was even een van de drukste straten van dit land. Aan deze anders zo rustige kronkelweg ligt de Chinese ambassade en sinds vorige week donderdag kwamen hier dagelijks duizenden Singaporezen in een speciale rouwkamer hun laatste eer bewijzen aan China's opperste leider in ruste Deng Xiaoping, die de menigte bezoekers vanaf een grote zwart-wit foto toekeek.

Een van de eerste Singaporezen die het condoléance register op de ambassade tekenden, was oud-premier Lee Kuan Yew, de man die ruim dertig jaar lang Singapore's premier was en nu de invloedrijke erefunctie van 'senior minister' vervult. Lee is net als ruim driekwart van de Singaporese bevolking Chinees en hij geldt in Azië als een van de meest invloedrijke woordvoerders van de 'overzeese Chinezen', een verzamelnaam voor de emigranten die eerder deze eeuw uit China vertrokken op zoek naar een nieuw leven.

Lee's banden met het Chinese leiderschap zijn de afgelopen decennia erg hecht geweest. De Chinese leiders beschouwen de Singaporees nu nog steeds als een belangrijke gesprekspartner die hen op de hoogte houdt van de ontwikkelingen in Zuid-Oost Azië. Omgekeerd beschouwen de lidstaten van de ASEAN (Associatie van Zuidoostaziatische landen) Lee vaak als een officieuze spreekbuis naar China toe. Als China zich roert in de regio, zoals vorig jaar via militaire oefeningen voor de kust van Taiwan, komt Lee steevast als eerste met een commentaar dat China als graadmeter ziet van de ASEAN-visie. Om die reden was Lee's reactie op Dengs dood van groot belang. De afgelopen dagen liet de Singaporees meermalen zijn licht schijnen over de gevolgen van Deng's dood.

Lee stelt zowel China als ASEAN gerust: “China gaat voorlopig geen machtstrijd tegemoet”, meent hij. “President Jiang Zemin zit al zeven jaar op zijn post en dat zal geen problemen opleveren want alle belangrijke figuren in de top van de Chinese politiek steunen hem. Er is complete consensus over de positie van Jiang bij de Partij.”

Uit een door Lee zelf geschreven necrologie van Deng, die in de Singapore Straits Times werd afgedrukt, blijkt dat de Singaporese oud-premier de afgelopen twintig jaar intensief contact onderhield met de voormalige Chinese leider. Volgens Lee heeft Deng, die hij “meer een realist dan een ideoloog” noemt, de laatste twee jaar vrijwel geen invloed meer uitgeoefend op de Chinese politiek. Desondanks is Lee er heilig van overtuigd dat het door Deng geïntroduceerde Chinese beleid van 'één land, twee systemen' ten opzichte van Hongkong en Taiwan onveranderd gehandhaafd blijft. “Er komt geen verandering voor Hongkong of Taiwan, absoluut niet. Alle verhalen daarover zijn onzin!”

Lee prijst Deng uitgebreid om zijn 'open-deur' politiek. Zonder Deng, zo meent hij, zou het met China net zo zijn vergaan als met de Sovjet-Unie. “Deng Xiaoping is regelmatig aangevallen door de Westerse media omdat hij verantwoordelijk was voor de doden op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989, maar als hij de demonstranten toen niet had laten verjagen, zou het in China nu een grotere chaos en rotzooi zijn dan in de voormalige Sovjet-Unie”, aldus Lee. “Deng had in zijn leven chaos en revolutie meegemaakt en herkende de gevaarlijke signalen van Tiananmen in 1989. Gorbatsjov had nog nooit een revolutie meegemaakt en herkende daarom niet de signalen van een dreigende ineenstorting van zijn land. Door Deng is China niet gedesintegreerd.”

Dengs hervormingspolitiek droeg er in grote mate toe bij dat Lee besloot Singapore's economische succes te kopiëren in China. Stadstaat Singapore kloonde zich als het ware in de stad Shuzou, ten noorden van Shanghai, en groeide uit tot de vijfde grootste investeerder in China. Het initiatief tot deze investeringen kwam van één man: Lee Kuan Yew. Zijn oproep in eigen land China te helpen in zijn economische hervormingen via investeringen werd nagevolgd door andere overzeese Chinezen in de regio die Lee's visie en Dengs politieke strategie vertrouwden. Dat draagt allemaal bij tot Lee's conclusie dat China het vooruitzicht heeft de komende twintig tot dertig jaar uit te groeien tot een “enorme geïndustrialiseerde natie.”