Mee met een ander

Mooi meisje, je hebt me verlaten, om met een ander mee te gaan, heel ver weg. (Jolie fille, tu m'as quitté pour t'en aller avec un autre si loin...) Aan de Bayou Teche onder een dikke eik zitten twee oude mannen op een bankje muziek te maken. Het zijn Ophe en Lennis Romero en ze zingen weemoedige liedjes over liefde en afscheid.

Toevallige bezoekers uit de buurt maar ook uit Quebec zetten spontaan een dansje in. Het is januari, het is warm en het bankje staat op ruim een uur ten westen van New Orleans, in St. Martinsville, Louisiana.

Ophe en Lennis spreken en zingen in het Frans en hun accordeon en triangel klinken authentiek Cajun. “Dit liedje heet Jolie Blonde en het is het officieuze volkslied van Louisiana”, zegt Ophe, die de accordeon bespeelt. “Onze cd ligt in de winkel in Lafayette. Hier is mijn kaartje.” Ophe en Lennis noemen zich de Romero Brothers. Hun Spaanse achternaam herinnert aan een van de vele vreemde invloeden in deze streek, die drietalig is: Engels, Frans en creools.

De enorme eik wier takken over de bayou hangen, heet 'Evangeline's Oak' en zou de ontmoetingsplaats zijn geweest van Evangeline en Gabriel. Zij zijn geliefden die elkaar uit het oog verloren toen de Franse bevolking in Acadia (Nova Scotia) tussen 1755 en 1758 uiteengejaagd werd door de Engelsen. De Engelsen zetten de Fransen, die al een eeuw eerder het land waren binnengekomen en zich hadden vermengd met de indianen, onder druk om hun katholieke geloof af te zweren en trouw te betuigen aan de Engelse koning. De Acadiërs woonden in het oosten van de Franse kolonie in Noord-Amerika, globaal in het gebied van de huidige provincies Oost-Quebec, New Brunswick, Nova Scotia en de Amerikaanse staat Maine.

De toenmalige Spaanse bewoners van Louisiana hadden kolonisten nodig en zij moedigden de Acadiërs aan de Engelsen te laten stikken en zich hier te vestigen. De aanduiding Cajun waarmee de Franse afstammelingen worden aangeduid zou afkomstig zijn van Acadien, een woord dat de plaatselijke Attakapas-indianen niet konden uitspreken en verbasterden tot cajun.

Volgens een bordje bij de eik heetten Evangeline en Gabriel in werkelijkheid Emmeline Labiche en Louis Arceneaux. Ze verloren elkaar uit het oog tijdens al het tumult in het oosten van het continent. Jaren later ontmoetten ze elkaar weer, zo wil de overlevering, bij deze eik in Louisiana. De ene versie wil dat hij inmiddels een andere had terwijl zij natuurlijk had gewacht. Volgens een andere overlevering kwam zij hem bij toeval tegen in een lazaret, waar hij de laatste sacramenten reeds heeft ontvangen. Een eik komt in dat verhaal niet voor.

Het verhaal van Evangeline en Gabriel is bezongen door de Amerikaanse dichter Henry Wadsworth Longfellow (1807-1882) in zijn prozagedicht Evangeline. A Tale of Acadie uit 1847. Longfellow was zeer getroffen door het gegeven en voor zijn gedicht baseerde hij zich op legendes en halfware histories. Acadia was in dat verhaal uiteraard een paradijsje met “elk huis een gastvrij hotel waar iedereen welkom is”. De vader van Evangeline was de rijkste boer in de streek en Gabriel de zoon van de smid. Het mooiste meisje was Evangeline en de nobelste jongeman was Gabriel! Hij vertrekt in gevangenschap. Gabriel! be of good cheer! for if we love one another,/ Nothing in truth, can harm us, whatever mischances may happen! Zij gaat hem jaren later achterna als ze hoort dat hij in Louisiana terechtgekomen is. Als ze aankomt is hij net die dag vertrokken omdat hij zo rusteloos was. Ze wacht een poos maar gaat hem dan weer achterna - tot de fatale ontmoeting in Philadelphia. Evangeline knelt by his bedside,/ Vainly he strove to whisper her name.

Longfellow is zelf waarschijnlijk nooit verder westelijk geweest dan Philadelphia. Zijn kennis van Mississippi en Louisiana haalt hij uit boeken en voor het gemak laat hij de twee geliefden elkaar niet ontmoeten bij de eik aan de bayou maar in Philadelphia in een ziekenhuis.

Dat heeft St. Martinsville er niet van weerhouden de eik naar Evangeline te vernoemen, een Evangeline-standbeeld op te richten en een Longfellow-Evangeline State Commemorative Area in te richten. Bestonden er ooit een Evangeline en Gabriel? In Louisiana zeggen ze van wel maar in Nova Scotia wordt het betwijfeld. Feit blijft dat de moedertaal van Lennis en Ophe Frans is en hun muziek en cultuur zeer eigen en authentiek zijn.