'Loonmatiging belemmering voor innovatie'

EINDHOVEN, 22 FEBR. Loonmatiging is slechts een tijdelijk redmiddel voor de Nederlandse economie. Uiteindelijk is verdere matiging van loonkosten een “doodlopende weg”. Dit stelde prof.dr. W. van Gelder gisteren in zijn inaugurele rede als hoogleraar technologiebeleid aan de TU Eindhoven.

Voor toekomstige welvaart en werkgelegenheid zal Nederland het volgens Van Gelder moeten zoeken in investeringen. Daar schort het volgens de kersverse deeltijd-hoogleraar 'technologiebeleid in internationaal perspectief' nogal aan. “Nederland heeft de laatste twintig jaar internationaal vergeleken steeds minder uitgegeven voor technologische ontwikkeling en onderwijs”, aldus Van Gelder. De uitgaven voor onderwijs zijn gedaald van 9 procent van het nationale inkomen in 1975 tot 6 procent nu. Hierdoor is Nederland op de internationale ladder van de vierde naar de tiende plaats gezakt. Op het gebied van investeren in technologische ontwikkeling ligt Nederland 10 tot 50 procent achter bij de grote industrielanden. Nederland is inmiddels ook gepasseerd door Zweden, Zwitserland, Finland, Korea en Taiwan. En dat terwijl Nederland volgens Van Gelder “juist moet investeren in zijn verdiencapaciteit”.

Van Gelder wees op de arbeidsongeschiktheid, die volgens prognoses van het Centraal Planbureau zal stijgen tot 1 miljoen uitkeringsjaren in 2010 en ver daarboven in 2020. “Het mag niet zo zijn dat de Nederlandse werknemer dit straks weer moet bekostigen door voortdurende loonmatiging”, aldus Van Gelder. Deze uitspraak is opmerkelijk omdat Van Gelder tot voor kort secretaris is geweest van de werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Van Gelder heeft geen goed woord over voor het in Nederland gevoerde technologiebeleid. Volgens de hoogleraar is er zelfs “nauwelijks kabinetsbeleid en kabinetsaffiniteit geweest met betrekking tot de nationale innovatie”.

De laatste jaren is daar weinig in veranderd. Van Gelder: “De Nederlandse overheid heeft wel beleidsvoornemens geformuleerd, en vervolgens uitgewerkt tot doelstellingen, maar is vaak blijven steken in de implementatie. Het ontbrak òf aan politieke daadkracht, òf aan duidelijkheid.”

Als het technologiebeleid wordt verwaarloosd, moet dit volgens Van Gelder worden gecompenseerd door loonkostenmatiging. Op dat punt heeft Nederland de afgelopen vijftien jaar geëxcelleerd. De loonkosten per eenheid produkt in de industrie zijn in die periode met 10 procent gedaald ten opzichte van die in concurrerende landen. “Het is echter zeer de vraag of Nederland deze neerwaartse trend kan en wil volhouden”, aldus Van Gelder.

Uiteindelijk zullen technologische kennis en bevordering van innovatie volgens de hoogleraar de toekomstige concurrentiekracht van Nederland bepalen. Ondernemingen die meer kennis bezitten dan hun concurrenten, zo blijkt uit onderzoek, presteren beter en maken meer winst dan die concurrenten.