Klein manifest

“We schrokken ons rot toen ze hem thuisbrachten, maar hij was gelukkig alleen maar dronken.” Ik spaar opvallende krantenkoppen. Deze stond in 1979 boven een interview met ouders die bang waren dat hun zoon door vrienden zou worden verleid om te gaan blowen.

Alcohol of hasj, natuurlijk geen van beide genietingen om zorgeloos over te doen als het om je kinderen gaat, maar als ik moest kiezen wist ik het geloof ik wel. Dronken mensen vind ik onuitstaanbaar. Wie heeft geblowd is meestal buitengewoon vriendelijk in de omgang. Misschien zijn softdrugs op den duur net zo slecht voor het lichaam als alcohol, maar dat is dan een persoonlijk risico dat iemand verkiest te lopen. Alcoholgebruik vormt daarentegen bovendien een sociaal risico.

Toen laatst voor de zoveelste keer bij ons in de buurt een vechtpartij tussen dronken kerels eindigde met een zwaargewonde politieman, was het ook voor de zoveelste keer dat we dachten wat een zegen het zou zijn als die alcohol vervangen zou worden door softdrugs. Vooral de zogeheten vrijgezellenfeesten zijn tegenwoordig berucht. Enkele cafés zijn er in gespecialiseerd. Er wordt gedronken tot de bruidegom laveloos genoeg is om aan een of ander pikanterietje te durven beginnen en de gasten zuipen ondertussen lustig verder.

Als door harde onderzoeksgegevens één ding onomstotelijk is vast komen te staan, is het dat alcohol een sterk agressieverhogend effect heeft. Aan de ene kant worden prikkels van buiten sneller als vijandig ervaren. Aan de andere kant worden de processen in de hersenschors, die bepalen of en in hoeverre agressieve gevoelens worden omgezet in gedrag, gehinderd, waardoor men onbeheerst agressief reageert. In een gezelschap dat zich daarentegen te goed doet aan hasj zit meestal iedereen vreedzaam en nogal zwijgzaam wat voor zich uit te dromen.

Harddrugs lijken me een heel ander verhaal. Ik deel dan ook de kritiek op de ondertekenaars van het manifest Omwille van onze kinderen. Een beleid dat is gericht op zo veel mogelijk medicalisering van harddrugs is waarschijnlijk het hoogst haalbare, ook in internationaal verband.

Daar komt nog bij dat je jezelf niet als maatstaf moet nemen. Zelfs als het gaat om softdrugs voor jongeren kan ik alleen maar dènken dat het minder kwaad kan dan allerlei mensen denken, maar zeker weten doe ik het niet. Mijn eigen ouderlijke ervaring ermee mag ik niet veralgemeniseren tot alle andere gezinnen en andere jongeren. Ik kan hooguit vertellen over wat ik denk dat belangrijke condities zouden kunnen zijn die de risico's drastisch zouden kunnen verkleinen.

Condities overigens, die voor allerlei andere aspecten van het dagelijks leven van jongeren gelden: aandacht voor wat hen bezig houdt; beschikbaar zijn als ze je nodig hebben; en wat soft drugs betreft: zorgen dat het blowen niet stiekem hoeft te gebeuren. Zo kon onze zoon ons bijvoorbeeld zeer ter zake voorlichten. Over gunstige (“als je een avond lekker helemaal geen huiswerk hebt”) en ongunstige (“als je je rot voelt, moet je het vooral nièt doen”) momenten. En uiteraard over de wereld van verschil met harddrugs en met de door ons geconsumeerde alcohol. Wij van onze kant gedoogden zijn eigen kleine plantage op zijn kamer, maar eisten een bijdrage uit zijn zakgeld voor de 24-uurs-verlichting, die voor de groei noodzakelijk bleek.

De ondertekenaars van 'Omwille van onze kinderen' nemen zichzelf echter wel als maatstaf. Kijk eens hoe goed het met ons is afgelopen, wij zijn zelfs Bekende Nederlanders geworden. Het deed me denken aan enkele bekende vrouwen die er jaren geleden ter ondersteuning van legalisering van abortus voor uitkwamen dat ook zij een keer een abortus hadden ondergaan. Waarom was dat een sympathiek gebaar en heeft dit manifest iets koketteerderigs? Ik denk doordat die vrouwen iets verdrietigs over zichzelf wilden vertellen om anderen te helpen. Ze vroegen niet om legalisering van hun eigen gedrag. Zij waren niet trots op wat ze hadden gedaan, maar lieten zien dat abortus soms ook voor hen de enige uitweg was. De manifesteerders zijn wel trots en wijzen impliciet op wat ze in hun diverse ambachten allemaal presteren. Alsof in hun persoonlijk maatschappelijk succes een legitimering zou zijn te vinden voor legalisering van harddrugs ten bate van het ganse volk.

Die bekende vrouwen zeiden indertijd: het is ons ook overkomen, net als u. Het was een solidariteitsverklaring met vrouwen in nood. De ondertekenaars van 'Omwille van onze kinderen' zeggen: wij zijn niet verslaafd geraakt, dus hoeft dat anderen ook niet te overkomen. Dat is een egocentrische redenering, waarbij solidariteit ver te zoeken is. Zij gaan voorbij aan de grote verschillen in persoonlijkheid en omstandigheden die maken dat sommigen inderdaad beheerst en sociaal aanvaardbaar kunnen gebruiken, en anderen daarentegen in totaal verslaafde verloedering raken.

Maar softdrugs moeten in Nederland maar worden gedoogd - wat andere landen daar ook van mogen denken. Het haalt twee gebruikerswerelden uit elkaar en verkleint waarschijnlijk de kans om van de ene in de andere verzeild te raken. Als daarom over enige tijd bij ons in de buurt de Europese top wordt gehouden, zal ik zorgen dat voor mijn keurige burgermansramen vrouwelijke hennepplanten staan. Uit de tijd van die plantage in huis weet ik dat ze heel makkelijk zijn om te verzorgen en niettemin fraai van aanzien zijn. Mijn eigen kleine manifest. Al zijn buurtbewoners van harte uitgenodigd mee te doen.

    • Rita Kohnstamm