Hollands Dagboek

Karin Adelmund (47) is sinds 1994 lid van de Tweede Kamer en vice-voorzitter van de PvdA-fractie. Daarvoor was ze onder meer voorzitter van de vrouwenbond van de FNV en vice-voorzitter van de FNV. Deze week werd ze - met 'Oosteuropese' stemverhoudingen - gekozen tot partijvoorzitter van de PvdA. Ze woont samen, in Amsterdam, en heeft een dochter en een zoon.

Woensdag 12 februari

Carnaval, dus reces. Het laatste restje CDA-invloed? Mijn fiets heeft een kapotte as. Dan maar de kinderfiets van dochter Sterre, want ik moet op tijd in de Sarphatistudio zijn voor een uur live op Radio 1. Gelukkig is het maar vijf minuten fietsen. “Hee”, roepen twee plantsoenwerkers me op het Frederiksplein toe: “Een nieuwe fiets voor je verjaardag en ze hebben niet eens gezien dat je gegroeid was!”

Het wordt een leuk gesprek. Kamerlid Bijleveld (CDA) komt via de telefoon ook nog in de uitzending, net als Felix. Hij wordt woedend als de interviewer vraagt waarom hij er nu pas achter komt hoe erg het is om in de WAO te zitten. “Hoe komt u daar bij?! Wie bent u eigenlijk?” Het doorbreken van het laatste taboe - de journalistiek ter discussie stellen - weet hij nog net voor zijn aftreden op zijn naam te brengen.

Kinderfiets thuis weer afgeleverd. In de auto naar Den Haag. Ik ga liever met de trein, minder stressig, meer ontspannen, maar dan haal ik het niet, vandaag. Dan maar mediteren in de auto.

In Den Haag ligt een hele stapel A4-vergaderspul te wachten, maar ook veel brieven en kaarten. Ieder gaatje tussen gesprekken wordt gevuld met overleg over aanvragen, brieven die de deur uit moeten, agendaberaad en meer van die noodzakelijke hagelslagonderwerpen. Als je ze nalaat, achtervolgt je de hele dag chaos. Als je ze keurig afhandelt, voelt het als leven achter prikkeldraad. Het is de kunst om Organisatie, Idee en Beweging in een prettige mix bijeen te houden. In de praktijk pikt Organisatie altijd als eerste je tijd.

Samen met Jan van Zijl drie sollicitatiegesprekken over de nieuwe voorlichter. Moeilijk om te kiezen. De perfecte kandidaat voor nu, of de perfecte kandidaat voor morgen met een iets groter risicoprofiel?

Donderdag

Harp en piano strijden zoals elke ochtend weer om de voorrang, omdat Sterre en Simon het meeste zin in studeren hebben als de ander ook net wil. Cornflakes, boterhammetjes smeren en tassen inpakken, haren kammen, halve blik op de krant en naar school. De stevige wind buiten geeft me het gevoel: ergens moet het strand zijn. O ja, onder het asfalt.

Nog meer pers vandaag. Ze moeten allemaal iets hebben over het congres en het voorzitterschap. Nu naar Middageditie in de Plantagestudio op de hoek bij Artis. Het is inmiddels pittig aan het plenzen. Geen föhn, dus dat wordt wetlook. Dat past goed bij deze vorm van journalistiek. Ik moet telkens kiezen. Wallage of Van der Scheur? We are the champions of The show must go on? Het kost interviewer en geïnterviewde een minimum aan voorbereiding en de kijker kan direct consumeren.

Al om twee uur thuis. Heerlijk zo'n week reces. De kinderen komen uit school met verhalen, vriendjes en vriendinnetjes en trek in lekkere dingen. Eind van de middag alleen nog even naar de Smoeshaan op de Leidsekade voor een radio-interview. Er belde een luisteraar naar de uitzending of ik niet langzamer kon praten. Dat oefen ik al jaren, en ik vínd alles al zo langzaam gaan. Maar het moet dus nog langzamer.

Broer Frits belt later, had me gehoord op de radio, was geëmotioneerd. “Kaatje, ik heb je kolen zien eten en die vond je niet lekker. Ik heb je met je kop tussen de spijlen van de trap zien vastzitten. Daar moest je uitgezaagd worden. Dat moet je bij de PvdA dus ook niet doen. Je kop niet in dingen steken waar je in vast komt te zitten. En niks eten wat je niet lust.”

In Twee Vandaag zie ik Anita Vlekke, een andere kandidaat voor het voorzitterschap en archiefbeelden van mezelf. Te gek jong was ik in de Vrouwenbond FNV.

Na de bad/bed-rituelen nog even flink piekeren over de speech en naar bed. Morgen congres. Ik slaap anders dan normaal, ben vaker wakker en klem weer te veel met mijn kaken. Spieren doen hun best gespannen te blijven.

Vrijdag

Wat doet een dame die naar een congres gaat om gekozen te worden? Naar de kapper, weer naar huis, moet ik dit aan of dat, te veel spullen mee naar het Congresgebouw. Onderweg nog even in een half uur een nieuwe outfit gekocht, iets groens, lente-achtigs, dat doe ik morgen aan. In de auto moet ik janken en hoop en ik bid dat het geen egodagen worden. Daar heb ik nog nooit iets goeds van zien komen. Niet het ego voorop maar de liefde, prent ik mezelf voor de zoveelste keer in, niet afgesneden zijn van anderen, maar het samen doen.

De zaal is nog half leeg, terwijl burgemeester Deetman waarschuwt dat partijvoorzitter een ondankbare functie is. Daarna de debatten over de inhoudelijke thema's. Op de sessie over sociale zekerheid is de zaal propvol. Het gaat over loopbaanonderbreking, economische zelfstandigheid, negatieve inkomstenbelasting en de participatiewet, waardoor mensen die nu nog in de bijstand komen, meer kansen krijgen op bijverdienen, betaald werk of vrijwilligerswerk.

Deze discussie is voor mij belangrijker dan dat hele voorzitterschap. Samen met Ruud Vreeman en anderen heb ik dit debat maandenlang voorbereid in vergaderzaaltjes van Stadskanaal tot Terneuzen. Telkens viel me daar op dat de PvdA de frustratie voorbij is. We stoten mensen niet meer af, maar trekken weer mensen aan. Mensen hebben echt het gevoel: het gaat weer ergens over.

In de wandelgangen van het congres beantwoord ik 84 keer dezelfde vraag van de media: heeft u er zin in? We eten stamppot, 't zal eens niet waar zijn. Vier soorten nog wel omvat het winterbuffet. Kennelijk het enige voedsel dat sociaal-democraten zonder schuldgevoel naar binnen krijgen. Sterft, gij oude vormen en gerechten!

De discussie over het dubbelmandaat wordt heftig, open en kosjer gevoerd. De spelregels kunnen niet tussentijds gewijzigd worden, zo luidt de conclusie. Het mag dus, want het mag van de statuten en reglementen. Hmm. De eigenlijke kwestie is natuurlijk: hoeveel en wat voor distantie moet er tussen Den Haag en Amsterdam zijn? De spanning tussen die twee ken ik zelf maar al te goed, hier of daar maakt me weinig uit. Hoe vertaal je idealen in realiseerbare perspectieven en hoe geef je de dagelijkse strijd perspectief? Op zo'n manier probeer ik met dat dilemma om te gaan.

Age, Anne, Anita, Martha, Luc en ik stellen ons voor aan het congres, ieder met een drie-minutenpraatje. Aan de zaal is te voelen wat de uitslag wordt en Anita trekt zich terug. Dan stemming. 97 Procent van het congres kiest voor 'de kandidaat van het partijbestuur'. Oosteuropese uitslag, klinkt het hier en daar. Kennelijk had 'de partijtop' de zaak nog beter in de ijzeren hand moeten houden. En voor een uitslag van 84 procent moeten zorgen. Ik improviseer een kort dankwoord. Voor mijn gevoel blijf ik te afstandelijk.

In de auto. Naar huis. Veel congresgangers blijven in Den Haag overnachten. Maar ik geef mezelf mijn liefdes cadeau in Amsterdam.

Zaterdag

M'n lente-outfit aan en naar Den Haag. De mensen die een congresnachtje hebben doorgehaald, moeten nog even bijkomen. Felix gaat afscheid nemen. Zindering en wanhoop gooit hij met bakken de zaal in. Hij gaat als de zalm, met alle razernij van zijn woede, tegen de stroom in. Je voelt de worsteling, de twijfel, het gevoel dat we misschien alles verkeerd doen, maar toch om van te houden zijn. Als hij gaat zitten, schiet hij vol.

Gelukkig ben ik pas na de lunch aan de beurt met mijn 'aanvaardingsspeech'. Een inmiddels doorregen lijf. De sociale-zekerheidsdiscussie krijgt een prachtige afronding. Er ligt een programma dat dankzij de manier waarop het tot stand is gekomen, ook een flink maatschappelijk draagvlak heeft. Zo moet de partij werken.

Wim sluit het congres af met een typisch Kok-verhaal. Alles komt door werk tot stand. Misschien, heel misschien, een vleugje 'meezitten'. Hij heeft zo'n prachtige, integere onhandigheid. Door al zijn houterigheid heen is zijn emotie zichtbaar. En geëmotioneerd is hij, op het eind van zijn verhaal. Hij voelt dat het kan gaan lukken komend jaar. Met deze partij.

Alles bij elkaar rapen en naar huis. Annemarie Grewel en Felix en Titia rijden met me mee, dat voelt goed. Tot Leiden mogen we shitten, spreken we af. Maar voor Leiden is het al op. Wat is tevredenheid toch een moeilijke emotie voor sociaal-democraten.

Zondag

Vrij. Een ongekende luxe na zo'n week. Uitslapen lukt niet. Wel eieren koken, ontbijt maken en tijd nemen. De overbuurvrouw schuift ouderwets Amsterdams het raam omhoog en feliciteert me over het naar buiten hangende beddengoed heen.

's Avonds een prachtig portret van Felix in Netwerk. Als de kinderen slapen de zondagavondrust. Met F. zitten fantaseren over ons hutje op de hei, later als we groot zijn. Altijd zomer, nooit meer drukte, alleen gedichten lezen onder een grote boom in een kleine tuin en samen oud worden.

Maandag

Simon is ziek, blijft dus thuis. Handig dat F. vaak thuis werkt. Sterre naar school gebracht en gelijk door naar het partijkantoor. De afgelopen maanden kwam ik daar elke maandagochtend, voor de projectgroep Sociale Zekerheid. Nu kom ik ook voor andere dingen.

De laatste vergadering van project sociale zekerheid bij de tijd. Vanwege de afronding is er taart. Daarna bestuursoverleg. Taart nu vanwege de bestuurswisseling. Dan de personeelsvergadering. Taart vanwege het geslaagde congres. Toespraakjes over goede voornemens en aanverwante zaken.

Ik denk terug aan de diverse werkorganisaties die ik heb meegemaakt. De ogen hier hebben enerzijds de blik van 'voorzitters komen en gaan en het werk blijft bestaan'; anderzijds actieve nieuwsgierigheid naar de uitbuitingsgraad van de nieuwe.

Om drie uur haal ik Sterre van school, vriendin Nora komt mee. Twee kleine meisjes van veraf, toch al heel zelfstandig van dichtbij. De hele middag is het huis gevuld met gelach.

Dinsdag 18 februari

Even wakker worden met Sterre die nog slaapt als een roos en heel langzaam wakker wordt. We wonen in een straatje achter de gracht. De grachtenpanden hebben tuinen inclusief haan en kippen en dat midden in Amsterdam. Prettiger dan een wekker.

Het vaste dinsdagprogramma in Den Haag: eerst actualiteiten-overleg van het fractiebestuur waar elk lid kan binnenlopen, dan om half elf fractievergadering en 's middags het wekelijkse vragenuurtje. Tussen de middag loop ik buiten. Lekker koud. Idiote gewoonte, vergaderzalen zonder daglicht. Soms sta ik na een dag buiten en moet ik naar aanleiding van de avondtemperatuur fantaseren wat voor weer het is geweest.

Om tien uur nog een afspraak met een oud-collega in café Tisfris. Terwijl ik op haar zit te wachten, komt er binnen de minuut een meneer naast me zitten, die begint over zijn streetcornerwerk. “Karin...”, begint hij een heel verhaal. Was ik heel soms maar even iemand anders, om anoniem achter een kop koffie te kunnen zitten met gedachten zonder kop en staart.

Thuis uitpuffen met F. die niet voluit in het dagboek wil maar gelukkig wel in mijn leven.