Tuimelende skeletten

Nicci French: The Memory Game. Heinemann, 324 blz. ƒ37,25 (pbk)

Een vertaling van Gideon den Tex, Het geheugenspel, verschijnt bij Anthos, 340 blz. ƒ34,90

Het journalistenechtpaar Nicci Gerrard en Sean French schreef gezamenlijk een literaire thriller, The Memory Game. Het boek is fraai vormgegeven, als auteur staat 'Nicci French' op het omslag van de grote paperback, en de verwachtingen in Engeland (Heinemann) en Nederland (Anthos) zijn post-Tarttiaans hoog gespannen. Het boek is in elk geval geschreven voor en door ouderen dan de megaseller The Secret History van Donna Tartt. De psychische problemen in The Memory Game betreffen, voorzover ze in het heden spelen, geen studentenkwesties maar echtscheiding, ouderschap en het opgebrand zijn in de geslaagde maar hard bevochten carrière.

Of The Memory Game wel een echte thriller is valt te betwisten. Zeker, er wordt een lijk opgegraven, het lijk van een 25 jaar geleden vermoord zwanger meisje van 16, en alles wijst erop dat de dader gevonden kan worden in de eigen grote extended family, maar reuze spannend wordt het nergens. Wel intrigerend, en onderhoudend, maar nooit eng. Geen nagel hoeft tijdens het lezen te sneuvelen. Het boek is eerder een psychologische roman, en kiest zelfs uiteindelijk positie in het actuele debat in de psychologie en psychiatrie over de betrouwbaarheid van het geheugen in extreme omstandigheden van langgeleden. Recente rechtzaken die media-aandacht trokken - tegen oorlogsmisdadigers of verdachten van incest op grote schaal - spitsten zich meestal toe op de vraag naar de betrouwbaarheid van de getuigenverklaringen en de geheugens van de getuigen à charge. Het ontrafelen van de echte en enige waarheid is in The Memory Game een belangrijker thema dan die waarheid, hoe gruwelijk ook, zelf. Architecte Jane Crane is aan het scheiden van Claud Martello, de man van wie ze twee zoons heeft en de broer van haar beste jeugdvriendin die 25 jaar geleden spoorloos verdween tijdens een groots zomerfeest op het landgoed van haar ouders. De traditionele jaarlijkse champignonjacht met beide families op datzelfde landgoed is echter niet alleen voor hen beiden pijnlijk. Men lijdt mee, is boos of bang voor de eigen relatie,jaloers of continu dronken. De door allen geliefde oude moeder heeft ongeneeslijke kanker, de dikke verlopen vader, voorheen een der Angry Young Men, werkt al dertig jaar aan zijn tweede boek waarvan hij nog slechts een voorlopige titel heeft. Brallen kan hij als de beste, dat wel.

Midden tijdens de champignonjacht komt het verlorengewaande dochtertje Natalie tevoorschijn: zwanger en begraven midden op het gazon waar 25 jaar geleden gefeest werd. Desondanks worden alle gevonden paddestoelen heerlijk bereid en opgediend en samen met veel drank gezamenlijk genuttigd - champagne as usual.

Na de familiebijeenkomst gaat ieder met een of andere kater naar huis. Jane tobt met haar echtscheiding en de onverklaarde moord op haar vroegere vriendinnetje, en komt toevallig, zoals veel in deze roman toevallig gebeurt, terecht bij een psychotherapeut die na talrijke sessies gespecialiseerd blijkt te zijn in het terugbrengen van verdrongen traumatische herinneringen. Dat leidt tot een even spectaculaire als afgrijselijke ontdekking. Alleen: waarom laten de auteurs nu juist de aldoor slecht afgeschilderde rotzak de dader zijn?

Dat wordt toch sinds vóór Agatha Christie niet meer gedaan? Gelukkig openen zij de mogelijkheid dat de lezer wellicht op het verkeerde been is gezet, door op een groot symposium over verdrongen trauma's geëmotioneerde voor- en cynische tegenstanders van Jane's psychotherapeut aan het woord te laten. Zij blijkt zijn prijsdier te zijn, het bewijs van zijn gelijk, maar ze gaat toch twijfelen en dan wordt het boek opnieuw interessant.

Intussen heeft Jane, met haar gespeur, gewroet en haar hervonden herinnering vrijwel de hele familie tegen zich in het harnas gejaagd. Want natuurlijk tuimelt al onderzoekende het ene skelet na het andere uit de rijkgevulde kasten van de beide families. Heerlijk! Op een ander, beklijvender niveau gaat deze literaire 'thriller' over vertrouwen, beschaamd of onvoorwaardelijk, terecht of tegen beter weten in, tussen familieleden en hun aanhang. Tussen kind en ouder, tussen getrouwden, tussen broers en zusjes. En hun onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn, of ze dat nu willen of niet.

Die wat diepere laag, samen met de vlotte schrijfstijl, maakt van The Memory Game een aangenaam, onderhoudend boek. Een enkel lelijkheidje (wat is in hemelsnaam een 'lange, dunne artistieke neus'?) valt weg tegen sprekende vondsten als 'His face had been left outside in all weathers and had attained a complexion like the rear end of a toad'. Niet erg terzake doende verhaallijntjes worden, als je wilt, gecompenseerd door luchtige zelfspot en ironie.

Jane Martello-Crane is een sympathieke heldin, stevig drinkend en ouderwets veel rokend, die wat mij betreft elders nog wel wat mysteries mag ophelderen en daarbij de benodigde geraamtes tevoorschijn trekken.