Te simpele Spaanse seks, dope en rock

Almudena Grandes: Malena. Vertaald uit het Spaans door Heyo W. Alting e.a. Prometheus, 511 blz. ƒ39,90

'Seks, dat is de vloek, Malena', zei hij heel rustig. 'Iets anders is er niet, is er nooit geweest en zal er nooit zijn.' Met deze quasi-diepzinnige uitspraak van een psychiater komt hoofdpersoon Malena uit de gelijknamige roman van Almudena Grandes aan het einde van een lange zoektocht naar haar identiteit. Een zoektocht die haar, door de geschiedenis met haar familie heen,tot een van haar voorvaderen in Peru voert over wie lang geleden een vloek zou zijn uitgesproken. Een vloek die bepaalde leden van de familie Fernandez de Alcantara tot op heden lijkt te vervolgen.

De woorden van de psychiater karakteriseren in zekere zin de roman. Almudena Grandes debuteerde in 1989 met haar Episoden uit het leven van Lulu, waarin zij op een weinig fijnzinnige wijze de seksuele experimenten van een vijftienjarige uit de doeken deed. Ook in deze nieuwe roman speelt seks een prominente rol maar erotisch wordt het evenmin als bij Lulu.

Malena is de helft van een tweeling en kan haar vrouw-zijn maar moeilijk accepteren. Ze lijkt niet te passen in de perfecte wereld van vrouwen als haar moeder en haar voorbeeldige zus Reina. Gaandeweg ontdekt ze echter dat er binnen haar familie meer personen zijn die moeite (gehad) hebben zich te voegen naar de ongeschreven familiewetten. Door Malena op twaalfjarige leeftijd een uit het familiebezit afkomstige smaragd te geven, betrekt haar grootvader haar bij de groep familieleden waarvan het gerucht wil dat zij het kwade bloed van de Peruaanse voorvader hebben geërfd. Voor Malena zijn hiermee haar problemen gedefinieerd.

Als ze op zestienjarige leeftijd in de armen valt van haar onwettige halfbroer,die haar na korte tijd onder het aloude mom van 'er zijn vrouwen om mee te neuken en vrouwen om verliefd op te worden' als een baksteen laat vallen, lijkt haar verdere liefdeleven gedoemd door deze affaire.

De volgende episode uit het leven van Malena speelt zich af in Madrid onder het motto 'seks, drugs en rock and roll' met nadruk op het eerste. 'Het ritsloze nummer' in het Madrid van de jaren zeventig waar studente Malena zich in een roes stort om na verloop van tijd tot de ontdekking te komen dat dit toch wel een erg leeg bestaan is. Waarop zij zich even blindelings in een huwelijk stort waarvan ze na luttele jaren moet concluderen: '... ik voel me als een oorlogsweduwe met twee kinderen, een van veertig en een van vier. Af en toe ga ik, uit pure lamlendigheid met het oudste naar bed'.

Genoeg commotie dus in dit boek. Het vervelende is echter dat het allemaal zo voorspelbaar verloopt. Heeft de lezer in het eerste deel nog het gevoel dat er van alles kan gaan gebeuren, gaandeweg vervliegt die hoop om plaats te maken voor een licht gevoel van irritatie en verveling. Dit wordt nog versterkt door de stijl die hapert onder de overdadige zinnen en vaak vergezochte vergelijkingen. De personages nodigen zelden uit tot identificatie en er is een wel heel clichématige scheiding tussen slechteriken en braveriken getrokken. Goed beschouwd is Malena uiteindelijk niet meer dan een verwende burgertrut wier grootste zorg het vinden van de juiste man is. Uitgesloten is dat ze alledaagse problemen tegenkomt of oog heeft voor haar omgeving waardoor het net is alsof alles zich in een soort luchtledig afspeelt.Thematisch en stilistisch heeft dit boek niets nieuws te bieden dus komt het aan op het verhaal. Grandes slaagt er echter niet in de lezer te blijven boeien. En als je na een odyssee van 511 bladzijden op de divan van een psychiater tot het inzicht gebracht moet worden dat 'seks een vloek is' dan verdien je als hoofdpersoon ook geen beter slot dan met diezelfde psychiater het bed in te duiken.