Deng Xiaoping krijgt 'simpele en sobere' uitvaart

PEKING, 21 FEBR. Tienduizend genodigden zullen dinsdag in de Grote Hal van het Volk in Peking bijeenkomen om de gestorven leider Deng Xiaoping te herdenken. Deng overleed eergisteren op 92-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson. Buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders worden, “overeenkomstig het gebruik in China”, niet uitgenodigd.

De familie van Deng, zijn vrouw en vijf kinderen, liet in een brief aan president Jiang Zemin weten dat Deng “simpel en sober” begraven wenste te worden. “De volkomen [Marxistische] materialist die kameraad Xiaoping was,” aldus zijn familie, “heeft altijd een filosofische kijk op het leven en de dood gehad. Hij heeft vaak met ons gepraat over zijn eigen begrafenis.” In de brief, die vandaag in alle Chinese kranten is afgedrukt, staat dat, overeenkomstig de wensen van Deng, zijn lichaam niet te bezichtigen is en geen sprake zal zijn van een plechtig afscheid. De as van Deng zal worden uitgestrooid boven zee. Het hoornvlies van zijn ogen moet worden gedoneerd aan een oogbank en zijn organen moeten ter beschikking komen van de wetenschap. “Kameraad Xiaoping heeft zijn gehele leven, zonder een moment van voorbehoud, aan het moederland gewijd. Overweeg volgaarne onze suggesties”, aldus de familie.

President Jiang Zemin, die aan het hoofd staat van het 459-koppige begrafeniscomité, heeft zes dagen van rouw afgekondigd. Verder is een ieder in China “die beschikt over een stoomfluit of sirene” opgedragen die bij aanvang van de herdenkingsplechtigheid in Peking, om tien uur 's morgens, gedurende drie minuten te laten horen. De herdenking zal rechtstreeks worden uitgezonden en partijbureaus in het hele land moeten 'het Chinese volk' in de gelegenheid stellen de plechtigheid te bekijken of te beluisteren.

Buitenlandse politieke leiders worden niet uitgenodigd omdat Deng, die in 1990 met pensioen ging, formeel wordt beschouwd als een gewone Chinese burger en partijlid zonder titel.

De ingehouden herdenkingsplechtigheid kenmerkt Dengs afkeer van een persoonlijkheidscultus zoals in 1976, tijdens de begrafenis van Mao Zedong.

Desondanks kan de huidige Chinese politieke top, onder leiding van Jiang Zemin, het zich niet veroorloven het belang van Deng te bagatelliseren. De zege van Deng dient nog altijd als de legitimering van de huidige generatie machthebbers, en twijfel over de voortzetting van het beleid van Deng kan Peking, tijdens de onzekere overgangsperiode, niet gebruiken. Luo Gan, lid van het Chinese kabinet, zei gisteren dan ook dat “ondanks het overlijden van kameraad Deng Xiaoping, China zijn stabiele politiek klimaat, snelle economische groei en veilig leefmilieu zal behouden.”

Pag.5: Politieke manoeuvres verwacht

Het is de vraag of Jiang Zemin en de andere leiders, die de afgelopen jaren, toen Deng van het politieke toneel was verdwenen, hebben gebruikt om hun machtsposities te consolideren, zich kunnen handhaven. De te verwachten politieke manoeuvres vormen de lakmoesproef voor de erfenis die Deng nalaat. Achter de façade van eenheid gaan rivaliteit en onenigheid schuil en de kans dat daarvan iets aan de oppervlakte komt, is groot nu de invloed van Deng Xiaoping is weggevallen. De politieke top heeft dan ook rechtstreeks garanties van het leger en andere belangrijke staatsorganen gevraagd om hun loyaliteit aan de regering te testen. Het Hoge Gerechtshof in Peking verklaarde gisteren dat, in het belang van de binnenlandse stabiliteit, strak de hand dient te worden gehouden aan de wet. Massale rouwbijeenkosten zouden immers kunnen resulteren in politieke protesten. En volgens het Chinese persbureau Nieuw China heeft het Volksbevrijdingsleger het huidige regime inmiddels “op ieder moment en onder alle omstandigheden” steun toegezegd.