Sfeer Peking als elke andere dag

PEKING, 20 FEBR. Vlak buiten het woonhuis van de gisteren overleden Deng Xiaoping slaat een jongetje van tien een hand voor zijn mond. Het jongetje weet dat praten met vreemde heren uit het buitenland, over zijn buurman verderop, niet mag. “Deng Xiaoping? Wie is dat?” probeert hij eerst.

Een leeftijdsgenootje stoot hem aan. Na enige aandrang komt de aap uit de mouw. “Oh, Deng Xiaoping bedoelt hij. Ja, die is dood.”

De smalle steeg in het centrum van Peking waaraan het wooncomplex van de oude patriarch is gevestigd, is door een kordon van politieagenten in uniform en burger afgesloten voor publiek.

De agenten in burger, die opvallen door hun walkietalkies en notitieblokken waarin alle activiteit rond het complex lijkt te worden vastgelegd, ontzeggen iedereen de toegang tot de steeg. Desgevraagd zeggen de agenten niet te weten wat de reden is van hun werkzaamheden.

De meeste omwonenden evenwel lijken goed op de hoogte te zijn. Zij zetten hun dagelijkse bezigheden voort, maar zeggen “verdriet” of “verslagenheid” te voelen wanneer hun mening over het laatste nieuws wordt gevraagd.

Een enkeling wil daar meer over zeggen, maar zodra het over het toekomstige leiderschap van het land gaat, loopt het gesprek vast. “Ik interesseer mij niet voor de politiek”, zegt een van hen. Anderen beamen dat. “Ik heb vertrouwen in president Jiang Zemin. Maar goed, dat moet de toekomst uitwijzen.”

De sfeer in Peking, op de ochtend na het nachtelijk bericht van het overlijden van de man die van China een toegankelijker en vrijer land heeft gemaakt, is net als elke andere dag.

Mensen haasten zich naar hun werk, en het verkeer zit als vanouds vast. Velen op straat zitten evenwel met hun oren aan draagbare radio's gekluisterd, aandachtig luisterend naar de eindeloze herhaling van lofbetuigingen aan het adres van Deng Xiaoping. De voordracht van de lange lijst met 459 namen van het begrafeniscomité onder leiding van president Jiang Zemin kan een voorbijganger niet boeien. “Het nieuws is dat Deng Xiaoping dood is. Verder hebben ze blijkbaar niets te melden”, zegt hij, terwijl hij zijn radio resoluut op de synthesizerversie van Sound of silence van Simon and Garfunkel draait.

Voor de kranten lijkt de dood van Deng een verplicht nummer. Alle landelijke en regionale dagbladen hebben een identieke foto van Deng en het formele overlijdensbericht van het centraal comité van de communistische partij van China gepubliceerd.

Alleen de China Youth Daily heeft zich de moeite getroost een uitroepteken te zetten achter de woorden “De geliefde kameraad Deng Xiaoping is onsterfelijk.”

Pagina 5: 'China zal stabiel blijven'

De Engelstalige krant China Daily heeft er slechts een halve pagina aan gewijd, om vervolgens, evenals alle andere bladen, over te gaan tot de orde van de dag.

Op het Plein van de Hemelse Vrede, waar in 1989 de pro-democratische studentendemonstraties bloedig werden neergeslagen, is het relatief rustig. Tijdens het ceremonieel hijsen van vlag, wat sinds 1991 dagelijks geschiedt, gaat een siddering door de aanwezige toeschouwers. De rode vlag met vijf gele sterren wordt eerst in de top gehesen om vervolgens te dalen tot halverwege. Veel van de aanwezigen, migrantenboeren op zoek naar werk, zijn nog niet op de hoogte van de dood van Deng.

Een uur later wordt elders op het plein een gedeelte afgesloten om doorgang te bieden aan strak geklede militairen, die met de precisie van een Zwitsers uurwerk een grote gele krans leggen aan de voet van het monument voor de Helden van het Volk. Studenten bouwden in 1989, tijdens de demonstraties, rond het monument hun hoofdkwartier.

“Toen ik vanochtend het nieuws van mijn vader vernam, voelde ik mij verdrietig”, zegt een negentien-jarige student biologie van de Volksuniversiteit in Peking. “Ik denk dat zijn dood geen vervelende gevolgen heeft. Mijn ouders hebben mij verteld over de Culturele Revolutie en haar uitwassen. Ik ben echter opgegroeid in een periode van hervormingen.”

Drie economiestudenten discussiëren over de dood van Deng. “Deng was al enkele jaren met pensioen. Zijn dood kan geen gevolgen hebben”, zegt een van hen. Een ander spreekt hem tegen: “Het heeft gevolgen. Goede gevolgen. Er zullen nog betere kansen ontstaan, voor iedereen. Deng Xiaoping heeft de pijlers van China's toekomst gelegd.” De derde vult aan: “China ontwikkelt zich tot een economische supermacht. Dat is een ding dat zeker is. Daarom studeer ik ook economie. Daarom geloof ik dat China zijn stabiliteit behoudt, ook na de dood van Deng.” Alle studenten zijn het er ten slotte over eens dat Deng de man is die China heeft doen herrijzen. “Mao Zedong heeft de staat China gesticht, Deng Xiaoping heeft China een nieuwe toekomst gegeven. En Jiang Zemin, tja ach, van hem kunnen we alleen hopen dat hij aanblijft.”

Het feit dat de bevolking van Peking, met het bericht van de dood van Deng, niet in rep en roer is, er geen demonstraties zijn en de mensen hun dagelijkse besognes voortzetten, wijst erop dat de meeste Chinezen onder Dengs leiding over een grotere mate van vrijheid zijn komen te beschikken. Deng had in tegenstelling tot Mao Zedong afkeer van een persoonlijkheidscultus rondom zijn persoon. Niemand in Peking voelt zich verplicht en plein public in tranen uit te barsten, zoals 21 jaar geleden, na de dood van Mao Zedong, wel het geval was.