Ophef in Beieren over expositie misdaden Wehrmacht

BONN, 20 FEBR. Nog voordat de tentoonstelling over de misdaden van de Wehrmacht tussen 1941 en 1944 in Beieren zijn deuren heeft geopend, is er al een hevige strijd over ontbrand. De expositie, die maandag in München begint, heeft geresulteerd in een bondgenootschap tussen de CSU (Christelijk Sociale Unie), vroegere Wehrmachtofficieren en neo-nazi's die de eer van Hitlers voormalige leger willen redden.

De tentoonstelling, die al in zestien steden te zien was, is een typisch voorbeeld van Duitse Vergangenheitsbewältigung (het verwerken van het verleden). Het beeld van de 'zuivere troepen' die met de misdaden van de SS niets te maken hadden, wordt ter discussie gesteld. Ook worden vraagtekens gezet bij het zelfbesef van een natie die eraan gewend is geraakt het 'vuile' deel van het verleden toe te schrijven aan een kliek van misdadigers waarmee de meerderheid niets te maken wilde hebben.

Juist wegens deze kritische benadering van het toenmalige Duitse leger (Wehrmacht), trekt de expositie, die is georganiseerd door het Hamburgse Instituut voor Sociologisch Onderzoek van Jan Philipp Reemtsma, internationaal grote belangstelling, vooral uit de VS, Israel, Frankrijk en Australië.

Maar bij de CSU en rechts-extreme organisaties is de ergernis groot, alleen al wegens de titel van de tentoonstelling. De fractievoorzitter van de CSU in de gemeenteraad van München, Hans Podiuk, zei: “De centrale these van de tentoonstelling is dat de Wehrmacht een misdadige organisatie was. Dat kunnen wij niet accepteren.”

In het CSU-orgaan Bayernkurier betitelt onder de kop 'Hoe Duitsers worden belasterd' de auteur de veroordeling van nazi-misdaden tijdens de Neurenbergze processen in 1945/46 als “strafmaatregelen tegenover Duitsland”. Het blad noemt de expositie “een morele vernietigingsveldtocht tegen het Duitse volk”.

Uit protest zal de CSU maandag samen met leden van extreem-rechtse organisaties voor het standbeeld van de onbekende soldaat een krans neerleggen. Ook is een demonstratie gepland voor het stadhuis als de tentoonstelling door Jan Philipp Reemtsma wordt geopend. Een aantal neo-nazi-groepen wil op 1 maart in München demonstreren. De CSU-fractie is boos op burgemeester Christian Ude die het stadhuis voor de expositie ter beschikking heeft gesteld.

Ook organiseert de CSU een tegententoonstelling over de Wehrmacht waar gesproken wordt over de geschiedenis van de Bundeswehr (de naam voor het huidige Duitse leger) en de rechtspraak in het naoorlogse Duitsland met betrekking tot de Wehrmacht. Ook worden soldaten die in de Tweede Wereldoorlog hebben meegevochten aan het woord gelaten.

De Berlijnse historicus Arnulf Baring die voor deze tegententoonstelling was uitgenodigd, ziet tot verrassing van de CSU van deelname af. De scherpe polemiek in het publieke debat die “trekjes van hysterie” begint te vertonen laat hem geen andere keuze, aldus de historicus.

De organisator van de officiële tentoonstelling in het stadhuis, de historicus Hannes Heer, noemt de “mentale en organisatorische alliantie” tussen CSU en organisaties met neo-nazistische achtergrond “alarmerend”. Ook de Groenen en de sociaal-democratische SPD oefenden scherpe kritiek uit op de CSU. “Het is in Duitsland lang niet voorgekomen, dat een democratische partij zich voor het karretje van rechtsradicale krachten laat spannen”, aldus de SPD'er Dietmar Keese. Samen met veertig groeperingen willen ze ook op 1 maart in München demonstreren tegen de opmars van extreem-rechts in Duitsland.