Onderzoek Rekenkamer: Onvoldoende toezicht op ziekenfondsen

DEN HAAG, 20 FEBR. Adequaat toezicht op de werkwijze van de ziekenfondsen ontbreekt. Minister Borst (Volksgezondheid) loopt met haar wetgeving te ver achter de ontwikkelingen aan.

Ook heeft de minister te weinig greep op de premie die particulier verzekerden moeten betalen als vergoeding voor de ongedekte uitgaven van de verzekeraars voor onder meer 65-plussers.

Tot deze conclusies komt de Rekenkamer in twee rapporten die zij vandaag heeft gepubliceerd na een onderzoek naar het toezicht op de ontwikkelingen bij de zorgeverzekeraars en naar de gang van zaken bij de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen (WTZ).

Borst heeft te weinig oog voor de gevolgen van het samengaan van ziekenfondsen en particuliere ziektekostenverzekeraars. Zij weet ook nauwelijks wat er in die nieuwe concerns gebeurt. De Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie (CTU), een onafhankelijke commissie die met de controle van de ziekenfondsen is belast, kan redelijk toezicht houden op de uitgaven van de fondsen. Zij heeft echter onvoldoende zicht op de wisselwerking van een fonds met andere onderdelen van het bedrijf. Daardoor krijgt bijvoorbeeld een ziekenfonds, weliswaar niet in strijd met de letter van de wet, indirect toch te maken met eigen zorginstellingen van het concern of met deelname ervan in bedrijven die onder andere incontinentiemateriaal vervaardigen. En dat is wel in strijd met de geest van de Ziekenfondswet, aldus de Rekenkamer.

De Rekenkamer wijt dit aan het onvoldoende alert reageren op politieke koerswijzigingen. In het vorige kabinet was besloten tot de invoering van een basisverzekering. De fusie van ziekenfondsen en particuliere verzekeraars werd met het oog daarop gestimuleerd. Verandering van het toezicht was niet nodig omdat werd verondersteld dat de particuliere verzekeraars geleidelijk aan onder de publieke controle op ziekenfondsen zouden komen. Het kabinet-Kok besloot van de basisverzekering af te zien maar wel de marktwerking te blijven stimuleren. Daardoor komen de publieke middelen van de ziekenfondsen steeds meer in de privaatrechtelijke sfeer terecht. Extra controle op de werking van de ziekenfondsen is dan nodig, doch de wet voorziet daar niet in.

Het huidige toezicht door de CTU sluit niet uit dat ongewenste verstrengeling van belangen plaatsvindt, aldus de Rekenkamer die overigens daar op dit moment geen concrete aanwijzigingen voor heeft. Zij pleit ervoor het huidige toezicht op de ziekenfondsen uit te breiden tot het hele bedrijf van de zorgverzekeraar waar het ziekenfonds deel van uitmaakt.

Ook bij de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen constateert de Rekenkamer een kloof tussen de tekst van de wet en de door minister en Tweede Kamer toegestane ontwikkelingen. De Wet, bedoeld om particuliere verzekeraars schadeloos te stellen voor het verlies dat zij door wettelijke maatregelen lijden op onder meer 65-plussers, voorziet in de vorming van een reservefonds. De Rekenkamer vindt nadere regels voor vorming van het reservefonds nodig.