Heden Veiling; Luchtvaartsouvenirs

Wm (spreek uit: Wim) Teuben (1927-1995) was het schoolvoorbeeld van een verwoed verzamelaar. Zijn vierkamerflat in Voorburg, die hij had omgedoopt tot Teubarium, stond en hing van onder tot boven vol met memorabilia van zijn grote passie: de luchtvaart.

Veiling 'Teubarium', zo 2 mrt 14u, Dutch Dakota Association, Thermiekstraat 152, Schiphol Oost. Kijkdagen aldaar: 28 febr. en 1 mrt van 10 tot 16u, 2 mrt van 10 tot 13u. Hoogtepunten uit 'Teubarium' in Aviodome: t/m 26 febr., di-vr 10-17u, za en zo 12-17u. Inl. Van Stockum's Veilingen B.V. 070-3649840

Verzamelen deed hij al vanaf zijn zestiende jaar. Kort voor hij stierf, kon hij er pas afstand van doen en besloot hij dat de collectie maar moest worden geveild.

Teuben werkte jarenlang op de pr-afdeling van de KLM en later van de FME, de werkgeversbond in de metaalindustrie.

In zijn vrije tijd vergaarde hij alles wat maar enigszins herinnerde aan de gloriedagen van vooral de Nederlandse luchtvaart: lepeltjes, koekblikken, vliegtuigmodellen, boeken, affiches, documenten, penningen, speelgoed en zelfs meubelen. Toen het Haagse veilinghuis Van Stockum de hele collectie had meegenomen, bleef Teubens familie dan ook in een nagenoeg lege woning achter.

Het luchtvaartmuseum Aviodome op Schiphol geeft vast een voorproefje van vijftig hoogtepunten uit de begin maart te veilen collectie, die tot en met 26 februari worden tentoongesteld.

Hieronder bevindt zich het horloge met inscriptie dat vader Fokker in 1911 aan zijn zoon Anthony gaf, nadat deze met zijn legendarische 'Spin' rondjes om de Haarlemse Sint Bavokerk had gevlogen. Hoe trots vader Fokker op zijn zoon was, blijkt ook uit de verzameling persberichten over de prestatie van de jonge luchtvaartpionier, die hij met zorg op het hout van sigarenkistjes had geplakt en vervolgens samengevoegd tot een boekje. 'De pers over den Aeronaut Fokker' staat in zwierig handschrift op de omslag. De laatste pagina bevat een persoonlijk briefje van de vader met commentaar op de krantenverslagen. Een soortgelijk horloge zou normaal misschien 300 gulden hebben opgebracht. Nu rekent het veilinghuis, in combinatie met het boekje, op ten minste 10.000 gulden.

Teubens verzameling begint al bij de ballonvaart. Daarover bezat hij mooi geïllustreerde historische boeken vanaf de 18de eeuw. Veel van de voorwerpen herinneren aan bekende vluchten, zoals die van de Uiver in de Londen-Melbourne Race in 1934 en de eerste vlucht van Amsterdam naar Batavia in 1924 in een F-7. Voor die laatste vlucht kregen Fokker en de drie bemanningsleden als huldeblijk een zilveren vliegtuig boven een landkaart waarin met edelstenen de route Amsterdam-Batavia is aangegeven. Een robijn geeft de plaats aan waar een noodlanding werd gemaakt. Teuben bezat het exemplaar van Fokker (richtprijs 7.500 gulden). Onder de hamer komt tevens een fotoboek met zo'n tweehonderd opnamen die destijds door een van de piloten van die vlucht zijn gemaakt.

Teuben bezat ook brieven van vliegers, onder andere de brieven die Albert Plesman, de oprichter van de KLM, schreef aan zijn verloofde. Behalve persoonlijke dingen vertelt hij daarin veel over de luchtvaart van die tijd.

Teuben schroomde niet bij nabestaanden van overleden vliegers op bezoek te gaan - en hij kwam zelden of nooit met lege handen terug. Zo reisde hij naar Spanje, naar de weduwe van de aldaar gestorven Iwan Smirnoff. Deze uitgeweken Rus was een van de piloten van de Pelikaan, een Fokker-toestel dat in 1933 een beroemde vlucht maakte met kerstpost naar Batavia. Smirnoff droeg tijdens de 30.000 vlieguren die hij maakte, altijd in een linnen zakje, een ikoon op zijn hart, samen met een portret van zijn Russische moeder. In het Aviodome vormen ze een roerende combinatie: een bezorgd kijkende madonna met kind op de ikoon, naast de foto van het eenvoudige, vriendelijke vrouwtje met hoofddoek, dat ooit even bezorgd moet zijn geweest om haar kind. Samen met het linnen zakje moeten ze straks voor ten minste 2.000 gulden naar een nieuwe eigenaar.

In het Aviodome is ook een zijden boekenlegger te zien met het ingeweven portret van Charles A. Lindbergh, de Amerikaanse luchtvaartpionier. De boekenlegger was in 1927 gemaakt ter gelegenheid van diens non-stop-vlucht van New York naar Parijs. Teuben kreeg het toen hij elf was en dat was volgens zijn zeggen het begin van een levenslange passie voor de luchtvaart.

De veiling wordt gehouden op 2 maart in het gebouw van de Dutch Dakota Association op Schiphol-Oost. De duizenden voorwerpen zijn ondergebracht in 600 kavels. Hoewel er items bij zijn die interessant kunnen zijn voor luchtvaartmusea, verwacht het veilinghuis vooral een toeloop van verzamelaars. De richtprijzen liggen over het algemeen niet hoog, maar met verwoede verzamelaars in de veilingzaal kan er wel eens koortsachtig geboden worden.