De vervagende grens tussenbinnen en buiten; Wonen in de tuin

Het onderscheid tussen huis en tuin is aan het verdwijnen, zo leert een kleine rondgang langs de eerste tuinbeurzen van dit seizoen. Tuinmeubelen ogen zo fraai dat ze net zo goed binnen als buiten kunnen staan, watervallen voor in de vensterbank doen het goed en de tuin kan worden gestoffeerd met tapijtjes van gletsjergrind. De tuin gaat steeds meer lijken op de huiskamer.

Buiten is binnen geworden. En binnen vormt een naadloos geheel met buiten; het hangt er maar vanaf hoe je het bekijkt. In elk geval is het traditionele onderscheid tussen huis en tuin, als het aan het hoveniersgilde ligt, aan het verdwijnen. Nu alle binnenhuizen tot droompaleizen zijn verbouwd met behulp van aannemers, doe-het-zelf-warenhuizen en illegale klussers, nu de keuken àf en de badkamer vernieuwd is, lijkt de tijd rijp te zijn om de tuin vol te zetten. Niet alleen met groen, met bloeiende borders en wintervaste hagen, maar vooral met hout en steen en andere duurzame materialen.

Hoewel de winter nog maar nauwelijks voorbij is, speelt zich al grote activiteit op tuingebied af. In overdekte hallen in alle delen van het land wordt de ene tuinbeurs afgewisseld door de andere.

Onder het schijnsel van strenge neonbuizen en over looppaden van harige tapijttegels dromden vorige week op een gewone doordeweekse middag de bezoekers over de Tuin Privé Beurs in Maastricht. Het zijn vooral echtparen - de man met de taxerende blik van de klusser die alles kan, de vrouw achter de buggy - die zich vergapen aan de op overzichtelijk formaat uitgevoerde modeltuinen. Tuinen die, in de woorden van de organisator, net als het huis vragen om 'stoffering, verlichting en aankleding'.

Oriëntaalse terrastuinen met vijver en waterwerk voeren de boventoon in Maastricht. Zo borrelt water op uit natuurstenen of plastic bollen, kegels of obelisken. Ook de rest van de tuin doet Oosters aan: de schutting is van bamboe, de grond belegd met meanderende paadjes van flagstones, met plinten van granieten keitjes en tapijtjes van gletsjergrind. De pergola is ook bij voorkeur van bamboe, voor die onmisbare Oosterse sfeer. Voor pakweg 1750 gulden ben je de trotse bezitter van een Japans ogende brug van natuursteen, waar opgewonden peuters overheen blijven rennen. Er is nauwelijks een plant te zien op de Maastrichtse beurs.

Nu is wegdromen bij vijvers en fonteinen aardig, maar je wilt ook wat mee naar huis nemen. En dus zijn er betonnen beelden voor een prikkie, zoals de tuinjongen met kruiwagen voor 49 gulden, grijze pompoenen die nooit zullen verrotten of verroeste amfora's.

De Tuinbeurs 97 in Apeldoorn, die een dag later opende, lijkt meer op een braderie. Hier worden wollen truien, wax coats en koperen watervallen voor in de vensterbank verkocht, naast roestige kandelaars, kippen van berkentakken,keukendeuren en boodschappenkarretjes van riet. Maar ook hier overheersen de tuinmeubels, de schuttingen van modieuze materialen als wilgentenen of hei, de metalen rozenbogen, de ornamenten, de vijvers en bestratingsvoorbeelden. De biels van de jaren zestig heeft een uitgebreide familie gekregen. De hovenier is aannemer geworden.

Het is ook niet zo verwonderlijk dat op beurzen de vertegenwoordigers van de zogenaamde 'dode materialen' zo'n belangrijke plaats innemen. De Vereniging Belangenbehartiging Tuinbranche (VBTB) berekende onlangs dat de gemiddelde tuinbezitter 600 gulden per jaar aan de tuin besteedt, waarvan een kwart aan levend groen en driekwart aan hout, ijzer, kunststof en steen. Na een omzetgroei in 1996 van ruim 7 procent verwacht de VBTB dat de branche dit jaar 14 procent zal groeien, wat leidt tot een omzet van ruim 1,3 miljard gulden. Iedereen die wel eens een tuincentrum bezoekt, kan zien dat de afdeling tuinplanten in het niet dreigt te vallen bij het assortiment potten, beelden en bouw- en siermateriaal.

Ook de consument vaart wel bij de keur aan harde materialen: 'dood' spul geeft immers snel resultaat. Wat je metselt, met beton in de grond verankert, bestraat of uitgraaft ís er meteen. Terwijl een plant nog moet groeien voor het een beetje oogt. Bovendien is succes met groen niet alleen afhankelijk van snoei-inzicht, bemesting en liefderijke zorg, ook blijkt vaak pas na verloop van tijd of de plant wel gedijt en of de grond niet te zuur, te droog of te hard is.

De vooraanstaande Nederlandse tuinarchitecten hebben enthousiast bijgedragen aan de vervaging van het onderscheid tussen tuin en huis. Tuinbladen tonen op glanzende pagina's hoe grote terreinen tot omhaagde 'kamers' kunnen worden omgetoverd, elk met een eigen sfeer. Maar omdat de gemiddelde Hollandse tuinbezitter over een beperkte hoeveelheid grond bezit, kan die hooguit één kamer van de tuin maken.

Als de tuin een kamer is, kun je er net zo goed een echt vertrekje van maken, met een dak dus. De serre lijkt dan ook aan een ware revival te zijn begonnen. Een aardige tussenvorm is de serre met een dak van lamellen die al naar gelang zonnestraal of windvlaag gekanteld kunnen worden. Tuinmeubelen van teak of metaal ogen zo fraai dat ze net zo goed binnen als buiten kunnen staan. Jan des Bouvrie waagde zich aan modieus gekleurde betonnen vloertegels - Floor des Bouvrie geheten - die zowel binnenshuis als op het terras gelegd kunnen worden. Een nieuw type decoratie-annex-bloemenwinkels beweegt zich op het grensgebied tussen binnen en buiten met glazen windlichten voor op de tuintafel en zinken vazen voor de schoorsteenmantel.

Net als het terras is het balkon een grensgebied tussen binnen en buiten. Het 'balkonnieren' zal in 1997 serieuze vormen aannemen, als we de tuin-watchers mogen geloven. De hovenier kan er zelfs een beplantingsadvies voor opstellen.

Sommige waterwerken, zoals de halve whiskyton met authentieke waterpomp waaruit water klatert, zijn handige hulpjes van klein formaat bij het overstemmen van verkeersgedruis. Want water hoort erbij in de groenkamer van nu. Zo'n 750.000 vijverbezitters telt Nederland inmiddels, schat Amevo-Ubbink, 's lands grootste leverancier van kant-en-klaar vijvers en folies voor de doe-het-zelver. De spectaculaire groei van begin jaren negentig lijkt voorbij, maar toch steeg de omzet ook vorig jaar nog met 8 procent. De grootste groei zit nu in de decoratie - fonteinen, watervallen en onderwaterverlichting - en in onderhoudsprodukten als poeders en pillen die algengroei of vissenziekte verhelpen.

Veel consumenten vergissen zich in de kosten van een vijver. Voor zo'n 500 gulden heb je al een aardige voorgevormde bak of een forse lap folie. Maar dat is maar een derde van het bedrag dat je kwijt bent aan een pomp, vissen, decoratie, verlichting, en beplanting, schat Ubbink. Waterplanten in het algemeen, maar vooral de mini-waterlelies, de mini-lisdodden en de waterhyacintjes zullen het naar verwachting goed gaan doen. Al is het maar omdat die weinig waterdiepte behoeven, en dus ook prima in die whisky-ton op het balkon passen.

De voorlopig nog niet uitgewoede rage van de hanging baskets zijn een uitkomst voor ieder die kampt met een beperkt buitenoppervlak. Verticaal tuinieren heet de trend: met overvloedig gevulde bloemenmanden, maar ook met schuttingen, pergola's en rozenbogen, gaat men 'de lucht in'.

Hoewel metaal niet meer - zoals vorig jaar - hoeft te roesten, is het zink bij voorkeur wel flink verweerd. Voor een oude badkuip, een treurige emmer of een ellendige gieter met aangroeisels vragen garden decorators prijzen die de nieuwwaarde verre overstijgen. Deze attributen krijgen een plek in de opstellingen van wrakke keukentafeltjes, bladderende stoelen, dienbladen of oude trappen. Ze dienen als basis voor verzamelingen potten en pannen die ogenschijnlijk achteloos zijn volgezet met plantjes en bloemen om 'vergeten hoekjes' van de tuin op te vrolijken. 'Tuinversieren' kopt Libelle vrolijk in haar tuinen-special, Margriet Tuinen presenteert de 'gezellige brocante-tuin'.

De miskopen uit keuken en woonkamer vinden grif onderdak in deze tentoonstellinkjes buitenshuis, zoals de veelkleurige Marokkaanse schaal of het knalgele plastic vaasje van de Hema. Want kleur mag weer. Niet alleen in de decoratiematerialen, maar ook in de border. Net nu iedereen de bloemperken in verantwoord roze, wit en blauw tot volwassen hoogte heeft opgekweekt, is het weer beslist bon ton om het harde blauw van de monnikskap, het paars van de salvia en het roestend rood van de dahlia ruim baan te geven.

Maar we wonen klein, ook in de tuin, en omdat alles mogelijk is en volgens de bladen en tv-programma's over tuinen zelfs eenvoudig aan te leggen en verbazingwekkend betaalbaar, willen we ook veel. Past dat niet op het beschikbare oppervlak, dan nemen we van alles een beetje. Een kleine vijver, mini-boompjes, minituinen tussen de terrastegels, opstellinkjes van een pot of wat en ook een terrasje, wat zwerfkeien en een vlonder. En dus lijken de tuinen nog het meeste op wat we vroeger zagen als we door de vitrages gluurden:de traditionele Hollandse huiskamer. Boordevol en verstikkend.

De komende maanden worden veel tuinbeurzen gehouden. Een selectie:

Tuin Varia, IJsselhallen Zwolle, t/m 23 febr. Open: wo t/m vr 14-22u, za/zo 10-18u. Entree ƒ12,50, kinderen 4 t/m 12 jaar en pas 65+ ƒ5,-

TuinIdee, Brabanthallen Den Bosch, 27 febr t/m 2 mrt. Open: do/vr 10-22u, za/zo 10-18u. Entree ƒ15,-, kinderen 4 t/m 12 jaar ƒ10,-

Tuinshow '97, Marthallen, Meppel, 27 febr t/m 2 mrt. Open: do/vr 14-21u30, za 10-21.30u, zo 10-17u. Entree: ƒ6,50

Tuin Expo '97, Expo Center, Hengelo, 27 febr t/m 3 mrt. Open: do/vr 14-22u, za/zo 11-18u, ma 14-22u. Entree: ƒ12,50, kinderen tot 12 jaar ƒ6,-

Tuinbeurs, Ruitersportcentrum Olympic, Uden, 28 febr t/m 2 mrt. Open: vr 14-21u, za 11-21u, zo 11-18u. Entree: ƒ6,-, kinderen tot 12 jaar gratis.

Tuin, Expo Centrum FEC Leeuwarden, 6 t/m 10 mrt. Open: do/vr 14-22u, za 10-22u,zo/ma 10-18u. Entree ƒ10,-. Kinderen 4 t/m 12 jaar ƒ5

Tuinbeurs Exloo, Hippisch centrum, Exloo, 7 t/m 9 mrt. Open: vr 14-21u, za 11-21u, zo 11-18u. Entree: ƒ6,-, kinderen 4 t/m 11 jaar ƒ2,50.

Natuurlijk Groen '97, Recreatiegebied De Rode haan, Slaperdijk, Amerongen, 19 t/m 22 mrt. Open: 10-22u. Entree: ƒ8,50, kinderen 4 t/m 12 jaar ƒ4,50.

Groen & Doen, Plantarium gebouw ITC, Boskoop/Hazerswoude, 22 t/m 31 mrt. Open: 10-17u30. Entree: ƒ12,50, CJP en pas 65+ ƒ10,-, kinderen 4 t/m 12 jaar ƒ5,-Tuinwereld '97, Jaarbeurs Utrecht, 28 t/m 31 mrt. Open: 10-18u. Entree: ƒ15,-Crea-Flora, Ahoy' Rotterdam, 28 t/m 31 mrt. Open: vr 14-22u, za 12-22u, zo/ma 11-18u. Entree: ƒ15,-, kinderen gratis.

Tuinbeurs van het Noorden, Hortus Haren, 19 en 20 april. Open: 9-22u. Entree: ƒ15,-. Pas 65+ ƒ12,50, kinderen 4 t/m 11 jaar ƒ5,-

Home and Garden Fair, Landgoed Beeckestijn Velsen-zuid, 4 t/m 8 mei. Open: zo 11-18u, ma t/m wo 10-21u, do 10-18u. Entree: ƒ25,-, kinderen t/m 12 jaar ƒ15,-

Bloem & Tuin, landgoed Henkelman Nuenen, 18 t/m 27 juli. Open: 10-23u, op 27 juli 10-18u. Entree: ƒ12,50, pas 65+/CJP ƒ11,-, kinderen 4 t/m 11 jaar ƒ5,-