Uitbreiding van NAVO; Kok: VVD moet volstrekt duidelijk zijn

DEN HAAG, 19 FEBR. Premier Kok wil van de VVD “volstrekte duidelijkheid” hebben over haar standpunt jegens de geplande uitbreiding van de NAVO met enkele Oost-Europese landen.

De paarse coalitie is daarover in politieke moeilijkheden geraakt nu VVD-fractieleider Bolkestein in de Tweede Kamer tegenover het kabinet, de andere regeringsfracties (PvdA en D66) en het CDA is blijven staan met zijn afwijzing van de NAVO-uitbreiding.

Dat bleek gisteren in een Kamerdebat na mondelinge vragen van de CDA'er De Hoop Scheffer over een artikel in de Volkskrant waarin Bolkestein zich anderhalve week geleden ronduit tegen die NAVO-uitbreiding uitsprak. De VVD-leider zei weliswaar dat hij zich voorneemt voortaan in zulke artikelen iets voorzichtiger te zijn, maar hield toch onverkort vast aan zijn afwijzende standpunt.

Volgende week volgt een debat van de fractievoorzitters over een nota die het kabinet maandag over de kwestie aan de Kamer zal sturen. Kok waarschuwde dat Nederland als EU-voorzitter geen bemoeienis heeft met de NAVO-uitbreiding, maar dat de discussie daarover in Den Haag toch schadelijk is voor de Nederlandse geloofwaardigheid in de Unie en in Oost-Europese landen.

Kok en fractieleider Wallage (PvdA) maken zich al sinds vorige week zorgen over de vraag of en hoe de VVD-fractie “met een zachte landing” weer in de buurt van het regeringsstandpunt kan uitkomen. “Wim (Kok) en ik zijn daarover erg bezorgd”, zei Wallage gisteren desgevraagd.

Die uitbreiding is voor de NAVO al een uitgemaakte zaak, wat juist gisteren in Brussel nog eens bleek tijdens een ingelaste NAVO-ministerraad met de nieuwe Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, mevrouw Albright. Kok, die de in Brussel verblijvende minister Van Mierlo verving, hield Bolkestein gisteren voor dat het niet meer om het òf maar om het hòe van de uitbreiding gaat en dat daarover in Brussel onder anderen door Van Mierlo “net de puntjes op de i” werden gezet.

Zowel Wallage, Wolffensperger (D66), De Hoop Scheffer (CDA) als de SP'er Marijnissen wilden weten wat Voorhoeve zal doen indien de VVD-fractie volgende week op dit volgens Kok “essentiële punt van regeringsbeleid” tegenover het kabinet blijft staan.

Voorhoeve: “Ik deel Bolkesteins conclusie niet en steun de lijn van het kabinet van harte.” Hij zei zich in deze kwestie allereerst als minister van Defensie en pas in de tweede plaats als VVD'er te beschouwen en zich zelfs te kunnen voorstellen eventueel zonder steun van de VVD-fractie op dit punt als minister aan te blijven. In zijn omgeving werd gisteren gewezen op een nota waarin een VVD-commissie nog eind december ja had gezegd tegen de NAVO-uitbreiding. Bolkestein is een van de adviseurs van die commissie.

Dat de VVD verdeeld is over de NAVO-uitbreiding bleek gisteren uit reacties van Eerste-Kamerleden als de oud-ministers Wiegel en Van Eekelen. Volgens Wiegel is “de trein onder leiding van de VS al zó ver doorgereden” en zijn “er al zóveel verwachtingen gewekt in Oost-Europese landen” dat een discussie in Nederland over de NAVO-uitbreiding nu alleen daarom al niet zinvol meer is.

Gevraagd naar de positie van Voorhoeve wilde Wiegel niet meer zeggen dan dat de kwestie “een essentieel punt van regeringsbeleid” is waarover “geen politieke onduidelijkheid” mag blijven bestaan.