Strijd tussen angst en hebzucht verdeelt beleggers

ROTTERDAM, 19 FEBR. Acht beursrecords in zeven weken bleek er vanochtend eentje te veel te zijn geweest. De professionele handelaren sloegen met de platte hand op hun Reuters beeldschermen met koersinformatie, maar er gebeurde niets. Reuters, de koersen leverancier par excellence, lag in Europa plat. “Slecht voor de markt. Weinig mensen hebben nu een compleet beeld”, zei een grote belegger vanochtend.

Tegen twaalven kwamen de beurskoersen weer op de schermen en bleek de graadmeter van de stemming op de aandelenmarkt, de AEX beursindex, ruim drie punten lager te staan. De particuliere doe-het-zelf beleggers waren thuis achter Teletekst beter op de hoogte, al komen die aandelenkoersen (vanaf de beursvloer) met een half uur vertraging op het scherm.

Tijd genoeg voor reflectie. “De strijd tussen greed en fear is optimaal”, vertelt Th. Kraan, hoofd beleggingsadvies Nederland bij ABN Amro, de grootste bank voor particuliere beleggers. Het gedrag van zijn klanten vertoont op dit moment een diffuus beeld. “Ervaren beleggers weten niet wat zij moeten verkopen en hanteren de kaasschaaf-methode. Spijtoptanten, die vorig jaar al winst hebben genomen door effecten te verkopen, komen terug in de markt. En mensen die tot nu toe niet durfden, wagen nu toch een noodsprong in de markt.

Het is het gedrag dat past bij dit soort beurzen. Eerst stijgen de koersen gestaag, daarna gaat het steil omhoog en vervolgens wordt nog een keer geaccelereerd. In die laatste fase zitten wij nu. Kenmerkend is dat deze fase altijd van korte duur is. De vraag is alleen: wanneer komt de omslag?''

Acht records in zeven week trekken zelfs de meest sceptische Nederlander over de streep, lijkt het wel. Vorige week ging de beursindex door de 700 punten. Drie maanden daarvoor was de 600 grens al gepasseerd.

“Het is een grote geldillusie”, zegt een grote belegger in Nederlandse aandelen, die de droeve jaren zeventig nog heeft meegemaakt, toen banken overwogen hun effectenafdelingen maar te sluiten omdat het toch nooit meer iets zou worden met aandelen. “Waar je ook komt, op een verjaardag of op de tennisclub, overal word je lastig gevallen met de beurs.”

De kleine particuliere belegger, de spreekwoordelijke “kleine man met zijn confectiepakkie an”, haalt het geld van zijn spaarrekening en waagt ook een gokje, zo is her en der in de financiële bedrijfstak de indruk. Kraan van ABN Amro ontkent dat. “Ik zie geen koopwoede onder particulieren.”

De deskundigen zijn verdeeld. “Mensen hebben het gevoel dat ze de boot missen,” zegt analist L. Cornelissen van het onderzoeksbureau Iris van vermogensbeheerder Robeco en Rabobank. “Wie zijn kapitaal op een spaarrekening houdt en alles maar ziet stijgen krijgt het idee dat hij geld aan het verliezen is.”

Niet alleen de particuliere beleggers zijn onzeker. Ook de professionele beleggers die honderden miljarden guldens pensioenvermogen en beleggingsgeld beheren beginnen aan hun eigen inzichten te twijfelen. Met enige verbazing constateerde topman drs. G. Heida van ING Investment Management, de grootste belegger in aandelen van Nederlandse bedrijven, dat zijn prognose voor het hele jaar al na zes weken was uitgekomen. Nu wat winst nemen of toch nog even wachten? “Je mag best weten dat ik gisteren fors verkocht heb”, zegt de eerder genoemde belegger. “Als ik om mij heen kijk naar de professionals is 60 tot 70 procent van hen nu aan het verkopen.”

Kraan van ABN Amro:“Wij zeggen tegen onze klanten: het is zo hard gegaan, dat je geen goeroe hoeft te zijn om te weten dat het ook wel weer omlaag zal gaan.”

Voor particulieren en professionals is de hamvraag: als ik niet op de beurs beleg, wat moet ik dan? Cornelissen van Iris: “De afbraak van de verzorgingsstaat maakt mensen in Europa spaarlustig. Ze zijn er niet meer van overtuigd dat de voorzieningen hoog genoeg zijn als ze zelf hun oude dag beleven. Er wordt tegen de klippen op gespaard.” In Duitsland zijn de consumptieve bestedingen bedrukt, maar gespaard wordt er als nooit tevoren.

Iris raamt, op basis van een verwachte stijging van de rente in de loop van het jaar, dat de AEX-index op 710 punten uitkomt. Dat zou betekenen dat het hoogtepunt van de beurskoersen van dit moment een tijdelijke zaak zal blijken.

Voorlopig ziet Cornelissen echter geen tekenen dat de koersen dalen. Daar zijn de omgevingsfactoren te gunstig voor. Wall Street stijgt door. De dollar is al meer dan tien procent geklommen sinds december en ging gisteren even naar 1,91 gulden - de hoogste koers in drie jaar tijd, om zich vanmorgen te handhaven tegen de 1,90 gulden. De voorschotrente van De Nederlandsche Bank is met 2 procent het laagst sinds de jaren dertig. De rente op langlopende leningen op de kapitaalmarkt is met 5,36 procent het laagst sinds begin jaren zestig.

De stijging van de beurskoersen in Amsterdam is al geruime tijd een van de sterkste van de westerse wereld. Dat was een paar maanden geleden al reden voor invloedrijke effectenhuizen als Morgan Stanley en Merill Lynch om de weging voor Nederland in de internationale aandelenportefeuille terug te brengen.

Ook Iris, dat traditioneel een hoog percentage in Nederlandse aandelen aanbeveelt, schroefde die weging onlangs terug. Intussen heeft het Damrak zijn outperformance gewoon doorgezet. Niet alleen op de Nederlandse beurs zelf, maar ook in internationaal perspectief lijkt een buy-the-winners strategie, waarbij effecten worden gekocht die het al geruime tijd goed doen, nog steeds de meest profijtelijke handelswijze.