Verlenging startbaan Eelde verhit de gemoederen

Als de hele regio Groningen en Drenthe het plan steunt, mag het vliegveld Eelde zijn start- en landingsbaan verlengen. Maar niet iedereen is akkoord. De omwonenden zijn verdeeld.

EELDE, 17 FEBR. Het echtpaar Huyben zit aan de keukentafel. Af en toe komt een ronkend vliegtuigje over dat net is vertrokken van Groningen Airport Eelde, waaraan hun huis en bloemkwekerij grenzen. Ze hebben niet veel last van het vliegveld. Maar om nou de start- en landingsbaan te verlengen, nee, daar zien ze helemaal niets in. Mevrouw Huyben verheft haar stem: “Dat vliegveld is een bodemloze put. Er zal altijd geld bij moeten.” Haar man valt haar bij: “Het is een mooi-weer-vliegveld. In de winter is er niet veel te doen.”

De baanverlenging van de regionale luchthaven in Eelde houdt de gemoederen in Groningen en Drenthe al vanaf 1968 bezig. Sinds 1992 loopt er een besluitvormingsprocedure, die nu moet uitmonden in een definitief besluit. “In 2000 gaat het gebeuren”, zegt luchthaven-directeur F. van der Werff. Hij geeft meteen toe eerder wel eens tè optimistisch te zijn geweest. De baanverlenging van 1.800 naar 2.500 meter is vorige week in ieder geval een stuk dichterbij gekomen, want Provinciale Staten van Groningen en Drenthe zijn er mee akkoord gegaan.

De ministers Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) en De Boer (VROM) nemen binnenkort een beslissing. Ze hebben al aangegeven dat de baan mag worden verlengd, mits de hele regio het plan steunt. Dat is niet het geval. Van de leden van het bestuurlijk overleg zijn de gemeenten Vries en Haren tegen, maar Eelde stemt ermee in. Van der Werff vindt dat ondanks de tegenstand nu sprake is van een collectieve steun van de regio. Hij rekent op een positief besluit.

De provincies zijn onder voorwaarden akkoord gegaan. Zo zijn nachtvluchten uitgesloten, in het weekeinde en de avonduren mogen vliegtuigen van meer dan zesduizend kilo voor proef- en lesvluchten niet de lucht in en aan de huidige openingstijden mag niet worden getornd. Voor de baanverlenging heeft het rijk 22,2 miljoen gulden gereserveerd, maar de verwachting is dat het veel duurder zal uitvallen. De provincies willen niet dat de regio daarvoor opdraait. Volgende week is er een overleg met beide ministers.

De voor- en tegenstanders van de baanverlenging gebruiken hetzelfde argument: het vliegveld lijdt verlies. De voorstanders zeggen dat met een langere baan het vliegveld rendabeler kan worden. De tegenstanders vinden dat er geen enkele aanleiding is miljoenen te investeren, het landschap aan te tasten en zeven huizen te slopen ten behoeve van een vliegveld dat het helemaal niet druk heeft.

Volgens Van der Werff is de regio gebaat bij een langere baan. De regionale economie zal hiervan profiteren, er zullen 350 tot 400 banen bijkomen op het luchthaventerrein. Door de groei van Schiphol ontstaan er volgens hem grote kansen voor regionale luchthavens voor zowel vracht- als vakantievluchten. “We krijgen elk jaar meer vakantiecharters, maar door de korte baan kunnen die niet met een volle tank of met het maximum aan passagiers weg.” Hij beklemtoont dat er geen grotere vliegtuigen, zoals de DC10 of 747, gaan landen.

De veiligheid zal toenemen doordat toestellen bij slechter weer kunnen landen, aldus Van der Werff. Het argument van tegenstanders dat na de baanverlenging nachtvluchten opnieuw ter discussie komen, noemt hij een zwaktebod. “We hebben besloten dat niet te willen. Punt uit.” Voor de verre toekomst wil hij nachtvluchten niet helemaal uitsluiten. “Willen we echt rendabel worden, dan moeten we 24 uur open zijn. Maar ik heb dat nu niet op mijn verlanglijstje staan.”

De baanverlenging is een grote gok, zegt C.A.J. Vlek, hoogleraar psychologische besliskunde in Groningen en lid van de landelijke commissie milieu effectrapportage. “Met Eelde is precies het omgekeerde aan de hand als met Schiphol. Schiphol groeit en groeit, in Eelde wordt de baan verlengd en wacht men op de klanten.”

Vlek meent dat over het nut van de baanverlenging geen “open en zakelijk debat” is gevoerd. De effecten voor de regionale economie zijn volgens hem niet onderbouwd. Of het vliegveld het drukker krijgt, is naar zijn idee maar zeer de vraag. De luchthaven is vooral aangewezen op proef- en lesvluchten, maar de KLM Luchtvaartschool in Eelde gaat volgens Vlek steeds meer gebruik maken van 'flightsimulators'.

De politici hebben bij kritische kanttekeningen steeds de andere kant opgekeken, zegt Vlek, zoals bij een onderzoek uit 1994 van de vakgroep regionale economie van de Groningse universiteit. Daaruit bleek dat het vliegveld financieel het beste af is als het gebruik van de huidige 1800-meter-baan wordt geïntensiveerd. “Wat daar achter zit? De hoop dat het ooit nog wat wordt met dat vliegveld. En men durft principe-beslissingen van vijf jaar geleden niet terug te draaien.” Het lijkt hem goed dat het ministerie de baanverlenging nog eens goed doorrekent, want de belangenverstrengeling tussen noordelijke politici en aandeelhouders van het vliegveld (het rijk, Groningen, Drenthe en de gemeenten Groningen, Assen, Eelde) geeft volgens hem weinig kans op een evenwichtige besluitvorming. De rijksoverheid zal zich overigens binnen enkele jaren als aandeelhouder terugtrekken, zo werd gisteren bekend.

De bevolking rond het vliegveld is verdeeld, al lijkt het verzet af te nemen. Voor de dag van de vergadering van Provinciale Staten van Drenthe, was een 'Mars op Assen' georganiseerd. Er deden zeven mensen mee. De Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (VOLE), die al jaren tegen baanverlenging strijdt, heeft wel zevenhonderd leden. Volgens het echtpaar Huyben zijn de tegenstanders vooral 'import'. “De tandartsen en chirurgen die hier voor hun rust zijn gaan wonen, zien het vliegveld het liefst verdwijnen.”