Pretentieloos wijkje

De Wielewaal is een wijkje dat bijna geen Rotterdammer kent. Er staan lage huisjes, met voor- en achtertuintjes. Tot voor kort lag het royaal in het groen, maar toen drie jaar geleden de populieren werden gekapt, zag het er weer bijna net zo kaal uit als in het begin, in 1949. Toen werd tijdens de ergste woningnood een wijk met 'semipermanente' huisjes uit de grond gestampt.

Maar zoals zo vaak met wijken die zonder veel pretenties werden gebouwd, is het zeer geliefd geraakt. Vooral bejaarden met een hekel aan officiële bejaardenwoningen genieten er van hun laatste levensjaren. Een achterbuurt is het niet: geen vandalisme, geen vuilnis op straat. Jongeren wonen er nauwelijks. En twintig jaar geleden trok ook de laatste winkelier de deur achter zich dicht.

Zo leidden de bewoners van De Wielewaal een rustig, door gemeentelijke instanties bijna vergeten bestaan. Maar een jaar geleden werd de wijk herontdekt door de deelgemeente Charlois die in zijn maag zat met een VINEX-opdracht: er moest binnen de deelgemeente een nieuwbouwwijk komen. Maar waar? Aanvankelijk viel het oog op een terrein ten oosten van Zuidwijk, maar dat viel af. Het zou de groengordel teveel aantasten. Toen rees de gedachte dat versnelde sloop van De Wielewaal, gecombineerd met de nabijgelegen voetbalterreinen van de Charloise Voetbalvereniging (CVV) een prachtige bouwlocatie zou vormen.

De Wielewaal, dat zijn naam ontleend aan de twee watertjes het Wieltje en het Waaltje, ligt in Rotterdam-Zuid ten oosten van de Waalhaven. Aan de westzijde werd het vroeger begrensd door de spoorlijn van het 'moordenaartje'; de tramweg naar de eilanden. Die werd in de jaren zestig opgeheven. De huidige grens wordt bepaald door de voetbalterreinen van CVV. Enkele boerderijen aan de rand versterken de landelijke indruk.

Het wijkje van vijfhonderdvijftig huizen ademt nog steeds de sfeer van 'nette armoe' van kort na de oorlog, waar bejaarden zich prettig bij voelen. De kleine huizen oefenen geen aantrekkingskracht uit op allochtonen met hun grote gezinnen.

De bouwplannen sloegen niet als een bom in het stille, afgelegen wijkje in. Integendeel, het duurde vrij lang voordat de bewoners er lucht van kregen. Enkele jaren geleden was hun bewoning tot in 2005 in het vooruitzicht gesteld; tot twintig jaar na de laatste grote opknapbeurt. Maar nu rolden er plannen over tafel die repten van een grote bouwlocatie in 'Midden-Charlois', te realiseren in 1998.

De bewoners werden wakker toen zij begrepen dat 'Midden-Charlois' op hun wijk sloeg. Overal in De Wielewaal verschenen aanplakbiljetten achter de ramen en bij de enige ingang van de wijk lieten dichtregels zien dat acties ook beschaafd kunnen worden gevoerd.

Het Woningbedrijf Rotterdam (WBR), eigenaar van de wijk, produceerde inmiddels samen met de deelgemeente nota's over de nieuwe locatie. Rotterdam moet meer duurdere huizen hebben, zodat de stad een grotere aantrekkingskracht krijgt op hoger- en middenkader, een groep burgers die Rotterdam vroeger naar de randgemeenten verjoeg.

Het verzet van de Wielewalers heeft de deelgemeente doen aarzelen: behalve sloop zal nu ook naar andere varianten worden gekeken. Maar voorlopig gelden nog de dichtregels bij de wijktoegang: Vijfenveertig jaar hier wonen / Vijfenveertig jaar genot / WBR en deelgemeente / Dit alles hoeft toch niet kapot.

    • Rob Biersma