Technolease (2)

Ik heb moeite met de door de voorzitter van de Rabobank Nederland, drs. H. Wijffels gehanteerde verdediging van de technolease (10 februari). Met de constructie is wel degelijk iets mis. De kern van Wijffels' betoog is dat er sprake is van het contant maken van “bestaande fiscale claims”.

Zonder dat te zeggen bedoelt hij dat de mogelijkheid om fiscale verliezen te compenseren werd overgeheveld van bedrijven met onvoldoende winstcapaciteit, als Philips en Fokker, naar de zeer winstgevende Rabo. Wijffels zelf becijfert de waarde van die “rechten” op bijna anderhalf miljard gulden. Het lijkt mooi dat die kans gegrepen werd. Wat echter over het hoofd wordt gezien is dat veel andere, maar kleinere ondernemingen, niet van soortgelijke constructies gebruik kunnen maken.

Zo is in de wet vennootschapsbelasting een uitvoerige bepaling opgenomen, die het onmogelijk maakt voor de ene ondernemer om als 'koper' gebruik te maken van verliezen die een andere ondernemer heeft geleden. Daarbij gaat het speciaal om fiscale verliezen van bedrijven die de strijd al moesten opgeven.

Hoe redelijk of onredelijk ook heeft de wetgever ooit besloten dat fiscale verliezen ('claims' in de woorden van Wijffels) niet verhandelbaar moesten zijn. Toch is precies dat wat de Rabo doet: handelen in fiscale verliezen (en in dit geval voor eigen gebruik).

Het verschil met wat de wetgever heeft willen verbieden en wat de met de technolease truc gebeurt, zit erin dat de Rabo er als lijkenpikker vroeg bij is. Zoals het voorbeeld van Fokker laat zien, zal de Rabo gebruik blijven maken van de feitelijke verliescompensatie mogelijkheid ook al is de eigenlijke onderneming ter ziele.

De belastingdienst (en de staatssecretaris / de minister van Financiën) hadden zonder moeite 'fraus legis' kunnen stellen: handelingen die verboden zijn omdat zij (nagenoeg) uitsluitend zijn verricht om belasting te ontgaan en die strijdig zijn met het doel en strekking van de fiscale wetgeving.

De observatie van oud-minister Andriessen dat er geen sprake was van een in EG-verband illegale constructie omdat het hier gaat om directe belastingen is misplaatst. Juist door het beleidsmatig afzien van fiscaal ingrijpen, is er - Wijffels zei het al - industriepolitiek bedreven. Reden temeer voor Euro-commissaris Van Miert om deze zaak nog eens tegen het licht te houden.

    • Mr. Robin C. Cook