Fokker: stuiptrekking of heuse wederopstanding

ROTTERDAM, 15 FEBR. Is er toch nog hoop voor Fokker? Nu het tijdstip nadert dat bij de failliete vliegtuigfabrikant de laatste man definitief het licht uit doet, laait de publiciteit over mogelijke reddingsplannen op. Het lijken stuiptrekkingen, na maanden van windstilte die volgden op het afhaken van het Koreaanse Samsung.

Niemand gaf meer een stuiver voor Fokkers kans op overleven. Alleen verblinde optimisten zijn misschien blijven geloven dat liquidatie door curatoren en uitverkoop van de activa nog konden worden voorkomen.

Toch zijn er op zijn minst nog twee gegadigden om de vliegtuigproduktie in Nederland te hervatten. Een daarvan, een initiatief van oud Begemann-topman Joep van den Nieuwenhuyzen, wordt zo serieus genomen dat dit weekeinde in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur beslissende besprekingen plaatshebben waaraan hoge ambtenaren van Economische Zaken en Financiën, Van den Nieuwenhuyzen zelf, zijn opvolger André Deleye, Fokker-curator Louis Deterink en Stork-bestuurslid prof. Veenman, deelnemen.

Van den Nieuwenhuyzen en Deleye hebben een interessante partner gevonden in premier Mahatmir Mohamad van Maleisië. En als premier Mathatmir, zeer bedreven in zaken, iets in zijn hoofd heeft, gebeurt dat ook. Hij kocht eerder de sportwagenfabrikanten Lotus en Lamborghini en ziet nu mogelijkheden om via een deelname in Fokker Maleisië te laten meetellen op aerospace-gebied.

Volgens een nauw bij de onderhandelingen betrokken tussenpersoon ligt nu het volgende plan op tafel: de Maleisische staatsonderneming Khazanah Nasional Berhad verwerft een belang van 49 pct in een nieuw op te richten Fokker. Nederlandse financiers, de broers Joep en Jeroen van den Nieuwenhuyzen en André Deleye, die inmiddels het voortouw heeft genomen, verwerven de overige aandelen en leggen, mogelijk gesteund door Aziatische derden, nog eens ruim 400 miljoen op tafel. Samen proberen zij ook Stork, sinds zomer vorig jaar eigenaar van het winstgevende service en onderdelenbedrijf Fokker Aviation, tot een participatie te verleiden.

Het nieuwe Fokker zou zo voor 51 procent Nederlands blijven, de vliegtuigassemblage blijft op Schiphol. Allen wil Maleisië op den duur zelf onderdelen fabriceren. Een akkoord zou in de maak zijn met het Noordierse Shorts, de fabrikant van Fokkervleugels die in november besloot voorgoed met die activiteit te stoppen. Het nieuwe Fokker-bedrijf zou de risico's voor Shorts willen beperken door zelf voor 40 of 50 procent in die vleugelproduktie deel te nemen. De medewerking van rompenbouwer DASA, Fokkers voormalige moederbedrijf, zou al zijn verzekerd.

De Rabobank ten slotte zou bereid zijn voor 200 tot 300 miljoen aan door onderpand gedekte leningen te verstrekken en tevens, met steun van Daimler-dochter Debis de lease-activiteiten voor Fokker-toestellen te verzorgen. Van de Nederlandse overheid wordt geen bijdrage in geld verwacht. De partijen willen slechts de zekerheid van minister Wijers dat Nederland zich niet zal verzetten tegen de overdracht van technologie naar Maleisië.

Uiterlijk volgende week vrijdag denken betrokken de laatste documenten te kunnen ondertekenen. Of dat lukt is evenwel de vraag want de groep wil niet alleen doorstarten met het volledige vliegtuigprogramma van Fokker, de turboprops F50 en F60 en jets F70 en F100 maar zij willen nadrukkelijk ook Fokker Aviation in de koop betrekken. En daar zit het moeilijke punt want Stork-topman Jan Hovers heeft juist zulke leuke plannen gemaakt voor Aviation.

De onderneming heeft al aardige orders binnengehaald voor onderhoud aan Boeings en tekende onlangs een principe-akkoord om mee te werken aan de A3XX, het mammoetvliegtuig dat Airbus wil lanceren. Contractueel is Stork evenwel verplicht aan een overneming van het failliete Fokker Aircraft mee te werken. Doet ze dat niet dan zou de aankoop van Aviation kunnen worden teruggedraaid. Maar door te traineren kan Stork de zaak zodanig vertragen dat de doorstartmogelijkheden definitief in rook opgaan.

De groep-Deleye voorziet bij doorgaan van de plannen een werkgelegenheid bij het nieuwe Fokker van 1500 tot 2000 man voor het eind van dit jaar, oplopend tot misschien wel 3000 tot 3500 man een aanloopperiode. De financiers zeggen al 40 vliegtuigorders binnen te hebben en rekenen op meer opdrachten uit de Aziatische markt, o.a. uit Maleisië zelf.

Alsof deze plannen al niet spectaculair genoeg zijn duiken plotseling ook weer de Russen en Chinezen op als gegadigden voor Fokker. De armlastige Russsische vliegtuigbouwers Iljoeshin, Jakovlev en Tupolev, die eerdere overnamepogingen van Fokker zagen stranden door geldgebrek, blijven meer op de achtergrond. Initiatiefnemer is ditmaal de in Nederland wonende 75-jarige zakenman Ron Rietti. Deze Engelsman van Italiaans-Russische afkomst, heeft vermogende privé-personen in Rusland verzameld in een groep genaamd Interconversia.

Van Chinese kant is het bedrijf Harbin Aerospace de partner samen met de kapitaalkrachtige Turnmile Group van zakenman Henry Ho uit Hongkong. Russen en Chinezen zouden zelf vleugels en rompen willen maken, met steun van (oud)Fokker-technici. De hele transactie zou worden terugbetaald in natura, in de vorm van onderdelen. Er zou in eerste instantie 400 miljoen dollar voor Fokker op tafel (moeten) komen. De groep wil geen eigenaar worden, dat laat ze over aan Nederlandse partijen als Stork en Begemann.De plannen zijn vers en vaag, een ondernemingsplan bestaat nog niet.