Beleggers jagen al maandenlang aandelenkoersen op; AEX sluit week op 719,49 punten

AMSTERDAM, 15 FEBR. Voor enkele Nederlandse bedrijven was het deze week betaaldag op de Amsterdamse effectenbeurs. Beleggers jagen al maanden met de aankoop van aandelen de koersen op. Nu konden Koninklijke Olie, Unilever en Philips, maar ook KNP BT en Otra laten zien dat de jaarcijfers en een winstuitkering de koersstijgingen althans voor een deel rechtvaardigen.

De AEX, de index van de Amsterdam Exchanges waaronder de beurs ressorteert, doorbrak de grens van 700 punten en sloot de week op 719,49 punten. De aanhoudende vloed van kapitaal naar de financiële markten wordt verklaard door de lage rente, die spaarrekeningen zeer onaantrekkelijk maakt. De rente op de nieuwe 10-jarige staatslening daalde tot 5,39 procent, het laagste peil sinds begin jaren zestig.

Een stimulans gaat ook uit van de stevige dollar (1,80 gulden), de munt waarin veel Nederlandse ondernemingen een groot deel van hun omzet ontvangen. De Angelsaksische drijfjacht van het bedrijfsleven op shareholders value, waarde voor de aandeelhouders, doet de beleggers eveneens plezier. Ondernemingen splitsen hun activiteiten of stoten hele divisies af, zoals het voedingsmiddelenconcern Unilever dat deze week de speciale chemie in de etalage zette.

Het afrekenen gebeurt echter nog altijd met behulp van de winst- en verliesrekening van een onderneming. De waardestijging van aandelen is heel belangrijk voor beleggers, maar zeker voor de instutionele beleggers (pensioenfondsen, verzekeraars) geldt dat een belegging ook rendement moet opleveren. De opbrengst van een aandeel is het dividend, die afgezet tegen de koers van het aandeel het dividend-rendement oplevert. Dit dividend-rendement dook afgelopen week naar een historische peil van 2,26 procent, een teken dat de koersen erg hoog zijn.

De verhouding tussen macro-economie (de rente) en de micro-economie (de bedrijfsresultaten) is een beetje verwarrend. Neem Duitsland. Afgelopen week kwamen honderdduizenden Duitse industrie-arbeiders in opstand tegen de werkloosheid, die met een aantal van 4,7 miljoen mensen zonder werk een naoorlogs dieptepunt geeft bereikt. Prachtig, vinden beleggers, want zolang de Duitse economie kwakkelt blijft de Duitse rente laag. Bij de ondernemingen die in Duitsland zaken doen wordt daar ongetwijfeld wat minder opgewekt tegen aangekeken. De technische groothandel Otra zag zijn netto winst met 69 procent kelderen tot 28,7 miljoen gulden door de malaise in Duitsland. De kabelfabrikant NKF stelde deze week zij winstverwachting naar beneden bij en verwacht dat de winst in 1997 “aanzienlijk onder het niveau” van 1996 zal blijven. Zowel Otra als NKF zit in de hoek waar de klappen vallen, namelijk de Duitse bouwmarkt die in een diep dal is geraakt. De banenvernietiging die de beleggers zo verheugt heeft de laatste maanden vooral in de bouw plaatsgevonden.

Het elektronicaconcern Philips, dat bezig is afstand te doen van de ongewenste Duitse dochter Grundig, maakte zeer slechte resultaten bekend. Bestuursvoorzitter Boonstra hield nog maar eens een opwekkend praatje en keerde bijna de gehele operationele winst uit als dividend bij wijze van shareholders value. De koers van Philips ging ondanks het ontbreken van een strategisch perspectief omhoog, waarmee de beleggers Boonstra in feite en blanco cheque uitreikten.

Ook de aandeelhouders van KNP BT moeten voorlopig leven van de hóop op aandeelhouderswaarde, die door bestuursvoorzitter De Wit werd gedefinieerd als een rendement van 15 procent op het geïnvesteerd vermogen. Dat rendement is nog ver weg, want de winst over 1996 bleek te zijn gehalveerd. Eerder heeft KNP BT bekendgemaakt een koper te zoeken voor een groot belang in de zeer conjunctuurgevoelige papier-divisie. Deze week zwakte het bestuur dat af: KNP BT zou geen genoegen willen nemen met een minderheidsbelang. Het bracht de beleggers in verwarring.

De enige die de beleggers waar voor zijn geld bood was de Koninklijke/Shell Groep, die het aandeel van de Koninklijke splitst, een recordwinst preenteerde en het traditioneel hoge dividend verder verhoogde dan verwacht. De afgelopen vijf jaarn hebben slechts drie ondernemingen de beleggers meer opgeleverd dan Shell: Coca-Cola, Procter & Gamble en General Electric.