Politie te terughoudend bij autocrossrellen in Enschede

ENSCHEDE, 14 FEBR. De autocrossrellen in Enschede, afgelopen zomer, konden mede ontstaan als gevolg van al te terughoudend optreden van de politie. Vanwege de bijzondere samenstelling van de groep die zich met het crossen bezighield, bleken de “gangbare deëscalatie-tactieken niet te werken', zo concludeert de Enschedese hoogleraar prof. dr. G. Bruinsma naar aanleiding van de rellen.

Bruinsma, werkzaam aan de faculteit Bestuurskunde van de Universiteit Twente, deed op verzoek van de gemeente Enschede en van de politie onderzoek naar de rellen. In de zomermaanden trok het illegaan crossen door jongeren op een industrieterrein veel toeschouwers. Toen de politie er een einde aan maakte, verplaatste het crossen zich naar een grote parkeerplaats bij een winkelcentrum buiten de stad. Daar escaleerde de zaak volledig. Er werden gestolen auto's in brand gestoken, er volgden plunderingen en er werden vernielingen aangericht. Uiteindelijk moest de Mobiele Eenheid met harde hand ingrijpen om de rust te herstellen.

In zijn onderzoek concludeert Bruinsma dat er sprake is van een bijzondere groep jongeren. Liefst zeventig procent was eerder met de politie in aanraking geweest, waarvan de helft wegens gewelddelicten. “Het was geen dwarsdoorsnede van de burgerij; de politie ging daar steeds van uit”, aldus de hoogleraar. De groep bleek vanwege zijn samenstelling ook niet ontvankelijk voor de terughoudende opstelling van de politie.

Bruinsma noemt zijn onderzoek uniek omdat het zeer gedetailleerde kennis van een bepaalde groep heeft opgeleverd. “Nog nooit is een dergelijke groep nader bekeken. Het gaat meestal om iets vaags als 'de autochtone jongeren'. Ditmaal is dat, aan de hand van de processen-verbaal, beter onderzocht.' In de tweede plaats, zo zegt Bruinsma, is het woonwijken-onderzoek uniek. “De rellen zijn voor een deel te verklaren uit de woonwijken waar de bewuste jongeren leven. Wijken met veel werkloosheid, met veel sociale conflicten en met veel probleemgezinnen. De rellen zijn derhalve ook een gevolg van wat ik maar de grootsteedse problematiek noem.'

Illegaal crossen kent in Enschede een lange geschiedenis. Al in het begin van de jaren tachtig werd er door jongeren met oude auto's rondgescheurd. Vorig jaar begon het al in maart, toen jongeren in het centrum van de stad bij hun auto's stonden te praten. “Als je terugkijkt, zie je het langzaam groeien. Het ontstaat niet spontaan, maar geleidelijk,” aldus Bruinsma.

Volgens de onderzoeker had de politie minder moeten gedogen en duidelijker moeten zijn in haar optreden. “Er hadden bijvoorbeeld mensen moeten worden opgepakt als ze een strafbaar feit pleegden.' Dat is ook een aanbeveling van de hoogleraar om te voorkomen dat het opnieuw gebeurt: “Als politie en gemeente niets doen, gaat het deze zomer weer fout. Geef de jongeren een eigen terrein om te crossen, en hou het daar in de gaten.”