L. VAN DER VEEN (1909-1997); Ferme rol in verzet

Op 87-jarige leeftijd is deze week in het Rosa Spierhuis in Laren (NH) de fotografe Louise van der Veen-Van der Chijs overleden. Jarenlang was zij bestuurslid van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 die direct na de oorlog werd opgericht. Vanwege haar belangrijke verdiensten in en voor het verzet was zij draagster van het verzetsherdenkingskruis.

Louise van der Chijs werd in 1909 in Amsterdam geboren waar haar vader een bekende zenuwarts was. Haar ouders wilden dat ze na de middelbare school Frans zou gaan studeren, maar Louise ging liever naar de Rijksacademie voor beeldende kunsten. Daar ontmoette zij Gerrit Jan van der Veen met wie ze in 1931 huwde. Het echtpaar kreeg twee dochters.

In 1942 werd Gerrit van der Veen, die beeldhouwer was geworden, actief in het verzet tegen de Duitse cultuurpolitiek. Louise en hij legden zich vooral toe op het vervalsen van persoonsbewijzen. Gerrit, die van spannender daden droomde, beraamde samen met anderen ook de spectaculaire aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister in maart 1943. Vrijwel alle daders werden gearresteerd en gefusilleerd, maar Van der Veen wist zich schuil te houden. Al in 1942 hadden hij, zijn vrouw en hun kinderen moeten onderduiken. Eerst samen, maar dat werd al snel te gevaarlijk. In mei 1944 werd Gerrit van der Veen, na aan nog andere aanslagen en overvallen deelgenomen te hebben, gearresteerd. Na zijn terdoodveroordeling werd hij op 10 juni 1944 in de Bloemendaalse duinen terechtgesteld.

Door de activiteiten van onder meer het echtpaar Van der Veen konden kunstenaars die zich tegen Duitse maatregelen keerden, op allerlei manier worden geholpen. Er werden clandestiene toneelvoorstellingen, huisconcerten, tentoonstellingen en lezingen georganiseerd om voor hen geld in te zamelen.

Doordat Gerrit van der Veen lange tijd als dé verpersoonlijking van het kunstenaarsverzet is gezien, zijn anderen - onder wie zijn vrouw Louise - in zijn schaduw gebleven. In de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 is Louise zo'n veertig jaar actief gebleven en heeft zij haar beste krachten gegeven.