Kindermoord ook gevolg emancipatie

Ook dertig jaar geleden werden er in Nederland kinderen door hun ouders vermoord. Toen werd dat beschreven als de gruwelijke daden waartoe psychopaten in staat zijn. Nu is kindermoord de daad van voornamelijk wanhopige vaders.

Mannen die niet in staat zijn als alleenstaande vader te functioneren. De roep om mediastilte zou wel eens meer kunnen zijn dan de zorg om herhaling door imitatie te voorkomen. Door een eventuele mediastilte zouden wij ook de blik kunnen afwenden van de donkere kant van de vrouwenemancipatie: de verdrongen agressie van de man.

Wat opvalt in de bechrijving van de afgelopen tijd van de moorden op kinderen door vaders, is dat het telkens om vaders gaat die door hun vrouw zijn verlaten of waarvan de vrouw is overleden. Het gaat om vaders die geen perspectief meer zien of die wraak willen nemen op hun (gewezen) partner.

In plaats van de daad van een gek, wordt kindermoord nu als de daad van een wanhopige gezien. Het is telkens een uitzichtloze situatie die de daders tot hun daad drijft. Daardoor hebben deze daden ook zo'n impact. Want ja, gek word je niet zo gauw, maar in een wanhopige situatie kan iedereen belanden. In de gevallen die nu worden beschreven gaat het telkens om vaders die geen uitweg meer zien in het leven met hun kinderen.

Vanwaar die wanhoop? Tussen dertig jaar geleden en nu is er veel veranderd in de verhouding tussen mannen en vrouwen. De agressie van de man is aan de kaak gesteld. Vrouwen hebben, nadat zij erkend zijn in hun slachtofferol, langzamerhand een haast vanzelfsprekend aureool van zorgzaamheid verworven. En de man die voor zijn agressie geen nieuwe, geaccepteerde vorm heeft gevonden, die kan zich licht wanhopig voelen.

Dat nabootsing een rol speelt bij het toenemend aantal kindermoorden zegt minder over de rol van de media dan over de kennelijke aantrekkingskracht van deze handelwijze voor sommige mannen. De vergelijking met Medea dringt zich op. Medea vermoordt haar kinderen uit wraak op haar man Jason, die haar eerst heeft geschaakt, nadat zij hem had geholpen bij een moeilijke taak, maar die haar dan in de steek laat voor een andere vrouw. Uit wraak op Jason komt Medea tot haar wanhoopsdaad: zij vermoordt haar twee kinderen, en neemt daarmee wraak op Medea, die de kinderen liefheeft als zichzelf. Als toeschouwers van het drama van Medea, keuren we haar daad af, maar we kunnen haar motieven wel begrijpen. Medea is geen held, maar wel een tragisch figuur. Door de beschrijving van de recente kindermoorden als wanhoopsdaad, wordt deze handelwijze voor sommigen wellicht een tot navolging nopend voorbeeld: het is niet gestoord of misdadig om zoiets te doen, maar tragisch.

Naast de angst voor feitelijke verspreiding van het fenomeen 'kindermoord' beroeren deze gebeurtenissen het gemoed ook zozeer, omdat we hierin worden geconfronteerd met de donkere kant van een beschavingsproces - de ingehouden agressie die, omdat ze oneerbaar is geworden, ondergronds is gegaan en die nu, bij gebrek aan een maatschappelijk aanvaardbaar alternatief, slechts in z'n meest rauwe vorm naar buiten komt. Mannen hebben nieuwe helden nodig en kranten die daarover schrijven.