Vrijwilligheid sleutelwoord in nieuwe CAO Hoogovens

ROTTERDAM, 13 FEBR. Iedere organisatie heeft regelmatig vers bloed nodig. Zonder instroom van nieuwe werknemers raakt een onderneming het zicht kwijt op moderne technieken en visies, en dreigt de produktie te gebeuren op de automatische piloot. Werknemers kunnen niet pas aangenomen worden als het zittende personeel aan zijn pensioen toe is, omdat er tijd moet zijn om kennis en ervaring op elkaar over te dragen.

Voor bedrijven die voortdurend moeten reorganiseren, zoals Hoogovens, ligt het gevaar van bloedarmoede steeds op de loer. Al sinds beginjaren tachtig is het staal- en aluminiumconcern bezig zijn personeelsbestand waar mogelijk in te krimpen, in een poging de concurrentie op de verschillende afzetmarkten op kostengebied bij te houden. Die saneringsronden zijn vergezeld gegaan van uitgebreide sociale regelingen, waarbij het vermijden van gedwongen ontslagen steeds voorop stond.

Met de sociale plannen kocht Hoogovens arbeidsrust, maar tegelijkertijd belemmerde de onderneming zichzelf fors in het personeelsbeleid. Wie met honderden overtollige werknemers in zijn maag zit, kan moeilijk nieuw personeel werven.

Hoogovens is niet de enige organisatie die een dergelijke sociale erfenis meetorst: ook de overheid kampt met het probleem dat er al jaren lang slechts incidenteel iemand kan worden aangenomen. Om die reden lanceerde minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) onlangs het voorstel om dan maar op tijdelijke basis HBO'ers en academici aan te nemen. Een bedrijf als KLM, dat net weer was begonnen mensen aan te nemen, moet de werving alweer op een laag pitje zetten om het verzet tegen de nieuwe reorganisatieronde Focus 2000 niet van extra brandstof te voorzien. De banken kampen vooral in de lagere- en middenregionen met grote groepen overtollig personeel, waardoor op die niveaus nauwelijks instroom mogelijk is.

Bij Hoogovens is de veroudering van het personeelsbestand inmiddels zo ver doorgeschoten, dat de concurrentiepositie volgens de ondernemingsleiding in gevaar is gekomen. De directie van Hoogovens wil de verversing van het personeelsbestand daarom grondig aanpakken. Enkele maanden geleden lanceerde het concern bij de bonden het plan om ruim een kwart (3.000) van de werknemers te laten afvloeien, in ruil waarvoor duizend nieuwe, beter opgeleide personeelsleden zouden worden aangenomen. Dit is volgens het bedrijf nodig om concurrerend te kunnen blijven werken en om meer evenwicht in de leeftijdsopbouw van het personeel te krijgen.

Hoewel er volgens Hoogovens geen sprake van zou zijn dat ouder personeel zomaar opzij geschoven zou worden, leidde het voorstel tot grote woede bij de vakbonden en bij de werknemers. Na maanden overleg slaagden de partijen er niet in tot overeenstemming te komen over een aanvaardbare oplossing. Hoogovens weigerde de garantie af te geven dat niemand gedwongen ontslagen zou worden. Ook wilde de onderneming niet vastleggen dat in de toekomst geen activiteiten meer uitbesteed worden.

In het vanmorgen bereikte akkoord is vrijwilligheid het sleutelwoord gebleken. Hoogovens zal de komende jaren een scala aan mobiliteitsmaatregelen ontwikkelen, bedoeld om mensen intern of extern weer aan de slag te krijgen. Wie het in de nieuwe baan niet bevalt, mag terugkeren naar Hoogovens. Werknemers bij bedrijfsonderdelen die in aanmerking komen voor uitbesteding, mogen zelf kiezen of ze meegaan of bij Hoogovens blijven. Ongeveer 800 oudere werknemers (boven 55 jaar) kunnen in deeltijd gaan werken of vervroegd met pensioen. Voor de 4.000 werknemers op de kantoren wordt de werkweek volgend jaar verkort van 37,5 naar 37 uur. Uiteindelijk moet dat voor deze groep werknemers uitmonden in een 36-urige werkweek.

Hoeveel nieuw personeel de komende jaren bij Hoogovens een arbeidscontract zal krijgen hangt af van het succes van de afvloeiingsregelingen. Met de bonden is afgesproken dat het personeelsbestand over zes jaar zal uitkomen op 8.500 man, tegen 10.500 werknemers nu. Per saldo een vermindering met 2.000 man. Voor iedereen extra die vertrekt kunnen nieuwe werknemers worden aangenomen.