Theoreticus van de 'juche-ideologie' treedt uit isolement

TOKIO, 13 FEBR. Een zachtaardige en intelligente man. Zo omschrijven Japanse waarnemers de Noordkoreaanse topfunctionaris Hwang Jang-Yop, die gisteren in Peking politiek asiel aanvroeg. Een paar dagen geleden nog week Hwang op een congres in Japan niet af van zijn traditionele rol als vertrouweling van de Noordkoreaanse leider Kim Jong Il.

Maar hij toonde zich ook iemand die niet blind was voor veranderingen. In een interview met de Japanse krant Yomiuri zei hij: “Het Noord-Zuidprobleem is, net als bij problemen in elke andere relatie, op te lossen als er een vertrouwensband is. Zij het dat dit probleem tijd zal vergen en wij ook onze inzet moeten tonen.”

Hwang bezocht Japan voor de derde keer en zei tegen de journalist van de Yomiuri: “Dit keer had ik de tijd om vrienden in Kyoto te bezoeken. Ik heb een goede indruk van de Japanners die een moderne samenleving hebben weten op te bouwen, gebaseerd op wetenschap en technologie, en tegelijkertijd hun culturele erfenis hebben weten te bewaren.”

Hwang behoorde tot de top van het Noordkoreaanse bestuursapparaat. De Zuidkoreaanse regering noemt hem 'nummer 24' binnen de top van het land. Als een van de elf secretarissen van het Centrale Comité van de Noordkoreaanse Arbeiderspartij had Hwang formeel dezelfde titel als Kim Jong-il, de zoon van wijlen president Kim Il-sung en momenteel de onofficiële leider van Noord-Korea. Hwang had als secretaris de portefeuille 'internationale kwesties' en als lid van het parlement was hij tevens voorzitter van de commissie buitenlandse zaken. Daarnaast was hij voorzitter van de Noordkoreaanse Vereniging van sociaal-wetenschappers.

Aan de Universiteit van Moskou behaalde Hwang (73) een doctorsgraad filosofie en hij staat bekend als verkondiger van de Noordkoreaanse juche-ideologie, de ideologie van onafhankelijkheid die het Noord-Korea mogelijk moet maken geheel zijn eigen weg te gaan. Over deze ideologie heeft leider Kim Jong-il in 1974 gezegd: “De Juche-filosofie beschouwt de mens als een onafhankelijkheid, creatief en zelfbewust sociaal wezen. Door deze eigenschappen kan de mens zijn eigen omstandigheden en toekomst scheppen.” Essentieel is echter dat de Noordkoreaanse mens deze toekomst slechts schept in loyaliteit aan de leider van het land.

Over het probleem dat Kim Jong-il sinds het overlijden van zijn vader Kim Il-sung in 1994 formeel noch het presidentschap noch het partijleiderschap heeft overgenomen, zei Hwang tijdens zijn bezoek aan Japan: “Secretaris Kim Jong-il heeft in de praktijk de leiding van partij en staat in handen. Dit probleem kan dus als opgelost worden beschouwd.” Even later wierp Hwang echter weer twijfel op toen hij zei dat “de datum van de benoeming in het Centrale Comité nog niet is besloten”. Ook al was Hwang zelf een van de secretarissen van het Centrale Comité, hij kon niet meer meedelen dan dat “wij gissen dat het einde van de drie jaar rouw (sinds het overlijden van Kim Il-sung op 8 juli 1994) een goed tijdstip zal zijn”.

Naast het feit dat de Noordkoreaanse Arbeiderspartij momenteel geen secretaris-generaal heeft, is het land ook al drie jaar zonder president. De benoeming van Kim Jong-il als president van Noord-Korea moet formeel plaats hebben in het parlement. Hwang zei dat het parlement sinds het overlijden van Kim Il-sung geen enkele keer bijeen is gekomen. Volgens het jaarboek van het Zuidkoreaanse persbureau Yonhap was het evenwel gebruikelijk dat het Noordkoreaanse parlement één à twee keer per jaar bijeenkomt voor een reguliere plenaire zitting. Ook daardoor groeien de speculaties over de staat van het leiderschap in Noord-Korea.

Het Zuidkoreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken meent dat het overlopen van Hwang toont dat er “een machtsstrijd gaande is binnen de Noordkoreaanse leiding en dat het instorten van het 'Kim Jong-il systeem' aanstaande is”. De Japanse regering is bezorgd over de gevolgen van het overlopen van Hwang voor de situatie op het nabijgelegen schiereiland. “Wij hoopten op vooruitgang in de dialoog tussen Noord en Zuid nadat het Noorden zijn excuses had aangeboden voor het incident met de onderzeeboot”, zei regeringswoordvoerder Seiroku Kajiyama vandaag. “Ik hoop dat deze vooruitzichten door het huidige incident niet verminderen”.

Over de reden van Hwang's overlopen naar het zuiden zegt Hajime Izumi, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit van Shizuoka, dat Hwang's politieke standpunt waarschijnlijk botste met Kim Jong-il. “Hij kwam vermoedelijk tot de conclusie dat er niets zal veranderen in Noord-Korea”, aldus Izumi, die Hwang omschrijft als iemand die positief stond tegenover binnenlandse hervormingen en de opening van Noord-Korea naar het buitenland.

    • Hans van der Lugt