Polygram blijft investeren in film

LONDEN, 13 FEBR. Polygram werd, evenals vorig jaar, bij de Oscar-nominaties goed bedeeld. Aan de vooravond van de presentatie van de jaarcijfers kreeg het muziek- en filmconcern gisteren veertien nominaties toegekend. Europa's grootste filmstudio klopt daarmee nadrukkelijk aan de deur van de collega's uit Hollywood. “Maar prijzen zijn natuurlijk niet belangrijk”, zei bestuursvoorzitter Alain Levy gisteren. “Het gaat om de aantallen bioscoopbezoekers.”

Ook de harde cijfers waren niet slecht voor Polygrams filmdivisie. Het ruim vier jaar geleden opgerichte Polygram Filmed Entertainment (PFE) presenteerde over het jongste halfjaar voor het eerst een (zeer bescheiden) positief resultaat. De omzet van PFE groeide in 1996 met 25 procent. Toppers waren films als Sleepers (opbrengst in 1996: 106 miljoen dollar), Mr Holland's Opus (103 miljoen dollar), Dead Man Walking (84 miljoen) en Trainspotting (73 miljoen).

De opbrengsten uit kaartverkoop zijn uiteraard belangrijk voor Polygrams films, maar belangrijker nog is die opbrensten zoveel mogelijk in eigen zak te houden. Voor Sleepers heeft Polygram de distributie in de Verenigde Staten uitbesteed waardoor het een groot deel van de winst heeft moeten laten schieten. Het gemis van een eigen distributiekanaal is een van Polygrams belangrijkste belemmeringen om in de VS een serieuze aanval te kunnen doen op de grote filmstudio's. Door het mislukken van de overname van de Amerikaanse filmstudio MGM is de kans op een snelle uitvoering daarvan voorlopig verkeken.

Polygram heeft gekozen voor een geleidelijke aanpak. Levy: “We gaan in het vierde kwartaal van dit jaar van start met een eigen distributiekanaal in de VS. In 1998 willen we op die manier zes tot acht films distribueren.” De opbouw van een distributieapparaat betekent dat de filmdivisie, in elk geval de eerste helft van dit jaar, waarschijnlijk opnieuw in de verliezen zal duiken. Polygram, tot nog toe grossierend in relatief goedkoper films, wil bovendien meer films maken met een gemiddeld of bovengemiddeld budget.

Voorlopig moet Polygram dus nog even doorgaan met investeren in de filmdivisie. De dominante muziekactiviteiten van Polygram brengen daarvoor nog altijd ruimschoots voldoende geld in het laatje. Toch vlakt juist in deze Polygram-tak de groei af.

De matige resultaten die Polygram gisteren presenteerde konden niet eens een tegenvaller genoemd worden. Sterker, getuige de koersstijging van het aandeel Polygram gisteren op de Amsterdamse beurs, met 5,20 gulden tot 88,50, hadden beleggers op nog minder gerekend. Die tegenvaller voor beleggers was er vijf maanden eerder wel. In oktober vorig jaar maakte Polygram duidelijk dat de winstgroei voor het tweede achtereenvolgende jaar zou stagneren. Vandaar de abominabele koersontwikkeling van het aandeel Polygram, dat van ruim honderd gulden afgelopen zomer terugviel tot een dieptepunt van omstreeks 75 gulden eind vorig jaar.

Wat Polygram parten speelt is een 'groeivertraging' in de mondiale muziekindustrie. Levy ergert zich, zo bleek gisteren, aan de manier waarop deze groeivertraging door buitenstaanders wordt beschouwd. “Het grenst aan hysterie”, aldus Levy. “De industrie is jarenlang met dubbele cijfers gegroeid. Nu de groei een jaar terugvalt naar drie procent, doet iedereen alsof we te maken hebben met een slechte cyclus zoals we die tegenkomen in de chipindustrie.”

En dat is onzin, vindt Levy. Hij meent dat de muziekindustrie de komende jaren weer met ten minste vijf procent per jaar kan groeien. Kansen bieden met name de kleine maar snelgroeiende markten in Oost-Europa en de markten in Azië, zeker als de strijd tegen piraterij succes heeft.

Levy is het niet eens met de veelgehoorde stelling dat de groei van de markt vertraagt doordat muziekkopers niet langer de overstap hoeven maken van platen naar cd's, wat jarenlang voor additionele omzet zorgde. “Die stap heeft 90 procent van de mensen enkele jaren geleden al gedaan”, zei Levy gisteren. “Waar het om gaat is dat muziekconcerns de creativiteit hebben om nieuwe successen op te bouwen.”

Als voorbeeld van succes tegen de verdrukking in noemde Levy de Spice Girls, een van de best verkopende groepen in het afgelopen jaar. Helaas voor Polygram staan de Spice Girls bij het EMI-label Virgin onder contract. Een andere spectaculaire nieuwkomer van het afgelopen jaar, The Fugees, heeft een contract bij Sony Music.

Polygram zelf was minder gelukkig. Snel opkomende sterren van 1995 (Sheryl Crows en The Cranberries) stelden het afgelopen jaar teleur. Hetzelfde gold voor Brian Adams. Daar kwam bij dat het nieuwe album van U2, dat nu voor dit voorjaar op de agenda staat, keer op keer werd uitgesteld.

Van de albums die Polygram in 1996 uitbracht haalden er het afgelopen jaar 34 een omzet van meer dan een miljoen stuks. In 1995 waren dat er 31. Het aantal verkochte exemplaren van de top vijf lag echter aanmerkelijk lager. Geen enkel album haalde de vijf miljoen stuks. Volgens Levy is de evenwichtiger verdeling van omzetten niet uniek voor Polygram. “Het gebrek aan artiesten die er met hun verkopen echt uitschieten bestaat in de hele bedrijfstak”, zei hij gisteren. Dat is een somber perspectief. Het zal de winstgevendheid van de bedrijfstak niet ten goede komen als keer op keer moet worden geïnvesteerd in promotie en marketing van eendagsvliegen.

Bij gebrek aan wereldsterren zoekt Polygram zijn heil in lokale artiesten. “Gezien de tegenvallers elders hebben onze resultaten het afgelopen jaar in de eerste plaats te danken aan het succes van lokale artiesten”, aldus Levy. Temidden van lokale bestsellers als Florent Pagny (Frankrijk), Jacky Cheung (Hongkong) en Zucchero (Italië) kregen gisteren ook twee Nederlanders uit de Polygram-stal (Marco Borsato en André Rieu) een pluim. Financieel directeur Jan Cook ziet in Borsato zelfs een artiest die het op Europese of wereldschaal kan gaan maken.