Netanyahu wijst een Palestijnse staat om risico's af

SCHIPHOL, 13 FEBR. Israel kan wegens zijn veiligheidsbelangen niet akkoord gaan met een zelfstandige Palestijnse staat. Zo'n staat zou allianties kunnen aangaan met bij voorbeeld Irak en Iran; dat zou “zo dicht bij de Israelische grens een te groot risico zijn”.

Dit heeft de Israelische premier, Netanyahu, gisteren gezegd na een gesprek op vliegveld Schiphol met minister-president Kok. Met deze verklaring nam Netanyahu afstand van de voorspelling die de Palestijnse leider Arafat vorige week tijdens een bezoek aan Den Haag uitsprak, dat er nog voor de eeuwwisseling een Palestijnse staat zal zijn. Volgens Netanyahu dient elke definitieve vredesregeling in het Midden-Oosten een compromis te zijn tussen de, door hem erkende, Palestijnse behoefte aan een vorm van zelfstandig eigen bestuur en de veiligheidsbelangen van Israel.

De Israelische premier, die gisteren op doorreis naar de VS was en met Kok heeft afgesproken dat hij 10 april naar Den Haag komt om Nederland als EU-voorzitter te bezoeken, wil in Washington met president Clinton overleggen over de voortgang van het vredesproces in het Midden-Oosten. Of het zal lukken om, zoals hij hoopt, Syrië bij de vredesonderhandelingen te betrekken liet hij in het midden. De VS noch Israel kunnen de Syrische president Assad naar de onderhandelingstafel dwingen. “Maar zolang men van weerskanten voorwaarden vooraf voor zulke onderhandelingen stelt, lukt dat niet”, zei Netanyahu, met een verwijzing naar de Syrische eis dat Israel eerst de in 1967 bezette en strategisch belangrijke Hoogvlakte van Golan ontruimt.

De rol die de Europese Unie naast de VS wil spelen om het vredesproces in het Midden-Oosten te ondersteunen, een rol die de VS en Israel eerder met scepsis zagen, noemde Netanyahu “heel nuttig”. De betrokkenheid van de EU maakt het volk van Israel duidelijk dat het naast alle buitenlandse kritiek ook vrienden heeft, terwijl zij bij Palestijnen de indruk kan wegnemen dat zij “kunnen doen wat zij willen”.

Lof had hij voorts voor de economische hulp van de EU voor de Palestijnse gebieden. Dat Israel tot nu toe de aanleg heeft verhinderd van een haven in de Gazastrook, waarvoor Nederland 20 miljoen en Frankrijk 40 miljoen dollar heeft aangeboden, heeft ermee te maken dat Israel verzekerd wil zien dat zo'n haven niet voor de aanvoer van wapens of het verkeer van terroristen wordt gebruikt. Het wil daarom, zei Netanyahu, conform het verdrag van Oslo dat het vredesproces inleidde, een controlerecht voor die haven hebben. Daarover wil de Israelische premier volgende week verder onderhandelen met Arafat. Kok heeft Netanyahu gisteren technologische steun aangeboden voor toezicht op de haven van Gaza.