IJburg wordt professioneel verkocht

Amsterdam wil uitbreiden en heeft daarvoor IJburg gekozen. Tegenstanders van dit plan vrezen schade aan een natuurgebied.

AMSTERDAM, 13 FEBR. Voordat de Amsterdamse wethouder Stadig (Volkshuisvesting) zich naar zijn werk begeeft, plakt hij steevast een stickertje op zijn colbert met de tekst 'IJburg Ja'. De gemeente heeft er 150.000 van laten drukken, bedoeld voor iedereen die voorstander is van de toekomstige woonwijk in het IJmeer en dat aan zijn omgeving wil laten weten.

Zolang ze op een enveloppe, ansichtkaart of colbert worden geplakt, is er niets aan de hand. Maar ze staan ook heel leuk op munten, blijken nogal wat afnemers te hebben gedacht - niet wetend dat zij daarmee een overtreding begaan op grond van artikel 47 van het Wetboek van Strafrecht. Op aanraden van muntmeester Chr. van Draanen heeft de gemeente afnemers van de stickertjes erop geattendeerd dat deze op alles, behalve op munten, mogen worden geplakt.

In de aanloop tot het referendum over IJburg dat op 19 maart wordt gehouden is de campagne van voor- en tegenstanders van de wijk, waar 18.000 woningen moeten komen, in volle gang. De tijd van discussiëren is voorbij sinds de gemeenteraad op 4 september vorig jaar akkoord ging met de aanleg van IJburg. Nu moet het plan verdedigd worden, zegt de gemeente. Het plan moet van tafel, zegt het referendumcomité IJmeer Open. Volgens de tegenstanders kan in plaats van in het IJmeer nog gebouwd worden in Amsterdam-Noord, de Westelijke Tuinsteden, in Amsterdam-Zuidoost, in Almere en in de Haarlemmermeer. Zo blijft een uniek natuurgebied intact, zo zeggen zij.

Het comité haalde ruim 60.000 handtekeningen op om het referendumverzoek mogelijk te maken. Tot ongenoegen van burgemeester Patijn bestond de Vereniging Natuurmonumenten het om gedurende een dag werkstudenten handtekeningen te laten ophalen. Patijn sprak van een 'professionalisering' van het referendum. “Als je rijk bent, kun je de zaak naar je hand zetten. En dat is niet goed”, zo zei hij in het januarinummer van het Tijdschrift voor openbaar bestuur in Noord-Holland.

Ten stadhuize en op de burelen van het gemeentelijk projectbureau IJburg zegt men zich niet zenuwachtig te maken over de uitslag van het referendum. “Althans, ik merk er niets van”, aldus projectleider ir. H. van Veldhuizen. Het projectbureau heeft 240.000 gulden gekregen om het publiek te informeren en te mobiliseren om vooral op 19 maart naar de stembus te gaan. Met enige regelmaat verschijnen driekoloms advertenties ten gunste van IJburg in het Parool, het Nieuws van de Dag, de Echo en het Stadsblad. Vrijwel elke avond heeft in een wijkcentrum een bijeenkomst plaats waar sprekers van het projectbureau de toekomstige wijk aanprijzen. Twee weken voor het referendum zullen spotjes worden uitgezonden op de lokale televisiezender AT-5.

Vorige maand ontving Patijn enkele hoofstedelijke opinionleaders in zijn ambtswoning. Onder het genot van een glas wijn werd geprobeerd hen te overtuigen van de noodzaak van de komst van IJburg. “Een welbesteed avondje”, aldus een van de genodigden achteraf.

Het referendumcomité heeft 180.000 gulden beschikbaar om de Amsterdamse bevolking van zijn standpunt kond te doen. Van dit bedrag kwam 50.000 gulden van de gemeente, 30.000 gulden van het Wereldnatuurfonds, 80.000 gulden van Natuurmonumenten. Verschillende milieuorganisaties maakten in totaal 5.000 gulden over. Volgens de nieuwe referendumverordening, die de raad vorig jaar zomer aannam, moeten minimaal 155.000 Amsterdammers tegen IJburg stemmen om een streep te halen door het raadsbesluit. Volgens de oude verordening waren 93.000 tegenstemmers voldoende. V. Dalm van het referendumcomité: “Het wordt een hele klus. Maar de gemeente heeft een probleem wanneer 150.000 mensen tegen stemmen en 10.000 mensen voor.”

Zaterdag komt het comité met de 'IJmeer Open krant' die tijdens een manifestatie op het Spui onder het publiek wordt verspreid. Een rijdende tentoonstelling doet zoveel mogelijk plaatsen in de stad aan. Buurthuizen en wijkcentra hoeven maar te piepen en vijwilligers van het comité staan in de startblokken om IJburg uit ieders hoofd te praten en het publiek aan te sporen op 19 maart naar de stembus te komen - om tegen te stemmen, wel te verstaan.

Het projectbureau voert in feite al campagne sinds juli 1994, toen gemeente en Rijk overeenstemming bereikten over de financiering van IJburg. Van Veldhuizen spreekt uitdrukkelijk niet van een reclamecampagne: “We verkochten geen verkooppraatjes maar betrokken potentieel geïntereseerden bij het ontwerpen van de wijk. We hebben geleerd van de Bijlmermeer, die zonder enig overleg met toekomstige bewoners achter de tekentafel werd ontworpen. Dan loop je als gemeente een groot risico.” Jaarlijks toucheerde het projectbureau 2,5 ton voor 'participatiebevordering'.