Fotograaf volgt familie Rharib op de voet; Lingerie voor mijn tante in Marokko

Foto-tentoonstelling 'Ik heb een tante in Marokko', 14 febr t/m 24 mei. Amsterdams Historisch Museum, Nieuwezijds Voorburgwal 359. Ma t/m vr, 10-17u, za en zo 11-17u. Inl 020-5231822.

Wat neemt een Marokkaan mee op vakantie naar zijn geboorteland? “Geen koelkast of videorecorder”, zegt Amin El Mouaden (42) en kijkt beslist in de camera. “Mijn vrienden vragen er wel om, maar daar begin ik niet aan.” Nee, El Mouaden neemt alleen iets voor kinderen mee. In een tentoonstellingszaal van het Amsterdams Historisch Museum liggen zijn cadeaus te glimmen: stiften, puntenslijpers en een pen met een gele, plastic tulp erop. En wat neemt Malika El Houbach (27) mee naar Marokko? “Lingerie”, zegt ze giechelend. “Voor mijn tantes en nichtjes. Want net als in Nederland willen jonge vrouwen in Marokko zich ook sexy voelen.”

Marokkanen in Amsterdam; de ouderen zijn gevangen in hun dromen over het vaderland, de jongeren werken aan een toekomst in Nederland. Hun verhaal is al vaak verteld, maar zelden op beeld vastgelegd. De fotograaf Kadir van Lohuizen volgde echter in 1993 een jaar lang de familie Rharib; in de Amsterdamse wijk De Pijp, op reis naar Marokko en bij familie in hun geboorteland.

Daarbij zat Van Lohuizen de gezinsleden op hun huid - soms letterlijk. In de slaapkamer kroop hij in een hoekje van het stapelbed, om achter het trappetje vandaan de spelende kinderen te fotograferen. Zijn serie foto's vertoont samenhang en geeft een duidelijk beeld van de dagelijkse beslommeringen van de Rharibs. De foto's tonen ook de gespletenheid in Marokkaanse gezinnen. Terwijl vader Ali de moskee bezoekt en een schaap koopt voor het offerfeest, meldt zoon Hamza zich pruilend bij zijn leraar Arabisch. Nee, dan geniet Hamza meer van het jaarlijkse feest op zijn school, waar hij een dansact op gabbermuziek mag opvoeren. Enkele vraaggesprekken met Amsterdamse Marokkanen op video bevestigen die gespletenheid.

Maar, zo waarschuwen de samenstellers van de tentoonstelling terecht, de Rharibs staan niet model voor de bijna achtenveertigduizend Marokkanen in Amsterdam. De familie is progressief; dat valt al af te leiden uit het feit dat Kadir van Lohuizen hun dagelijkse beslommeringen een jaar lang kon volgen. Vriendinnetjes van dochter Nora daarentegen bleken zonder medeweten van hun vader iedere week in het gemeentelijke badwater te liggen. Dus wat te doen met de foto waarop de meisjes in hun zwempakken zitten te kleumen? De samenstellers besloten de foto toch op te nemen.

Blijven mijn kinderen en ik in Nederland of keren we terug naar ons geboorteland? Die vraag kan Marokkaanse gezinnen uit elkaar scheuren. En dan staat de familie Rharib ineens wèl model. Zo wil vader Ali terug en heeft hij alvast een tweede huis in Marrakesj gekocht, waarmee hij en passant zijn vrouw Laila onder druk zet die in Nederland wil blijven. En dan zijn vijf dochters. Twee van hen wonen in Marokko, twee pendelen vertwijfeld heen en weer, de jongste zit nog op school in Nederland.

Ook op de video tonen de Amsterdamse Marokkanen hun vertwijfeling. Malika is 'verwesterd', in haar grenen houten kamer met uitzicht op “de Amstel en de twee belangrijkste kranten, de Volkskrant en Het Parool”. Maar het Nederlandse landschap noemt ze vlak en saai en de Marokkaanse bergen vindt ze prachtig. Voor haar Nederlandse vriendinnen neemt ze aardewerk uit Marokko mee - want dat is toch het “mooiste aardewerk van de hele wereld”.