Exportverbod voor levende varkens, weer pestmelding

ROTTERDAM, 13 FEBR. Op advies van het Permanent Veterinair Comité in Brussel heeft de Europese Commissie Nederland gisteren met onmiddellijke ingang een exportverbod voor levende varkens opgelegd. Enkele uren nadat de maatregel was afgekondigd, werd een nieuw geval van varkenspest bekend. Het betreft een varkenshouderij in Best bij Eindhoven. Het is de eerste keer dat de ziekte werd aangetroffen buiten het Peelgebied rond Boekel en Venhorst, waar de pest vorige week werd ontdekt.

Het exportverbod van Brussel geldt vooralsnog voor acht dagen. Alleen varkens uit het gebied rond Almelo en Assen mogen nog worden uitgevoerd. Brussel zegt de maatregel te hebben genomen om verdere verspreiding van de ziekte naar andere lidstaten te voorkomen. Minister Van Aartsen (Landbouw) sprak gisteren van een 'paniekreactie' van de Europese Commissie. Volgens hem is het besluit volkomen onnodig, omdat Nederland afdoende maatregelen tegen verdere verspreiding van de ziekte heeft genomen. “Wij hebben alles gedaan wat we moesten doen, ja zelfs veel meer”, zei hij. De bewindsman zei te hopen dat hij Brussel volgende week - hij zit dan de Landbouwraad voor - op andere gedachten kan brengen. Als het bij een week blijft, valt het met de schade van de maatregelen volgens hem wel mee, temeer omdat het verbod alleen levend vee en geen vleesprodukten treft.

Ook de federatie van land- en tuinbouworganisaties LTO-Nederland en de Produktschappen voor Vee, Vlees en Eieren reageerden geschokt. Varkenshouder en actieleider tegen de mestmaatregelen, W. van den Brink, zei dat de maatregel is ingegeven door concurrentie-overwegingen. “Een exportland als Nederland kan zoiets verwachten. Als andere landen de kans krijgen om dierziekten aan te wenden om hun eigen markt te beschermen zullen ze dat doen”, aldus Van den Brink.

Het CDA wil volgende week in de Tweede Kamer een spoeddebat met Van Aartsen over de varkenspest. Kamerlid Van Ardenne (CDA) wil helderheid over het exportverbod van Brussel en over het optreden van de minister aan het begin van de epidemie. Volgens het Kamerlid verstreek er mogelijk te veel tijd tussen het afkondigen van het vervoersverbod en het daadwerkelijk afzetten van de wegen.

Volgens de VVD is een spoeddebat over de pest op dit moment nutteloos. “Het ontgaat mij volledig wat zo'n debat zou kunnen bijdragen aan de oplossing van het huidige probleem”, zei Kamerlid Blauw (VVD) vanmorgen. Hij vermoedt dat Brussel het exportverbod heeft opgelegd wegens het veelvuldige, illegale gesleep met varkens.

Ook de PvdA ziet geen reden voor een spoeddebat. “Ik zie niet wie daar wat mee zou winnen”, aldus de PvdA'er Huys.

Pagina 3: Vervoersverbod in buurt van Best

Voor het gebied rond Best, waar gisteravond het veertiende geval van varkenspest bekend werd, geldt nu ook een vervoersverbod in een straal van tien kilometer. Anders dan in de Peel zal volgens een woordvoerder van Landbouw waarschijnlijk niet tot preventieve ruiming worden overgegaan van bedrijven in de omgeving. Alleen de dieren op het besmette bedrijf zullen worden vernietigd.

Volgens de woordvoerder is preventieve ruiming niet nodig omdat het gaat om een filiaal van een bedrijf in Odiliapeel dat bovendien “goed ligt ingesloten”. Ook hoofdbestuurder H. Verkampen van de Noordbrabantse Christelijke Boerenbond, zelf varkenshouder in Gemert waar ook een vervoersverbod geldt, noemt het een geluk dat het om een zogenoemd contactbedrijf gaat. “Het is op zich niet zo vreemd dat op dit bedrijf de pest werd aangetroffen. Filialen elders in Noord-Brabant van bedrijven in het gebied rond Boekel zijn vanaf het begin dat de varkenspest werd vastgesteld eveneens gecontroleerd.”

Verkampen zegt dat het exportverbod van Brussel pas voelbaar wordt als het langer dan een week gaat duren. Dan verwacht hij een prijsdaling voor de biggen van 120 gulden nu tot 60 à 70 gulden. Verkampen noemt een dergelijke prijsdaling “zeer vervelend”. “We waren na twee slechte jaren juist weer aan het opkrabbelen.” Uit gisteren door het CBS bekendgemaakte cijfers blijkt dat vorig jaar voor 11 procent meer aan varkens en varkensvlees de grens overging waardoor de totale exportwaarde kwam op 5,1 miljard gulden.

Minister Van Aartsen zal waarschijnlijk uiterlijk begin volgende week komen met een opkoopregeling. Die is nodig omdat de stallen overvol raken. Hoe de regeling er precies zal uitzien is nog onbekend, maar in principe worden de varkens en biggen tegen de dan geldende marktprijs opgekocht en geslacht. Of het vlees zal worden vernietigd of dat het voor de consumptie zal worden bestemd hangt volgens Landbouw af van de vraag hoe de consument “emotioneel” zal reageren op het eten van dit vlees.

Door het vervoersverbod raken de stallen en de gierkelders in de getroffen Brabantse gebieden overvol en dreigen er andere ziektes, zoals longontsteking, diarree en griep uit te breken. Volgens voorzitter R. Tazelaar van de Productschappen Vee, Vlees en Eieren (PVE) beloopt de schade inmiddels rond twintig miljoen gulden. Met het leeghalen en ontsmetten van de bedrijven is ongeveer vijftien miljoen gulden gemoeid. Het vernietigen van varkens en vlees op de slachterijen kostte zo'n vijf miljoen gulden, aldus Tazelaar. Omzetderving en andere indirecte schade ontbreken in deze optelsom. Daarnaast lijden ook veehandelaren veel schade.

Rond Venhorst en Odiliapeel tellen de varkensbedrijven rond 880.000 mestvarkens, 50.000 jonge opfokzeugen en 177.000 volwassen zeugen. Die laatste categorie produceert iedere week al zo'n 75.000 biggen, die voor het grootste probleem zorgen. De grotere varkens kunnen worden geslacht en het vlees kan worden opgeslagen. De abattoirs hebben daarvoor genoeg capaciteit. De biggen kunnen echter niet worden geslacht omdat ze daarvoor nog niet op gewicht zijn en evenmin worden geëxporteerd. Een beperking van de biggenproductie is niet aan de orde, want veel jonge varkens zijn al drachtig. Een ander probleem vormen de vleesvarkens.

De varkensslachterij van Sturko en de zeugenslachterij Ballering, beide in Son, liggen stil wegens het afgekondigde veevervoersverbod in de regio Best. Sturko heeft arbeidstijdverkorting aangevraagd voor de meeste van de ongeveer driehonderd werknemers. Bij Sturko komen dagelijks 3.500 tot 4.000 vleesvarkens aan hun einde. Bij Ballering arriveren elke dag zo'n 2.500 dieren.

De Dierenbescherming deed vanmorgen een beroep op minister Van Aartsen om de varkens te laten vaccineren tegen de pest zodat wordt voorkomen dat onnodig veel dieren worden afgemaakt.