Actie tegen pest voorspelbaar

ROTTERDAM, 13 FEBR. Officiële persconferenties geeft het veterinair comité van de Europese Unie niet na zijn vergaderingen, maar gisteren kwam dit advieslichaam toch twee keer in het nieuws. De Europese Commissie kondigde aan dat zij, vooruitlopend op een debat in het Europese Parlement over de gekke-koeienziekte, de organisatie van haar wetenschappelijke comités gaat veranderen.

Het veterinair comité zelf beval gisteravond aan om een exportverbod voor grote delen van Nederland op varkens in te stellen.

Is er een verband tussen de twee kwesties? Zeker is dat de Europese Commissie - en ook het veterinair comité - de afgelopen maanden in Straatsburg flink de mantel uitgeveegd is. Het comité, opgebouwd uit wetenschappelijke experts die de regering van hun land vertegenwoordigen, wordt verweten in de BSE-crisis te veel het oor te hebben laten hangen naar de belangen van de landbouwsector en te weinig oog te hebben gehad voor de volksgezondheid.

Slechts met tegenzin accepteerde een aantal leden van het comité, aldus de critici, onderzoeksmateriaal van onafhankelijke experts dat er wel degelijk een verband bestaat tussen BSE en de voor mensen dodelijke ziekte van Creutzfeldt-Jakob. Door de reorganisatie (alle comité's komen te vallen onder een nieuw directoraat-generaal voor consumentenbeleid en volksgezondheid) hoopt de Commissie de dreiging van een motie van afkeuring door het parlement tegen te houden.

Het is een voor de hand liggende gedachte dat de Europese Commissie juist nu harde actie tegen de varkenspest wil ondernemen, al was het maar om te onderstrepen dat ze vastbesloten is op te komen voor de belangen van de consument. Toch zou een dergelijke uitleg van het exportverbod, dat op het Nederlandse ministerie van Landbouw met enige verbazing werd ontvangen, te ver gaan. Er is immers een groot verschil tussen de BSE-crisis en die rond de varkenspest. Bij de BSE was allereerst de volksgezondheid in het spel - naast alle gevolgen voor de veehouderij in de EU. Bij de varkenspest gaat het er alleen om de varkensbranche economisch gezond te houden. Nederland mag dan teleurgesteld zijn in de aanbeveling van het comité, maar niemand zal betwisten dat een snelle uitroeiing van de varkenspest ook in Nederlands belang is.

Overeenkomst tussen de BSE-crisis en die rond de varkenspest is wel dat de regeringen van lidstaten van de EU nog altijd bereid lijken de zwarte piet naar 'Brussel' toe te spelen, zeker als ze daar bij het thuisfront mee kunnen scoren. Het Verenigd Koninkrijk ging daar in de BSE-crisis heel ver in (vorige maand nog leverde Commissievoorzitter Santer in het Parlement ongezouten kritiek op het gedrag van de regering in Londen) maar ook de Nederlandse minister van Landbouw, Van Aartsen, was gisteren alleszins bereid uit te halen naar de Commissie. Onnodig paniekvoetbal, aldus de minister, had Nederland zelf al immers niet meer gedaan dan strikt genomen noodzakelijk was? Varkenshouder en actieleider tegen de mestmaatregelen, Van den Brink, ging er in een reactie zelfs van uit dat het exportverbod was ingegeven door concurrentie-overwegingen. “Een exportland als Nederland kan zoiets verwachten”, aldus Van den Brink, die overigens de minister in deze kwestie ruimhartig steunde.

Toch komt het exportverbod tegen Nederland niet geheel onverwachts. Vorige week immers adviseerde het comité al een exportverbod voor een aantal Duitse deelstaten in te stellen die eveneens door de varkenspest worden getroffen. De Commissie heeft dit verbod gisteren bekrachtigd. En nog steeds komen er in Nederland nieuwe gevallen van de pest aan het licht, hetgeen de niet-Nederlandse leden van het veterinair comité sterkten in hun overtuiging dat de epidemie in Nederland niet onder controle is. Een uitzonderingsbehandeling voor Nederland zou daarnaast bij andere lidstaten zeker kwaad bloed hebben gezet.

Nederland hoopt nu dat volgende week woensdag, als het comité weer bijeenkomt, het exportverbod gedeeltelijk of geheel wordt opgeheven. Of dat gebeurt is een open vraag. “Je kunt niet luisteren naar de wetenschap als dat je goed uitkomt en haar negeren als je dat niet goed uitkomt”, zei Santer vorige maand nog in Straatsburg. Zonder duidelijk bewijs dat de varkenspest in Nederland bedwongen is, ligt opheffing van het exportverbod daarom niet voor de hand.