Standbeeld van Timmer valt onverwacht snel

ROTTERDAM, 12 FEBR. 'Het standbeeld van Timmer zal de komende tijd geleidelijk worden afgebroken'. Dat voorspelde een voormalig Philips-directeur eind november in deze krant. Het was nog voor het echec van Sport7, en Cor Boonstra had amper twee maanden de teugels bij Philips in handen.

De voorspelling lijkt sneller uit te komen dan de betrokkene zelf waarschijnlijk heeft kunnen vermoeden. De 'orkaan Gilbert', de 'slager' maar ook de 'redder' van Philips neemt op de van hem bekende bruuske en wat onbehouwen manier afscheid van het concern waar hij zijn hele werkzame leven - 45 jaar maar liefst - heeft doorgebracht.

Het plotselinge vertrek van Timmer als commissaris is tekenend voor de drastische omwenteling die zijn opvolger Boonstra in gang heeft gezet. Sinds zijn aantreden in oktober heeft Boonstra duizenden banen geschrapt en een reeks fabrieken verkocht. Vooral projecten waarvoor Timmer zich altijd heel enthousiast betoonde moesten het ontgelden: DCC, CDi, kabelbelangen, Superclub. Boonstra verweet Philips, en daarmee impliciet zijn voorganger Timmer, dat het te lang is doorgegaan met activiteiten die te weinig winst opleveren. Dat moet Jan Timmer pijn hebben gedaan, ook al heeft hij zich van openlijke kritiek op zijn opvolger onthouden.

Wat er ook fout mag zijn gegaan in de laatste jaren van zijn bewind in Eindhoven, Timmer heeft grote verdiensten voor het bedrijf gehad. Toen hij op 1 juli 1990 aantrad als bestuursvoorzitter, nadat hij de belangrijke divisie Consumentenelektronica op orde had gebracht, balanceerde Philips op de rand van een bankroet. Door keiharde saneringen kon hij het tij keren. Over 1995 wist Philips een record winst te presenteren: 2,6 miljard gulden. Daarna trad een kentering in.

Het effect van Timmers maatregelen leek de laatste tijd uitgewerkt. De operatie Centurion, bedoeld om het bureaucratische concern weer een vechtmentaliteit bij te brengen, de klant voorop te stellen en “alle neuzen in dezelfde richting te krijgen” is volgens veel waarnemers niet echt consequent doorgevoerd. “Vanaf begin 1995 haakte Timmer af en kreeg de mentaliteit van vóór Centurion weer de overhand”, constateerde onlangs een ex-directeur. Het tv-programma Zembla 'De erfenis van Timmer', dat morgenavond wordt uitgezonden, draagt nog een andere oorzaak aan. Twee voormalige topmanagers bevestigen daarin dat de veranderingen die Timmer wilde doorvoeren door het hoger management werden tegengewerkt.

Boonstra is als 'president' van Philips eigenlijk op precies dezelfde wijze begonnen als zijn voorganger. Hij heeft, als gevolg van opnieuw tegenvallende resultaten, de wind mee. Zijn drastische ingrepen, die wereldwijd circa 15.000 banen zullen kosten, ontmoeten nauwelijks tegenstand. Hij snijdt in onrendabele activiteiten en heeft opnieuw de aanval ingezet tegen de Philips-bureaucratie. Boonstra is van plan de verantwoordelijkheden binnen het bedrijf helder te maken en managers daarop 'af te rekenen'. Hij wil dat de raad van bestuur een rechtstreekse lijn krijgt naar de circa honderd business units binnen het concern. De staf zal flink worden ingekrompen, zowel op het hoofdkantoor als bij divisies en landenorganisaties.

Anderen hebben al eerder geconstateerd dat Philips wat marktaandeel, produktiviteit en winstgevendheid betreft ver achterloopt op concurrenten. In belangrijke divisies (Licht, Huishoudelijke Apparaten, Componenten) is Philips zijn koppositie kwijt of dreigt het die te verliezen.

Boonstra heeft de omzet per Philips-werknemer laten vergelijken met die van de negentien grootste concurrenten. De Philips-werknemer blijkt op de laatste plaats te komen. 'Onacceptabel', volgens Boonstra. Zijn voornaamste taak wordt nu het uitstippelen van een visie, een lange-termijnstrategie voor Philips. Analisten sluiten niet uit dat Philips wordt opgesplitst; dat Timmers erfenis straks in stukken wordt gehakt.

    • Ben Greif