Rusland waarschuwt de Balten

MOSKOU, 12 FEBR. Rusland heeft gisteren de drie Baltische landen in zeer scherpe bewoordingen gewaarschuwd dat hun streven naar het lidmaatschap van de NAVO “extreem negatief” zal uitwerken op hun relaties met Rusland. De waarschuwing wordt gezien als de krachtigste tot dusverre aan het adres van de Baltische landen.

“Het NAVO-lidmaatschap van de Baltische landen zou een serieuze barrière vormen tussen hen en Rusland en zou extreem negatief zijn voor de vorming van een lange-termijnmodel van constructieve samenwerking in de regio”, zei de woordvoerder van president Jeltsin, Sergej Jastrzembski.

Rusland ziet de uitbreiding van de NAVO met landen uit Midden- en Oost-Europa als een bedreiging. De Baltische landen van hun kant zien het lidmaatschap van de NAVO als hun beste veiligheidsgarantie.

De waarschuwing van Jastrzembski wint nog aan kracht doordat hij het streven naar het NAVO-lidmaatschap in verband bracht met de behandeling van de Russische minderheden in de Baltische landen en de territoriale kwesties. Hij zei dat de Baltische landen de etnische Russen tegemoet moeten komen door de naturalisatiewetgeving te vereenvoudigen en vond dat de Esten moeten “ophouden de gelovigen van de Russische orthodoxe kerk te vervolgen”. Die opmerking slaat op een conflict binnen de orthodoxe gemeenschap in Estland. Die wordt sinds vorig jaar - tot ergernis van Moskou - geleid door een eigen patriarch, en niet langer door de patriarch in Moskou.

Jastrzembski zei dat Moskou een verband aanbrengt tussen de kwestie van de behandeling van de etnische Russen in Estland en een territoriaal conflict tussen beide landen. Estland heeft onlangs laten weten toe te geven en elke territoriale eis jegens Rusland op te geven. Maar Jastrzembski maakte duidelijk dat Rusland van die concessie niet onder de indruk is: “De ondertekening van een Russisch-Ests grensakkoord moet vergezeld gaan van concrete maatregelen voor de verbetering van de Russisch-sprekende bevolking van Estland”, zo zei hij.

Jeltsins woordvoerder maakte ook duidelijk dat Moskou elke territoriale aanspraak van Letland van de hand blijft wijzen. Net als Estland tot voor kort maakt ook Letland aanspraak op een stuk Russisch grondgebied in de regio Pskov. Dat gebied, van tweeduizend vierkante kilometer, behoorde voor de oorlog toe aan Letland, maar werd na de annexatie van het land door de Sovjet-Unie bij de Sovjet-republiek Rusland gevoegd. Juist gisteren kwam een Russische onderhandelingsdelegatie in Riga aan voor een nieuwe ronde van gesprekken over het probleem.

Jastrzembski uitte gisteren ook kritiek op Ivan Rybkin - chef van Jeltsins Veiligheidsraad - die eerder deze week had gesuggereerd dat Rusland zijn belofte, niet als eerste kernwapens te gebruiken, moet intrekken. Rybkin betoogde dat Rusland bij een massale aanval van conventionele troepen wel als eerste kernwapens zou moeten kunnen inzetten. Jastrzembski zei gisteren dat alleen de president, de premier en de minister van buitenlandse zaken gemachtigd zijn op dit punt officiële uitlatingen te doen.

Dmitri Rjoerikov, een adviseur van Jeltsin, hekelde gisteren de NAVO omdat ze Rusland geen vetorecht wil geven ten aanzien van sommige veiligheidskwesties. Dat is volgens Rjoerikov “vreemd, onrechtvaardig en verkeerd”. (Reuter, AP, AFP)