Belegger het meest benieuwd naar visie Boonstra

ROTTERDAM, 12 FEBR. Zwart of rood? Morgen maakt Philips bekend in welke kleur het zijn resultaten over het afgelopen jaar schrijft. Een scherpe winstdaling wordt algemeen voorzien. Of het elektronicaconcern in de verliezen duikt, hangt vooral af van de snelheid waarmee het de eenmalige kosten neemt van de harde maatregelen die president Boonstra intussen heeft doorgevoerd.

Voor een antwoord op de vraag welk deel van de saneringskosten op het resultaat van 1996 drukken zal Philips voor- en nadelen tegen elkaar hebben afgewogen. Het is voordelig direct door de zure appel heen te bijten, omdat de scherpe financiële doelstellingen waaraan Boonstra zich voor 1997 heeft gecommitteerd makkelijker te halen zijn zonder nieuwe incidentele kosten. Anderzijds zijn niet alle ingrepen afgewikkeld. Onbekend is bijvoorbeeld nog hoeveel geld gemoeid is met het doorsnijden van de banden met de Duitse dochter Grundig. “Het zou uit tactische overwegingen niet verstandig zijn hiervoor een al te hoge last te laten zien”, zegt B. Siebrand van Suez Nederland. “Dit bedrag zou gezien kunnen worden als uitgangspunt in komende onderhandelingen.”

Het Eindhovense concern heeft een paar maanden geleden aangekondigd dat het in het vierde kwartaal omstreeks een miljard gulden opzij zou zetten voor reorganisaties en saneringen. “Philips heeft beklemtoond dat het hier een schatting betrof”, zegt analist S. Vrolijk van ING Barings. “De last zou nog aanzienlijk hoger of lager kunnen uitvallen.” Een deel van het miljard zal bovendien als operationele kosten worden opgevoerd en daardoor nauwelijks zichtbaar zijn als incidentele reorganisatielast.

Bovenop het miljard komt bijna 800 miljoen gulden die Philips in het tweede kwartaal reserveerde voor saneringen in de divisie Beeld en Geluid. Daartegenover staat een eenmalige bate van enkele honderden miljoenen op de verkoop van een pakket aandelen ASM Lithography in februari vorig jaar.

Vrolijk verwacht dat Philips per saldo “nog net een positief resultaat kan laten zien”. Hij schat dat het resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening van Philips zal uitkomen op ruim 1,5 miljard. Dat was een jaar geleden nog 2,7 miljard. In vergelijking met collega-analisten is hij optimistisch.

Doorslaggevende factor in Philips' operationele resultaten is de divisie halfgeleiders. Samen met de divisie componenten leverde deze over de eerste negen maanden van dit jaar een bedrijfsresultaat van 1,2 miljard, bijna 80 procent van het totaal. Het Franse SGS Thomson, volgens analisten goed vergelijkbaar met Philips' divisie halfgeleiders, rapporteerde drie weken geleden een winststijging van 19 procent over 1996, maar waarschuwde voor een terugval van de groei begin dit jaar. Als de winstmaker van Philips slecht heeft gedraaid, zou het netto resultaat van Philips kunnen verschrompelen tot niet meer dan een miljard, zo vrezen analisten.

Beleggers zullen morgen de balans kunnen opmaken over de eerste vierenhalve maand van de regeerperiode van Boonstra. “Het is harder gegaan dan gedacht”, zegt Vrolijk van ING Barings. “Toch is er nog een heleboel te doen. Misschien hebben we het ergste nog niet eens gehad.”

Harde klappen vielen de afgelopen maanden bij Philips Software en Diensten. Het verlies van deze groep bedroeg in het derde kwartaal 1996 49 miljoen gulden, waar ze een jaar eerder nog een positief resultaat boekte van 165 miljoen gulden. Philips' avonturen in detailhandel werden abrupt afgebroken. De 187 verhuurzaken van Videoland werden overgedaan aan het management. Begin dit jaar volgde de bekendmaking dat ook de home entertainment-zaken van Superclub wegens aanhoudende verliezen (ruim honderd miljoen in 1996) worden gesloten.

Er was en is nog veel meer aan de hand in deze groep, die pas een jaar geleden werd opgetuigd. Bij Polygram en BSO Origin wordt gereorganiseerd. Philips' belang van vijftig procent in United and Philips Communications (mede-eigenaar van de kabelnetten in onder meer Amsterdam en Eindhoven) staat in de etalage. De afdeling multimedia-software (cd-i, cd-rom, computerspelletjes) is in ruil voor een bescheiden uitbreiding van Philips' participatie verkocht aan het Franse bedrijf Infogrames Entertainment. Ten slotte speelde Philips een prominente rol in de snelle ineenstorting van Sport7.

Niet alleen op het snijvlak van nieuwe technieken en media wordt gesaneerd. Van de verlieslatende sector Professionele Produkten en Systemen (onder meer medische apparatuur en industriële systemen) werden onder meer de actviteiten in datacommunicatie en radiotherapie afgestoten. Philips heeft in het verleden keer op keer verlieslatende activiteiten uit dit segment weggesneden. Zo werd de fabricage van kabels overgedragen aan NKF en kwam Philips begin vorig jaar met AT&T tot overeenstemming over de verkoop van het onderdeel communicatiesystemen. “We hopen dat Boonstra een einde zal maken aan de jarenlange ellende in deze sector”, zegt Vrolijk. “Het levert gewoon geen geld op.”

Ook in de managementstructuur wordt gesneden. Vorige week deed Philips de aftrap voor de uitdunning in staf- en managementfuncties die in oktober werd aangekondigd. Naar het nieuwe organisatiemodel van adviseur McKinsey wordt het aantal werknemers op het Eindhovense hoofdkantoor met enkele honderden gereduceerd. De divisies en landenorganisaties volgen binnenkort.

Eerder aangekondigde reorganisaties, zoals die in Beeld en Geluid zijn met kracht doorgezet. In West-Europa en de Verenigde Staten verdwenen bijna 5.500 banen bij fabrieken van tuners, televisies en videorecorders. De produktie wordt verplaatst naar Oost-Europa en Azië.

Parallel aan deze majeure operaties werd een reeks kleinere maatregelen getroffen. De produktie van platte beeldbuizen werd ondergebracht in een joint venture met een Japanse onderneming, er vervielen arbeidsplaatsen bij Philips Natlab en er komt een einde aan Philips' eigen vliegdienst. Vorige maand nog bracht Philips zijn belang in ASML terug tot minder dan 24 procent.

De oplopende koers van het aandeel Philips in de laatste maanden laat zien dat beleggers de ferme ingrepen waarderen. Morgen kijken zij echter reikhalzend uit naar iets heel anders: een visie. De kans is nochtans groot dat zij hun geduld moeten bewaren.

Boonstra heeft zich tot nu toe beperkt tot optimisme over nieuwe produkten (Web-tv, DVD) en een opmerking als: “Philips moet zich richten op winstgevende groeimogelijkheden en marktkansen.”

Waar die groeikansen liggen? Voorlopig moeten beleggers het doen met het belang dat Boonstra hecht aan expansie in Azië.