Wright brengt spannende versie van Sleeping Beauty

The Sleeping Beauty door Het Nationale Ballet. Tot 9 maart in Het Muziektheater Amsterdam, aanvang 20u . Inl./res. Tel. 020-6255455

De gangen van het Muziektheater hangen er vol mee: de kostuums van The Sleeping Beauty, dat vanavond in première gaat bij Het Nationale Ballet. Karren vol pruiken met pijpekrullen, rekken met goudkleurige mantels, zwaar als beddespreien. Enorme zwarte hoeden met veren, bijna een meter breed. “Je kunt er niet snel in dansen,” vertelt Peter Wright. De Engelse balletmeester en choreograaf Wright (1926) is dezer dagen in Nederland voor de instudering van zijn versie van 'Beauty', zoals hij het ballet kortweg noemt. Statig zwiert hij een denkbeeldige mantel om zich heen. “De kostuums houden de dansers in bedwang en dat is precies de bedoeling. Door die zware stof krijgen ze vanzelf iets traags en majesteitelijks.”

De eerste Nederlandse Beauty van Wright dateert uit 1981 en werd gemaakt voor de kleine Amsterdamse Stadsschouwburg. Acht jaar later kwam de Engelse balletmeester opnieuw, om de produktie aan te passen aan de maten van het Muziektheater. Wright baseerde zich op de originele versie van Marius Petipa, die in 1921 in Sint Petersburg in première ging. “Eerlijk gezegd verveelde ik me nogal bij de Beauty's die ik zag. Daar moet iets aan te doen zijn, dacht ik. Petipa maakte het ballet als een show-off voor de klassieke danstechniek. Niet voor niets noemen we Beauty de bijbel van het klassiek ballet. Het verhaal was minder belangrijk en er zat weinig gevoel in, terwijl Tsjaikovski's muziek juist heel romantisch is. Mijn uitdaging was om techniek en gevoel samen te brengen. Het moet spannend zijn om naar te kijken, maar niet op een circus-achtige manier. Het publiek moet op het puntje van zijn stoel zitten. Dan laat je de greep even verslappen en dan opnieuw de spanning,” zegt Wright en knijpt zijn hand tot een vuist. “De rol van Aurora is technisch veeleisend, er kan zoveel misgaan. Je vraagt je telkens af: blijft ze balanceren, lukt het.”

In Wrights versie is het gevecht terug tussen goed en kwaad, vertolkt door de Lila Fee en de kwade fee Carabas. “Dat was eruit gesleten. De Lila Fee was gereduceerd tot een gewoon elfje met een leuk klein tutu'tje. Ik maakte van beide feeën karakterrollen, dat maakt het evenwichtiger.” Ook de scène met de kus, die de schone slaapster doet ontwaken, werd aanvankelijk ingrijpend veranderd. “De ontwakingsscène was me te abrupt. Onmiddellijk na de kus van de prins is er een groot tableau met veel poespas, iedereen op het toneel. De geliefden zijn nauwelijks samen. Ik wilde daar graag een pas-de deux, maar in de partituur is er geen ruimte voor. Toen kwam ik op het idee om de muziek van entr'acte te gebruiken, eigenlijk bedoeld voor de toneelombouw.”

Wie de video-opname uit 1981 bekijkt, opgenomen in de Schouwburg, kan niet anders concluderen dan dat Wright's ontwakings-pas-de-deux een verrijking is. De al wat vaag geworden beelden brengen schimmen tot leven: een stralende Alexandra Radius is Aurora, haar partner de inmiddels overleden Henny Jurriëns. Toch is de scène vanavond niet te zien. “Ik vond het te lyrisch worden,” zegt Wright. “Zo'n pas-de-deux brengt het ritme van het ballet, van tableau-solo-tableau, uit balans. Bovendien wordt het ballet te lang en is het killing voor de ballerina.”

In de kostuumkamer worden ondertussen stukken voering-vulling tot keurige rolletjes gedraaid. Push-up's voor de boezems van de ballerina's, vertelt een kleedster. In een dik draaiboek staan foto's van elk kledingstuk, de beschrijving ernaast, zodat geen detail verloren gaat. “Goede ontwerpers maken niet alleen een voor- en achterdoek, ze creëren een hele wereld voor je. Philip Prowse, mede-directeur van het Citizens Theatre te Glasgow, heeft zowel de kostuums als de decors verzorgd. Hij begreep precies wat ik wilde. Voor de kostuums kozen we Louis XIV, en voor de laatste akte, die zich 100 jaar later afspeelt, voor de periode van Marie-Antoinette. De Louis XIV-kostuums zijn nogal stijf, dat past goed bij het drama aan het hof. Dan, na de ontwakings-scène, als Aurora en de prins weer samen zijn, komt er lucht in, het is één grote opening van het hof naar de buitenwereld. De periode van Marie-Antoinette heeft precies de goede veranderingen in uiterlijk en gedrag die de laatste akte vraagt.”