Patijniseren

Tijdens de ontruiming van Villa Omval, vorige week woensdag, klonk vrolijke marsmuziek. Een paar uur later werd de ontruiming van een pand in de Sarphatistraat eveneens met muziek gelardeerd. Staande op de muziekwagen vlakbij dit pand las een lid van de hoofdstedelijke krakersgroep een verklaring voor. Tegen ontruimen ten gunste van het kapitaal, zo luidde de rode draad. De slotzin van zijn verklaring klonk als een kreet: “Amsterdam wordt gepatijniseerd.”

Een nieuw werkwoord is geboren: patijniseren. Schoonmaken, bedoelde de spreker. Het is onmiskenbaar dat sinds het aantreden van burgemeester Patijn, op 1 juni 1994, getracht wordt op een voortvarende manier Amsterdam een ander aanzicht te geven en de uitwassen van ingesleten gewoonten aan te pakken.

Zo was het jarenlang de gewoonte van bordeelhouders om ruimte te verhuren aan vrouwen en meisjes van wie zij niet precies wisten wat hun verblijfstitel was. Zij vonden dat zij daar ook niet verantwoordelijk voor waren. Immers, niet zij, maar de vreemdelingenpolitie is belast met het vreemdelingentoezicht. Vorig jaar werden 250 bordeelhouders in het Wallengebied een paar keer schriftelijk gewaarschuwd dat aan deze praktijk een einde moest komen, op straffe van het weigeren van een gedoogvergunning door de gemeente. Drie bordeelhouders hebben inmiddels op last van justitie hun panden gesloten. Zij zullen niet de laatste zijn - de Wallen worden gepatijniseerd.

Een pilletje slikken tijdens een avondje uit in discotheek Mazzo was tijdenlang net zo gewoon als een draaiorgel in de Kalverstraat. Het personeel van Mazzo probeerde wel steeds alert te zijn op dealers maar bleek niet in staat ze met succes buiten de deur te houden. Bij de politie-inval, eind vorig jaar werden een paar honderd ecstasy-tabletten alsmede andere verboden genotmiddelen aangetroffen en Mazzo ging dicht. Op de vraag aan een agent waarom niet ook invallen worden gedaan in discotheken zoals Roxy en It zei hij: “Als je een olifant wilt opeten begin je bij de bil en langzaam kom je bij de rest van dat hele grote lichaam.” Mazzo zal niet de laatste zijn - de disco's worden gepatijniseerd.

Ook de 450 coffeeshops mochten zich al snel verheugen in de aandacht van Patijn. Het liefst wilde hij een strikte scheiding tussen de verkoop van alcohol en drugs maar zover liet de gemeenteraad het niet komen. Wel moeten de eigenaren van negentig coffeeshops waar nu alcohol en drugs worden verkocht tussen één van beide kiezen, wanneer zij hun zaak overdragen aan een opvolger. Het ligt niet in de verwachting dat dit van vandaag op morgen wordt gerealiseerd, maar ze zijn gewaarschuwd.

Het is niet ondenkbaar dat nogal wat Amsterdammers met een zucht van verlichting de schoonmaakacties gadeslaan. Eindelijk worden regels niet alleen vastgesteld, ze worden in de praktijk ook geëffectueerd. Verhuren aan illegalen mag niet. Ecstasy is verboden. De overlast van coffeeshops wordt teruggedrongen. Wanneer de rechter zegt dat kraakpanden moeten worden ontruimd, moet dat gebeuren.

Sceptici zeggen dat de grote schoonmaak alles te maken heeft met de Eurotop die in juni in Amsterdam wordt gehouden. Dat is de vraag. Het is ook de vraag hoe lang de 'precieze' Patijn het volhoudt tegenover de 'rekkelijken' in de gemeenteraad, in de disco's en op de Wallen. Maar zijn naam zal, dankzij een boze kraker, ook in de werkwoordvorm blijven voortleven.