Kroongetuige (1)

In NRC HANDELSBLAD van 21 januari wijst prof.mr. T.M. Schalken op de onduidelijkheid over de vraag, of en zo ja onder welke voorwaarden het gebruik van een kroongetuige toelaatbaar is.

Ik merk op dat vlak na de Tweede Wereldoorlog het verschijnsel kroongetuige vrij algemeen werd gebruikt en aanvaard zonder dat er veel principiële vragen over kroongetuigen werden gesteld. Van het Rijks Instituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) mogen verdachten van verraad veroordeeld worden op grond van verklaringen van getuigen van wie vaststond dat het schurken waren: “Het ging nu eenmaal niet anders”, schrijft het RIOD zonder enige reserve. “Op deze - misschien weinig fraaie maar onmisbare methode is, voor zover wij weten geen principiële kritiek van enige omvang uitgeoefend.” (RIOD-rapport over Weinreb blz. 498 e.v.)

Zelfs als het RIOD aantoont dat SD'er Koch - een van de bekendste oorlogsmisdadigers die optrad als kroongetuige tegen de van verraad verdachte jood Weinreb - apert liegt, dan heeft dat geen gevolgen voor (de betrouwbaarheid van) de verklaringen van deze kroongetuige.

Aad Nuis, thans minister van OC en W schrijft in zijn boek 'Het monster in de huiskamer' over de kroongetuigen en de Weinreb-zaak. Nuis wijst erop dat het RIOD in haar onderzoek tegen Weinreb telkens afhankelijk is van verklaringen van kroongetuigen die zelf Duitser of fout waren of belang bij een leugen hadden en dat 'het overig bewijs' tegen Weinreb geen stand houdt zonder deze kroongetuige.

Lehnhoff, chef van de Sicherheits Polizei in Groningen beklaagde zich er - vlak na de oorlog - over, dat men zijn proces telkens uitstelde, omdat de Nederlandse Justitie hem nog niet kon missen als kroongetuige in tal van processen tegen andere verdachten van oorlogsmisdaden.

Wat deze kroongetuige overhield aan de deal met de openbare aanklager om op te treden als kroongetuige was dat zijn leven een aantal jaren werd gerekt. En de hoop dat hij, door telkens mee te werken als kroongetuige, bij een gratiebesluit zou worden gespaard.

Uiteindelijk ontkwam Lehnhoff echter niet aan executie.