Honderden gevallen van fraude bij ambtenaren gemeenten

ROTTERDAM, 8 FEBR. Gemeente-ambtenaren en -bestuurders maken zich jaarlijks ten minste 450 keer schuldig aan fraude, corruptie, diefstal, lekken van informatie en belangenverstrengeling. Ambtenaren maken zich relatief vaker schuldig aan diefstal, corruptie en fraude; bestuurders aan belangenverstrengeling en lekken.

Dit blijkt uit het eerste nationale onderzoek naar bestuurlijke integriteit binnen gemeenten, dat de criminologen E. Niemeijer, W. Huisman en W. Beijers van de Vrije Universiteit hebben uitgevoerd onder zeventig procent van de gemeenten. Reden voor het onderzoek is het gebrek aan kennis bij gemeenten over bestuurlijke integriteit, zo schrijven de onderzoekers. Zij achten die kennis nodig om goed beleid te voeren om de misstanden te voorkomen. Ze verwachten dat de gegevens van de gemeenten een onderschatting zijn van de daadwerkelijke omvang van het probleem, gezien de gebrekkige registratie. De criminologen spreken van een reëel probleem en vinden dat gemeenten meer aandacht moeten besteden aan de registratie en documentatie van corruptie en fraude.

Gemeenten melden verder de afgelopen twee jaar in totaal 545 keer te hebben meegemaakt dat derden op oneigenlijke wijze proberen het gemeentebeleid te beïnvloeden. Zo zijn er burgers die langs dergelijke weg proberen een bouwvergunning of uitkering te krijgen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft onlangs een leidraad Bewust Besturen gestuurd naar alle gemeenten om dit te voorkomen, maar die leidraad leeft niet bij de gemeenten, aldus de criminologen.

Tegen zo'n driehonderd ambtenaren en 55 bestuurders die de afgelopen twee jaar schuldig zijn bevonden aan corruptie is geen sanctie opgelegd, zo blijkt uit de gegevens van de gemeenten. Waar gemeenten wel een sanctie hebben opgelegd, is dat meestal bij een waarschuwing gebleven. Eén op de vijf ambtenaren die schuldig is bevonden aan corruptie, is ontslagen. Bestuurders krijgen vaker met ontslag of met politieke gevolgen te maken.

De meeste gemeenten hebben aandacht voor corruptie, maar slechts twintig procent heeft beleid op papier gezet, volgens de onderzoekers. Kleinere gemeenten hebben minder beleid dan grote, omdat zij veel vaker vertrouwen op sociale controle. De reden om beleid te formuleren is voor de meeste gemeenten de maatschappelijke aandacht voor corruptie en fraude.

De bijstandsgerechtigden vallen in een paar groepen uiteen: degenen die zich wel en niet beschikbaar moeten stellen voor de arbeidsmarkt. Gescheiden moeders met kinderen onder de twaalf jaar zijn daar bijvoorbeeld van vrijgesteld. Zij krijgen een ABW-uitkering (Algemene Bijstands Wet). Een andere groep, die de RWW-uitkering (Rijksgroepsregeling Werkloze Werknemers) ontvangt moet zich bij het Arbeidsbureau laten inschrijven en heeft een sollicitatieplicht.