Spannenburgh: Plak op ierde

Spannenburgh. Deel 2. Zondag, Ned.1, 13.00-13.40u.

Omrop Fryslân zendt als enige regionale omroep uit op de landelijke tv. Fries is de tweede rijkstaal en dat levert de Friese omroep jaarlijks 31 uur en 8 minuten zendtijd op. Samen met Capricorn Film uit Franeker produceerde Omrop Fryslân een vierdelige televisiefilm over Spannenburgh, een gehucht in Zuidwest-Friesland, bekend om zijn 118 meter hoge straalverbindingstoren. Deze 'plak op ierde' (plek op aarde) ligt op een kruispunt van wegen en water en herbergt tevens het grootste grondwaterpompstation van Nederland.

De plek inspireerde regisseur Ernie Damen tot de film Spannenburgh (met een 'h', want de eerste Spannenburger, naar wie de plek genoemd is, schreef zijn naam zo). Hij noemt het Friese gehucht een 'global village': dankzij de moderne communicatie-apparatuur kan er vanuit het plaatsje met de hele wereld worden gecommuniceerd. Damen filmde enkele van de 370 Spannenburgers in hun dagelijkse bezigheden. Hij noemt zijn film - die het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties subsidieerde met 3,5 ton - 'creative documentary': iets tussen een docu-drama en een documentaire in. De hoofdrolspelers introduceren zichzelf, de beelden moeten voor zichzelf spreken, vindt Damen.

Toch zou uitleg hier en daar niet overbodig zijn. In de eerste aflevering stond het echtpaar Eelke en Yfke Bosma centraal. We zagen Yfke onder meer in haar dagboek schrijven en Eelke drie kippen slachten. Omdat de fragmenten voor zichzelf moeten spreken, waren de shots lang, soms te lang. Iemand één kip zien slachten is tot daar aan toe, maar drie is wel erg veel. Het is als kijker wennen aan deze opbouw, waarbij een introductie en verhaallijn ontbreken. De tweede aflevering is informatiever. Prachtige, sfeervolle beelden, zoals de koeien die na een winter op stal soms aarzelend, soms vol opwinding, naar buiten lopen, worden afgewisseld met interessante interviewfragmenten met boeren en boerinnen. Zij verwoorden hun visie op de toekomst, de zorg om grootschaligheid, de opvolging. Jammergenoeg krijgen we pas na afloop op de aftiteling te zien wie wie was. De personen spelen zichzelf vindt Damen, maar een 'rolbezetting' komt in dit verband wat overdreven over.