De krappere marges van de medicijngroothandel

ROTTERDAM, 7 FEBR. Minister Wijers (Economische Zaken) begon afgelopen zomer vastberaden een onderzoek naar de vraag of een aantal farmaceutische groothandels in Nederland zich feitelijk als kartel gedraagt. Die vraag vloeide voort uit het weigerachtige gedrag van - voornamelijk - de drie grootste om postorderapotheek Caremark te bevoorraden, maar deed er kennelijk niet meer toe, toen Caremark eind vorig jaar toch een manier had gevonden om aan geneesmiddelen te komen.

Opnieuw echter dringt zich die vraag op onder een aantal farmaceutische producenten en importeurs, nu OPG, Brocacef en Interpharm weigeren het aidsremmende middel Crixivan van het Amerikaanse farmaceutische concern Merck Sharp and Dohme (MSD) in hun assortiment op te nemen. Aanleiding daartoe is het groothandelstarief dat door MSD opnieuw op de korrel wordt genomen. MSD hanteert bij het op de markt brengen van deze nieuwe 'protease-remmer' een vast groothandelstarief van twintig gulden per verpakking. Een marge van twaalf tot dertien procent op de zogeheten 'apotheek inkoopprijs' is volgens de groothandels gebruikelijk, maar MSD heeft dat tarief afgelopen zomer al met veertig procent gekort tot 7,5 procent.

Crixivan wordt in twee verpakkingen geleverd tegen een 'apotheek inkoopprijs' van 631,70 gulden. Het middel werd vorig jaar op de Europese markt gepresenteerd en in ecu's geprijsd, een nieuwtje. Daarmee maakte MSD het voor de gewraakte parallelimporteurs buitengewoon onaantrekkelijk om het middel uit andere EU-lidstaten te halen. Daarnaast maakte de fabrikant bekend dat voor groothandels een vaste prijs voor opslag en distributie zou gaan gelden. In een brief van maandag aan aidsbehandelaars merkt MSD op dat het bedrijf een vergoeding van twintig gulden voor de groothandel voldoende vindt en niet te willen accepteren dat groothandels het streven naar een zo laag mogelijke prijs doorkruisen door een royalere vergoeding te vragen.

Tussen met name OPG, Nederlands belangrijkste groothandel in geneesmiddelen en een aantal farmaceutische bedrijven, waaronder het Amerikaanse bedrijf MSD was half juli vorig jaar al een conflict ontstaan over de groothandelsmarges. OPG, een coöperatie van apothekers, liet de afnemers toen weten het assortiment aan medicijnen van MSD tijdelijk te zullen beperken en minder frequent te zullen leveren. OPG zei zelfs niet uit te sluiten op termijn te stoppen met het distribueren van produkten van MSD als de fabrikant niet terugkomt op het besluit de marge eenzijdig te verminderen. Dat was voor OPG nogal belangrijk, want MSD is één van 's werelds grootste producenten van geneesmiddelen en heeft in Nederland rond vijftig produkten op de markt, met elkaar goed voor een omzet van ruim 200 miljoen per jaar.

Groothandelaren vrezen dat het voorbeeld van MSD gevolgd gaat worden door andere fabrikanten. Deze zomer zouden ook andere fabrikanten de groothandelsmarge ter discussie hebben gesteld. Achtergrond daarvan was de Wet Geneesmiddelenprijzen die de medicijnprijzen met 20 procent hebben doen dalen. MSD was de eerste die publiekelijk stelde de marge voor de groothandel te hoog te vinden en is begonnen dat tarief te splitsen. Voor de pure logistiek - het leveren van onze produkten aan de apotheek - werd een bepaald bedrag vast gesteld. Daarnaast wilde MSD zelf bepalen of het gebruik zou maken van andere diensten van de groothandel, die in het tarief zijn opgenomen. Dat zogenoemde 'pluspakket' betreft bijvoorbeeld gegevens over de omloopsnelheid van bepaalde voorraden en andere informatie, die de groothandel kan verstrekken maar volgens MSD niet bepaald tot de kerntaken behoort.

Mr. drs. J.M.J. Blom, lid van het management-team van OPG stelde afgelopen zomer dat levering voor het door MSD vastgestelde percentage 'eenvoudig niet gaat'. De marge die de Nederlandse groothandel op medicijnen legt is de afgelopen jaren gedaald van zeventien naar dertien procent. Maar ook van de Wet Geneesmiddelenprijzen, die op 1 juni vorig jaar van kracht werd hebben de groothandels 'een tik' gehad. De wet stelt aan de prijs van medicijnen die in Nederland op de markt worden gebracht een maximum, dat gelijk is aan het gemiddelde van de prijzen zoals die in Duitsland, Frankrijk, België en het Verenigd Koninkrijk gelden. In de val van die af-fabrieksprijzen zijn ook de tarieven van de groothandel meegenomen.

De groothandel gaat prat op razendsnelle levering - in geval van nood binnen twee uur - aan de apothekers, eventueel 24 uur per dag, maar MSD vroeg zich deze zomer al af wie eigenlijk op zo'n koninklijke service zit te wachten. Met de 'Crixivan-affaire' is opnieuw duidelijk dat MSD af wil van procentuele marges en gewoon een distributie-tarief wil betalen per verpakking.

Belangrijkste hangijzer, waarover met geen woord wordt gerept, blijven de bonussen en kortingen die apothekers van de groothandel krijgen. Volgens oude schattingen van het ministerie bedroegen die 300 miljoen per jaar op een totaal van 1.500 apotheekhoudenden. De Prijzenwet had er voor moeten zorgen dat de winstmarges voor fabrikant en groothandel zodanig zouden worden teruggebracht, dat er geen ruimte meer voor bonussen en kortingen zou blijven bestaan. De realiteit laat echter zien dat die ruimte er nog altijd is, zij het in mindere mate en voor andere produkten.

Apothekers krijgen op reguliere wijze al korting, twee procent voor efficiënt inkopen en twee procent voor snelle betaling. Daarnaast mogen ze een derde van het prijsverschil in hun zak steken als ze een generiek of parallel geïmporteerd medicijn in plaats van een merkgeneesmiddel aan de patiënt 'verkopen'. OPG weet echter als geen andere groothandel dat 'deze bescheiden incentives' niet voldoende zijn voor een apotheker om bepaalde middelen te gaan verkopen. Een producent van merkloze geneesmiddelen - een belangrijke activiteit van OPG's generica-fabriek Pharmachemie - waarvoor een aantal alternatieven bestaat, móet dus wel korting geven om de apotheker voor zich te winnen. De enkele fabrikant die ruim in zijn geoctrooieerde produkten zit, kan zeggen dat bonussen en kortingen moeten verdwijnen, maar voor de overigen zijn bonussen en kortingen een absolute 'must'. MSD zit in een positie dat hij een broertje dood heeft aan bonussen en kortingen. Sterker nog: doordat de percentuele marges die de groothandel op die goedkope geneesmiddelen legt zo laag zijn, heeft het bedrijf het gevoel de distributie van generica te subsidiëren. En dat is wel het laatste dat de innovatieve industrie zou willen.