Voor joodse slachtoffers; Zwitserse banken komen met fonds

ZÜRICH, 6 FEBR. Drie grote Zwitserse banken hebben gisteren aangekondigd een fonds te zullen stichten voor joodse slachtoffers van de Holocaust. De Crédit Suisse, de Swiss Bank Corporation en de Union Bank of Switzerland willen met dit fonds, ter waarde van 100 miljoen franc (130 miljoen gulden), een humanitair gebaar maken.

De toezegging van de banken komt na maanden van felle strijd met internationale joodse organisaties, die eisen dat Zwitserland opening van zaken geeft over zijn houding tijdens de oorlog, over de handel met nazi-Duitsland en de omvang van rekeningen die door joden tijdens de oorlog zijn geopend bij Zwitserse banken, voordat zij in Duitse concentratiekampen om het leven kwamen.

De drie banken hebben de Zwitserse regering en de Nationale Bank uitgenodigd deel te nemen in het fonds. Hoewel de regering het initiatief van harte steunt, wil zij wachten op de eerste resultaten van de onafhankelijke commissie onder leiding van historicus Jean-François Bergier, die het Zwitserse oorlogsverleden onderzoekt. Voorlopige conclusies over de omvang van slapende rekeningen en goudtransacties worden in het begin van de zomer verwacht. De regering heeft wel toegezegd “actief betrokken” te blijven bij de verdere ontwikkelingen.

Joodse organisaties zijn tevreden over het gebaar van de drie banken. Niet de grootte van het fonds is het belangrijkst, aldus Thomas Lyssy, vice-voorzitter van de Zwitsers Israelische Gemeenschap (SIG), maar het feit dat de banken na lang aarzelen een gebaar hebben gemaakt. Sigi Feigel van de joodse congregatie in Zürich beschouwt de stap als een bewijs dat de banken eindelijk de schuldvraag onder ogen willen zien.

De reactie uit Amerika was, zoals steeds in de laatste maanden, wat feller. Elan Steinberg van het Joods Wereldcongres zei erop te vertrouwen dat “geëigende stappen zullen volgen”, zodat de banken hun volledige morele en materiële verantwoordelijkheid zullen nemen. De Amerikaanse senator Alfonse D'Amato, die met publicaties uit Amerikaanse archieven de Zwitsers voortdurend onder druk zet, beschouwt de stap als “een erkenning van fouten”.

Voor de banken is het fonds echter niet meer dan een humanitair gebaar. Het heeft ongetwijfeld ook als doel om de boycot-dreiging door joodse organisaties en door de stad New York weg te nemen. Het fonds staat los van de naar schatting 40 miljoen franc die volgens een recente inventarisatie nog aanwezig is op slapende rekeningen in Zwitserse banken.

Een onafhankelijke internationale commissie onder leiding van de Amerikaan Paul Volcker onderzoekt in opdracht van Zwitserse banken of er naast de nu aan het licht gekomen slapende rekeningen nog meer van dat soort rekeningen bestaan. (AP, AFP, Reuter)