'Ik bestrijd Oostenrijks angst voor verandering'

WENEN, 6 FEBR. “Oostenrijkers houden niet van veranderingen. Daarin hebben we een lange traditie, die ons op het ogenblik behoorlijk hindert. Het is mijn taak duidelijk te maken dat veranderingen soms onontkoombaar, maar daarom niet altijd rampzalig zijn. Ik zal laten zien dat ook voor nieuwe problemen oplossingen bestaan.”

De Oostenrijkse bondskanselier Viktor Klima bezoekt vandaag Nederland. Met dit bezoek aan de voorzitter van de Europese Unie, nog geen week na zijn ambtsaanvaarding, heeft Klima in ieder geval van een oude traditie afscheid genomen. Gewoonlijk brengt een Oostenrijkse kanselier zijn eerste staatsbezoek aan Zwitserland. Door met die gewoonte te breken, onderstreept Klima het belang van de Europese Unie voor Oostenrijk.

“We zullen de Oostenrijkse angst die is ontstaan door de toetreding tot de Europese Unie met een dubbele strategie te lijf gaan. We moeten positieve voorbeelden tonen, bijvoorbeeld laten zien dat Nederland veel opener is dan Oostenrijk, zeker wat de economische concurrentie betreft, en daar wel bij vaart. We moeten meer over onze grenzen heen kijken.

“Ten tweede zullen we moeten leren de realiteit onder ogen te zien, ook als die soms beangstigend is. Ondanks een florerende economie kan de werkloosheid hoog zijn. Veel Oostenrijkers zullen in de komende jaren hun arbeidsplaats verliezen en slechts een deel van hen zal ander werk vinden. Dat vraagt van de Oostenrijkers meer flexibiliteit, maar anderzijds moeten degenen zonder werk kunnen vertrouwen op de sociale zekerheid.

“Oostenrijk heeft in vergelijking met de rest van Europa een groot en machtig bureaucratisch apparaat. Bureaucratische maatregelen zetten een rem op nieuwe initiatieven. Aan nieuwe uitdagingen heb ik voorlopig geen gebrek. Ik ben er klaar voor.”

Viktor Klima is de nieuwe hoop van de sociaal-democraten, die een groot deel van hun aanhang aan Jörg Haiders extreem-rechtse Freiheitliche (FPÖ) hebben verloren. Het was Franz Vranitzky, de vorige kanselier, die Klima als opvolger naar voren schoof. Hij zag in zijn minister van Financiën een geschikte kandidaat om de strijd met de populistische Jörg Haider aan te gaan - Jörg Klima noemde hij hem zelfs ooit.

Klima is inderdaad hartelijker dan zijn voorganger. Hij doet het zo goed in de media, dat nu al stemmen opgaan dat hij te veel naar de boulevardbladen luistert. Toch verschilt zijn presentatie van de in fraaie maatkostuums gestoken Porsche-coureur Haider. Klima draagt altijd een donkerblauw pak, een wit overhemd en een rode stropdas. “Mijn uniform”, noemt hij dat, “ik hoef er nooit over na te denken wat ik aan zal trekken.”

Klima barst van de energie en zijn lijst met plannen is lang. Vooral Bürgernähe vindt hij belangrijk. “De overheid moet dichter bij de burger staan. De verlammende competentiestrijd als gevolg van de federalistische structuur moeten met behulp van nieuwe wetten worden opgelost.”

Bestrijding van de werkloosheid (4,1 procent volgens de nieuwste cijfers) heeft echter voor hem de hoogste prioriteit. “Bij vrouwen is het werkloosheidspercentage veel hoger, wij doen het helemaal niet goed op dat gebied. Daar wil ik iets aan doen. Ik ben blij dat ik voor een van de zware ministeries een vrouw gevonden heb. Eleonore Hostasch is voor Sociale Zaken en Volksgezondheid de juiste bewindsvrouw.”

Klima is ervan overtuigd dat het zijn regering zal lukken arbeidsplaatsen te scheppen. “We willen dat bereiken door een verbetering van de infrastructuur, de vakopleidingen en de Gewerbeordnung [reglement voor ondernemers, KJ]). Ik ben voorstander van concrete criteria voor werkloosheid binnen de Europese Unie, vergelijkbaar met afspraken op monetair gebied. Ieder land moet zelf weten welke maatregelen het neemt, maar er zouden gemeenschappelijke criteria moeten komen over welk percentage aanvaardbaar is.”

De Europese integratie is volgens de Oostenrijkse kanselier bepalend voor Oostenrijks toekomst. De angst voor Europa, die niet alleen door Haider maar ook door sommige Oostenrijkse media in stand wordt gehouden, denkt hij met een zakelijke aanpak het beste te kunnen bestrijden. “Ik wil af van de opgeklopte emoties. Maar Haider doet meer dan angst oproepen. Hij onthult steeds weer nieuwe misstanden, waar we niet omheen kunnen. De beste strategie om Haider de wind uit de zeilen te nemen, is met hervormingen een eind aan misstanden te maken. Hem alleen maar veroordelen of als de verpersoonlijking van het kwaad afschilderen, helpt niks.”

Klima heeft de laatste week herhaaldelijk verklaard, dat de sociaal-democraten ook onder zijn leiding geen regering met Haiders FPÖ zullen vormen. Over de samenwerking in de coalitie met de conservatieve ÖVP is hij optimistisch. Klima's verstandhouding met vice-kanselier Schüssel (ÖVP) lijkt beter dan die van zijn voorganger. Klima is een consensus politicus. Toen de conservatieven inspraak eisten bij de benoeming van de minister van Financiën, wees Vranitzky dat zonder meer van de hand. Klima zweeg en raadpleegde de coalitiepartner wel, tot tevredenheid van de conservatieven parlementariërs. Klima gaat ervan uit dat de ÖVP de coalitie niet steeds onder druk zal zetten door steun te zoeken bij Haider, zoals de partij onder Vranitzky regelmatig deed. Veel wil hij daar echter niet over kwijt: “Dat is verleden tijd, ik wil niet op vroegere conflicten ingaan. Vice-kanselier Schüssel en ik hebben een afspraak. Wij zullen tijdens deze regeringsperiode de problemen samen oplossen. Samen, en dus niet met een ander. Daar vertrouw ik op.”