Een vorm van beschaving

Nummer 4392, de Belgische blauwe vleeskoe Claartje, staat in de stal in het hooi voor zich uit te turen. Ze zal nooit genuttigd worden door vleeseters. In het rust/opvanghuis voor runderen in Zandhuizen mag ze blijven tot haar (natuurlijke) dood. Claartje rook bloed en ontsnapte enkele maanden geleden uit het slachthuis in Koudum.

“Ze sprong door een raam en liep als een dolle door het dorp”, vertelt Bert Hollander (27), die vorig jaar de koeienopvang voor overtollig en oud vee opzette. “Ze kon pas worden gepakt nadat er twee verdovingspijlen waren afgeschoten.” Twee broers wilden Claartje een nieuwe doodsangst besparen en brachten haar naar Hollanders opvanghuis 'De Leemweg'. Het vertrouwen in de mensheid groeit slechts mondjesmaat bij Claar, merkt Hollander. “Als er een vreemde in de stal komt wordt ze onrustig. Toen ze hier net was wilde ze uit haar hok springen, toen een bezoeker bij haar stond. Maar gelukkig gaat het steeds beter met haar.”

Naast Claartje in een aangrenzend hok staan een stier en een os. Nummer 1497, roodbont en nieuwsgierig, laat zijn grote lap tong zien en snoeft met zijn neusgaten in de lucht. De zwarte met hoorntjes geeft een lik over de blocnote van de bezoeker. Daarna wendt hij zich tot zijn medebewoner, een witte geit, die hem met een soort 'kopje' lijkt te begroeten.

Er staan in totaal twaalf runderen op stal. Daar tussendoor lopen en fladderen verscheidene kippen, die aan roofvogel, hond of legbatterij - soms gewond - wisten te ontkomen.

Hollanders ouders hadden een melkveehouderij. “Ik groeide op met liefde voor koeien.” Op zijn veertiende werd hij vegetariër. “Op die leeftijd ga je nadenken. Ik besefte dat onze koeien die in een veewagen vertrokken, naar de slacht gingen. Ik vond het toen al een vorm van beschaving om dieren te laten leven.” Toen zijn ouders met hun zuivelboerderij stopten, besloot Hollander een bejaardenhuis voor koeien op te richten. “Dat zat al heel lang in mijn hoofd. Ik ben een idealist. Zolang mensen beesten massaal afslachten, zullen ze niet stoppen elkaar te doden. Dieren hebben ook een kloppend hart en gevoel. Ze bezitten een eigen identiteit en karakter. Koeien zijn bovendien heel vredelievende dieren.” Het gaat hem aan het hart dat er jaarlijks tienduizenden koeien en kalveren sterven voor de vleesconsumptie. Ook de slacht van duizenden koeien om het BSE-gevaar uit te roeien vindt hij onnodig. “Met beschaving heeft het niet te maken. Het is niet eens zeker dat de koeien besmet zijn. Hun slacht is puur politiek geschuif.” Heeft hij niet het gevoel dat zijn opvanghuis slechts een druppel op de gloeiende plaat is? Hollander: “Je moet ergens beginnen. Ik op mijn manier doe er wat aan. Veel boeren hebben ook moeite met het slachten van hun vee, maar zolang het een economisch belang heeft, kunnen ze weinig anders. Mensen moeten gewoon stoppen met het eten van vlees.”

Inmiddels herbergt de stal niet alleen oudere dieren, maar ook enkele kalveren. De meeste zijn afkomstig van dierenliefhebbers: particulieren en boeren. “Het leuke is dat ik onlangs een 15-jarige koe van een boer kreeg aangeboden. Ze had in haar leven 120.000 liter melk gegeven. Boeren weten me te vinden.” Eerder kreeg Hollander een 17-jarige koe cadeau van een andere boer. “Door de vele melk die ze in haar leven gegeven had, kon ze nauwelijks meer op haar poten staan. Door het melken worden de organen en vooral het hart erg belast. Wist je dat er 600 liter bloed door de uier moet stromen voor één liter melk? En dan te bedenken dat deze op haar top 55 liter per dag gaf. Koeien zijn topatleten.” Van de roodbonte 13-jarige Riekie zou worst zijn gedraaid; nu staat ze hier vredig te herkauwen, zegt Hollander. De tweeling Tessel en Schier, die een half jaar is, werd opgekocht door dierenvrienden. “Omdat ze het sneu vonden dat ze geslacht zouden worden.” Ze drinken nu bij hun pleegmoeders naast hen in de stal. Hollander krabbelt koe Sofie even over haar rug. “Koeien zijn sociale dieren. Ze houden ervan aangehaald te worden. Deze zwartbonte is bijvoorbeeld echt knuffelbaar”, zegt hij, als Linda haar kop naar voren steekt en een lik over zijn jas geeft. “Het leuke aan koeien vind ik hun eigenzinnigheid, ze gaan hun eigen gang, net als poezen.”

's Zomers lopen de runderen buiten; bij de stal ligt anderhalve hectare land. Hollander heeft met een bevriende bouwvakker Stichting De Leemweg opgericht, die van donaties (ook in natura) bestaat. Van een grasdrogerij kreeg hij enkele flinke balen hooi. Boeren in de omgeving geven hem graskuil tegen gereduceerd tarief en de dierenarts rekent alleen medicijnkosten. Hollander leeft zelf van een uitkering, die bijna geheel opgaat aan zijn vee en vijf katten. Een wens is om er twee hectare grasland bij te krijgen. “Dan kunnen we ons eigen kuilgras maken en hoeven dat niet meer te kopen.”

Runderen kunnen gemiddeld 20 jaar worden, al halen sommige dieren de 30. “Koeien op melkveebedrijven worden gemiddeld 4 à 5 jaar. Daarna worden ze afgevoerd naar het slachthuis. Deze koeien mogen hier altijd blijven”, zegt de jonge boer. “Ze blijven eigendom van de stichting. Dit is een klein paradijsje voor ze. Ze mogen genieten en hoeven niks meer, ook geen melk geven.”