Automatiseerder Baan: nog volop groeikansen

AMSTERDAM, 6 FEBR. Met een omzetgroei van bijna 80 procent en een ruime verdubbeling van de winst heeft softwarebedrijf Baan zijn grotere concurrenten Oracle (Verenigde Staten) en SAP (Duitsland) wat betreft expansiesnelheid achter zich gelaten. Gartner, toonaangevend onderzoeksbureau in de automatisering, stelt dat Baan de concurentie bovendien is voorbijgestreefd wat betreft visie op de toekomst van de bedrijfstak waarin het opereert.

“Zo worden wij van buitenaf gezien”, aldus bestuursvoorzitter en oprichter Jan Baan gisteren in een toelichting op de jaarcijfers. “Maar het (de strelende kwalificatie van Gartner - red.) geeft toch een aardig gevoel als je bij de klant komt.”

Baan ontwikkelt en verkoopt software voor Enterprise Resource Planning, programmatuur waarmee ondernemingen hun bedrijfsvoering efficiënter kunnen inrichten. De bestuursvoorzitter schat de omvang van de markt op het moment op 6 tot 8 miljard dollar en de groei tot het einde van deze eeuw op 40 procent per jaar. Jan Baan: “Misschien dat we na de eeuwwisseling, als de problematiek rondom het jaartal 2000 is opgelost, een kleine dip krijgen.” Veel computerprogramma's zijn niet berekend op de overgang in de jaartelling van 1999 naar het jaar 2000 en kunnen daardoor vastlopen. Baan: “Dat is een miljardenmarkt. Misschien dat wel 25 procent van de ondernemingen die nu succesvol zijn het niet redden, omdat zij dit probleem niet weten op te lossen.”

Baan staat wat betreft omzet nog in de schaduw van het Duitse SAP (omzet omstreeks vier miljard). “Sap, wat is dat?”, grapt Jan Baan bij herhaling. Liever dan naar de opbrengst van bestaande produkten kijkt hij naar de toekomst. “De cash flow van vandaag wordt behaald met de technologie van gisteren”, merkt hij droogjes op.

De operationele marge van Baan, een van de weinige kritiekpunten van analisten, is opgetrokken van 11 procent gemiddeld over 1995 naar 15 procent in het afgelopen jaar. Volgens de bestuursvoorzitter heeft het bedrijf in het verleden een deel van deze marge moeten afstaan om partners te bekostigen die moesten worden ingeschakeld om te snelle groei te kunnen bijbenen. Door kostenbeheersing en reorganisatie wil Baan volgens financieel bestuurder J. Westerhoud deze marge verder opvoeren tot boven 20 procent.

Baan behaalt het grootste deel van zijn opbrengsten uit de verkoop van licenties op de eigen software. Daarnaast verdient het bedrijf aan onderhoud van de programmatuur en dienstverlening. De omzet in deze drie categoriën groeide in het afgelopen jaar met gemiddeld 95 procent. Een klein deel van de activiteiten van Baan bestond uit de verkoop van computerapparatuur. Aan klanten die Baan-software bestellen werden computers van derden (onder meer Compaq) verkocht. Deze activiteit wordt echter afgebouwd. In de loop van 1996 werd de omzet in deze zogeheten hardware gereduceerd tot 1,2 miljoen dollar. Baan: “De marges in hardware zijn niet geweldig. Dit jaar zal onze omzet daarin verwaarloosbaar klein zijn.”

Het midden- en kleinbedrijf biedt Baan volgens de bestuursvoorzitter nog enorme groeimogelijkheden. Daar kunnen de pakketten van Baan grootschalig worden afgezet. “We hebben 60 procent van de markt nog niet gedekt”, aldus Baan. In samenwerking met Microsoft wil het bedrijf zijn produkten in plaats van als maatwerk “vanaf de plank” gaan verkopen. In het pakket gebouwde programma's moeten de software aanpassen aan de eisen van een specifiek bedrijf. Baan sprak eerder de verwachting uit met het nieuwe produkt in 1997 een omzet te behalen van 150 miljoen dollar.

Baan zegt in het verleden te hebben ondervonden dat autonoom groeien de voorkeur geniet boven groei door grote acquisities. In het afgelopen jaar kocht het gespecialiseerde softwarebedrijven als Berclain en Antalys. Daarnaast nam het een deelbelang in het Nijmeegse bedrijfje Matrix. Jan Baan: “Wij hebben alleen bedrijven gekocht die in een voor ons interessante niche zitten en die wat betreft cultuur goed bij ons passen.”

Baan heeft vooral door de uitgifte van een converteerbare obligatie in december zijn kaspositie aanzienlijk versterkt tot 202 miljoen dollar aan het eind van het afgelopen jaar. Volgens Baan mag hieruit niet zonder meer worden geconcludeerd dat op korte termijn overnames volgen. Baan: “Het is altijd handig wat spek op de rug te hebben als het koud is. Maar een kleine overname met een omvang van bijvoorbeeld 50 miljoen dollar kan natuurlijk altijd gaan spelen.”

Het aantal werknemers is in het afgelopen jaar gegroeid met 57 procent tot 2.390. Baan ondervindt weinig problemen van de krapte op de arbeidsmarkt voor automatiseerders. Het bedrijf heeft met name veel nieuwe mensen nodig voor onderzoek en ontwikkeling waarin het aantal nieuwe werknemers dit jaar moet groeien van 625 tot duizend. Die groei kan niet alleen worden ondervangen in Nederland, waar het zwaartepunt van Baans research-actviteiten zich nog altijd bevindt. Baan plukt volgens de bestuursvoorzitter echter de vruchten van de decentrale opzet van de afdeling onderzoek en ontwikkeling. Zo vindt Baan nog eenvoudig hoogopgeleidde werknemers in India. Het bedrijf heeft intussen 250 tot 260 werknemers in dat land.

Een van de centrale aspecten in de strategie van Baan is de vertikale marketing. Nadat een grote klant is binnengehaald, probeert het bedrijf produkten af te zetten bij toeleveranciers en mogelijk afnemers van dezelfde klant. Baan kijkt nog altijd met grote tevredenheid terug op het contract van 20 miljoen dollar dat hij in het najaar van 1994 in de wacht sleepte bij vliegtuigbouwer Boeing.

In tegenstelling tot Boeing heeft autofabrikant Ford, een grote klant waarmee in de loop van vorig jaar overeenstemming werd bereikt, gekozen voor een geleidelijke invoering van Baan-pakketten. Volgens Baan zijn opdrachten zoals die van Boeing waarbij een bedrijf in een keer kiest voor de invoering van Baan-programma's in de hele onderneming een uitzondering.