Pas op rand van het ravijn deinst Miloševic terug

BELGRADO, 5 FEBR. Oppositieleider Vuk Draškovic durft 's middags voor zijn tienduizenden aanhangers de zege nog niet uit te roepen. “Ik praat niet over brieven die ik niet heb gelezen.” Zijn collega Zoran Djindjic is een uur later wel zeker van zijn zaak. Na twee dagen van grof geweld tegen de burgers van Belgrado heeft president Miloševic van Servië zijn nederlaag erkend. “Dit is geen nieuwe truc”, zegt Djindjic. “We naderen het einde van deze crisis.”

Het gerucht zong de hele middag al door de straten van Belgrado: Miloševic zou zijn premier hebben geschreven dat het parlement via een bijzondere wet de uitslag van de lokale verkiezingen van november moet goedkeuren. Gisteravond lag de brief ter inzage bij Djindjic' Democratische Partij, terwijl de beoogde burgemeester van Belgrado breed lachend handen schudde, schouders klopte en grappen maakte. Tussendoor maakt hij tijd voor een vraaggesprek.

Hoe kunt u er zo zeker van zijn dat dit geen schijnbeweging is? Wat als de socialisten in het parlement het voorstel van Miloševic op bevel van hogerhand afwijzen?

“Dat zou hoogst ongebruikelijk zijn. Het zou Miloševic in een hopeloze situatie brengen. Het hangt er nu alleen maar vanaf hoeveel haast hij maakt. Als hij wil, kan hij dit besluit binnen vijf minuten doordrukken. Dan zit de nieuwe gemeenteraad er een dag later. Ik schat persoonlijk dat het parlement vrijdag bijeenkomt en het voorstel goedkeurt.”

Waarom ineens deze concessie, na twee dagen van geweld?

“Het klinkt pedant, maar ik wist dat Miloševic dit zou doen. Ik wist alleen niet wanneer. Zijn beslissingen hebben altijd dezelfde structuur: eerst arrogant negeren, dan geweld en daarna toegeven. Pas wanneer hij vlak voor het ravijn staat, zet Miloševic twee stappen achteruit. Herinnert u zich hoe hij de oorlog heeft gevoerd, hoe hij de internationale gemeenschap toen tegemoettrad? Zondag en gisteren waren de doorslaggevende dagen. Gisteren zag hij de betogingen weer groeien. Niemand liet zich afschrikken door het politiegeweld. Toen begreep Miloševic dat hij een politieke oplossing moest zoeken. Hij heeft de afgelopen dagen drie fouten gemaakt. Eerst de blokkade van de brug, die zondag voor betogers werd afgesloten. Toen de gewelddadige deblokkade, het slaan van de betogers. En ten derde maandag, toen hij de politie op burgers liet jagen alsof het konijnen waren. Het is onvergeeflijk je burgers zo te behandelen. Ik hield er rekening mee dat hij ook de vierde en grootste fout zou maken, dat hij ons allemaal zou laten arresteren. Maar dat durfde hij niet aan.”

Staakt u de betogingen als u burgemeester van Belgrado wordt?

“Nee. Daarvoor moet er aan twee voorwaarden worden voldaan. Er moeten vrije media komen en de mensen achter de politieterreur moeten ter verantwoording worden geroepen. Dan pas kan het politieke debat van de straat worden overgebracht naar de instituties die daarvoor zijn bedoeld. De bazen van staatszender RTS die de burgers met propaganda bombarderen, die vreedzame betogers voorstelden als drugsgebruikers en misdadigers, hebben ook geweld tegen ons gebruikt. Ze moeten ontslagen worden. Wij verdienen de kans om Servië te vertellen wie hier de macht misbruikt, wat er werkelijk gebeurt. Het is een krankzinnige situatie dat partijen die bijna de helft van de stemmen hebben, geen enkele ruimte krijgen op het nieuws. Pas als aan al deze voorwaarden is voldaan, is een dialoog mogelijk.”

Als burgemeester van Belgrado zult u toch moeten praten met de regering.

“Laten we dan zeggen dat we de komende tijd via twee kanalen praten: via de staatsorganen en via luidsprekers. Het is van het grootste belang Miloševic onder druk te houden. Hij heeft namelijk een enorm talent om op de lange termijn langzaam en geduldig al het terrein terug te winnen dat hij eerder heeft verloren. Ik zie wel kansen. Tot dusver hadden we alleen de burgers, binnenkort hebben we de burgers en de burgemeester. Dat is een machtige combinatie.

“Miloševic zal onze stad financieel wurgen, maar ik heb vertrouwen in de mensen van Belgrado. Die zullen niet mij, maar Miloševic de schuld geven als de stadsbussen niet meer rijden wegens geldgebrek. Natuurlijk heb ik als burgemeester niets te zeggen over de politie, die is in handen van de centrale regering. Maar de politie van Belgrado respecteert mij. De agenten die zondag op de burgers insloegen, waren van buiten de stad. Als ik agenten uit Belgrado tegenkom, groeten die me en noemen me burgemeester. De strijd gaat nu om de controle over de lokale media. In Belgrado gaat het nu dus om Studio B. Ik vermoed dat we ook hier een 'Kragujevac-scenario' krijgen. Men zal proberen de controle over Studio B over te hevelen naar de staatszender. De strijd zal hier in Belgrado harder zijn dan in Kragujevac, er staat veel meer op het spel.”

Is het niet riskant de betogingen door te zetten? Misschien verlopen ze als Miloševic eenmaal heeft toegegeven.

“Zonder risico geen winst.”