Bindend studie-advies is sluitstuk van Leidse ambitie

Zegslieden van landelijke studentenorganisaties reageerden vorige week met weinig waardering op het besluit van de Leidse Universiteitsraad om een nieuw studiesysteem in te voerten: “Een paternalistische manier om volwassen mensen te begeleiden”, en: “ Een oprotadvies, onder de naam van kwaliteitsverbetering”.

In het nieuwe systeem kunnen studenten in laatste instantie het “bindende advies” krijgen de studie te staken, als zij aan het einde van hun eerste jaar niet voldoende studiepunten hebben verzameld.

Ook in de dagbladen werd de nadruk gelegd op het eventuele negatieve advies dat een eerstejaarsstudent in Leiden boven het hoofd zou hangen. 'Leiden wil trage studenten kwijt', 'Leiden pakt falende student aan' en 'Leiden wil trage studenten dwingen om op te houden', zo kopten De Telegraaf, Algemeen Dagblad en deze krant.

Deze reacties hebben mij verbaasd - en verontrust. Een makkelijk oordeel is sneI geveld, maar het is de vraag of vertegenwoordigers van studenten daarmee het belang van hun (komende) achterban dienen. Doordat de meeste kranten het negatieve studieadvies tot nieuws hebben verheven, zou de indruk kunnen ontstaan dat Leiden studenten graag wegstuurt, terwijl het tegendeel het geval is.

Deze reacties zouden aanstaande studenten de indruk kunnen geven dat je wel gek zou zijn als je kiest voor een studie in Leiden - gek of briljant. Maar zo buitensporig zijn de eisen die wij aan eerstejaars studenten gaan stellen helemaal niet.

Om te beginnen sluiten onze nieuwe regels volledig aan bij de normen voor de prestatiebeurs. Een student moet daarbij de helft van de studiepunten halen, want anders wordt de beurs omgezet in een lening. Aan die harde realiteit verbindt de Leidse universiteit, als eerste, consequenties met een beter en duidelijker studieprogramma voor eerstejaars. Door daarbij een norm te stellen, helpen we voorkomen dat studenten een grote studieschuld opbouwen.

Zo zwaar is de eis overigens niet om in het eerste jaar de helft van de studiepunten te moeten halen. Wie dat niet haalt, is òf niet geschikt voor universitair onderwijs, òf heeft niet voldoende belangstelling voor het gekozen vakgebied, òf is niet in staat geweest hard te werken.

In al deze gevallen is de student er bij gebaat op tijd hierover adviezen te krijgen en de consequenties onder ogen te zien. De student kan zo tijdig de koers verleggen naar een andere manier van studeren, naar een andere studie of naar bijvoorbeeld een HBO-opleiding.

Die studie-adviezen worden met zorg en in fasen gegeven. Het eerste advies wordt al in januari gegeven, wat studenten de mogelijkheid geeft, de studie te staken zonder consequenties voor de studiebeurs. Voor de zomer volgt een voortgangsadvies en eind augustus het definitieve advies. Dat, zo verwachten wij, in veel gevallen gewoon positief zal zijn. Bij het geven van dat advies wordt overigens rekening gehouden met bijzondere persoonlijke omstandigheden.

We vragen niet alleen - in redelijke mate - kwaliteit en inzet van onze studenten, maar ook - in hogere mate - hetzelfde van onze docenten. Want het mag niet zó zijn, dat door redenen die buiten de macht van de student liggen, deze niet aan het vereiste aantal punten kan voldoen. Daarom is ons uitgangspunt altijd geweest: voordat we eisen stellen aan onze studenten, stellen we eerst eisen aan ons zelf.

We werken al ruim twee jaar aan de zorgvuldige voorbereiding van het nieuwe studiesysteem. De propedeuse is grondig vernieuwd, waarbij expliciete eisen zijn geformuleerd: de Leidse propedeuse is representatief voor de studie, bevordert zelfstandig werken, heeft een sterke academische signatuur en is goed in één jaar te halen. Het onderwijs wordt vernieuwd, waarbij onder meer de tentamens, de roosters, de studiefaciliteiten en de begeleiding van studenten worden aangepakt.

Het bieden van een goede studiebegeleiding is onlosmakelijk verbonden aan het geven van verantwoorde studieadviezen. Die begeleiding begint met een individueel kennismakingsgesprek bij aanvang van de studie. Daarna komen de eerstejaars regelmatig in mentorgroepjes bij elkaar om de studievoortgang te bespreken, onder leiding van een docent. In het mentoraat komen ook studietips, kennismaking met medestudenten en mogelijkheden om de studie te verdiepen aan bod. De mentor of de studieadviseur heeft een gesprek met een student als deze achter raakt met de studie, om te kijken hoe die achterstand kan worden ingehaald.

Onderwijsvernieuwing, studiebegeleiding en - als sluitstuk daarvan - een bindend studieadvies: met dat pakket wiI de Leidse universiteit het niveau en de kwaliteit van het onderwijs verhogen. En met dat pakket gaat de Leidse universiteit een contract aan met haar nieuwe studenten: jij spant je in om er voor te zorgen dat je een positief advies krijgt, wij garanderen alles te doen om te voorkómen dat je een negatief advies krijgt. En ook na dat eerste jaar bieden we je kansen en de mogelijkheden om uit jezelf en uit je studie te halen wat erin zit.

Wie daarvoor gemotiveerd is, wie dat aandurft, wie dat geen 'paternalistisch begeleiden' met een 'oprotadvies' vindt, maar een goede deal, een extra service aan studenten en een uitdaging vindt, is van harte welkom bij de Rijksuniversiteit Leiden.