Australië begint aan debat over republiek

WELLINGTON, 5 FEBR. Eind dit jaar zal in Australië een zogenoemde volksconventie worden gehouden over de vraag of het land een republiek moet worden of een monarchie blijft met de Britse koningin aan het hoofd.

Dat heeft een woordvoerder van de Australische regering gisteren bekendgemaakt. Daarmee wordt een belofte ingelost die de nieuwe premier John Howard vorig jaar deed in de aanloop naar de door zijn conservatieve coalitie gewonnen parlementsverkiezingen. De helft van de afgevaardigden op de te beleggen conventie zal door de regering worden benoemd, de overigen worden gekozen door de Australische stemgerechtigden.

De bijna 18 miljoen Australiërs zijn verdeeld over de vraag aan welke staatsvorm zij de voorkeur geven. Opiniepeilingen hebben het afgelopen jaar meerderheden voor beide opties aangegeven.

Premier Howard zelf is monarchist, maar binnen zijn conservatieve coalitie bestaat ook steun voor een republiek. In de Laborpartij, die vorig jaar na 13 jaar de regeringsmacht heeft verloren, is de steun voor een republiek groter. De voormalige Laborpremier Paul Keating was een uitgeproken republikein, die de nieuwe staatsvorm in 2001 wilde invoeren, precies anderhalve eeuw nadat de Australische federatie totstandkwam. Veel Australiërs willen dat al een jaar eerder doen, zodat de Olympische Spelen in 2000 door een Australische president kunnen worden geopend in plaats van door de hoofdbewoner van Buckingham Palace.

De conclusies van de volksconventie zullen niet bindend zijn. Invoering van de republiek vereist de goedkeuring van Australiërs in een referendum. Oppositieleider Kim Beazley van Labor ziet weinig in het houden van een conventie. “Dit debat duurt nu al jaren. De Australiërs zijn er nu klaar voor om zich in een referendum uit te spreken”, aldus Beazley.

Minister van Buitenlandse Zaken Alexander Downer liet vorige week in Nederland blijken dat hij niet staat te springen om constitutionele veranderingen. “Ik heb niet de indruk dat de mensen zitten te schreeuwen om verandering van de constitutie. De gemiddelde Australiër is meer geïnteresseerd in banen, verbetering van de levensstandaard en zijn gezin.”