Concurrenten zwijgen over technolease-truc van Rabo

ROTTERDAM, 4 FEBR. Concurrentievervalsing? Hoezo concurrentievervalsing. De Rabobank heeft dankzij twee slimme financieringsconstructies met Philips en Fokker een belastingvoordeel van 1,8 miljard gulden in de wacht gesleept, zo hebben ambtenaren becijferd. De bank zelf schat het voordeel overigens op 150 miljoen gulden.

Geeft dit de Rabobank een voorsprong op de concurrenten in het bankwezen, zodat zij bijvoorbeeld lagere tarieven kan rekenen om prestigieuze klanten in het bedrijfsleven aan de haak te slaan? De Rabobank staat hier en daar nog wel bekend als een typische 'boerenbank', maar heeft in de laatste vijftien jaar doortastend geëxpandeerd in het midden- en kleinbedrijf en in bankdiensten voor de Nederlandse multinationals. Precies de markten waar ook ABN Amro en ING actief zijn.

De grote concurrenten die het fiscale douceurtje missen en ook niet in staat werden gesteld te 'bieden' op de omstreden financieringsconstructies vinden het niet op hun weg liggen op de gevolgen van de fiscale vrijgevigheid te reageren. De Rabobank kocht van de financiële kwakkelaars Philips en Fokker technische kennis, zodat de twee bedrijven een broodnodige geldinjectie kregen, terwijl de Rabobank gedurende tien jaar haar investering kon afschrijven ten laste van haar fiscale winst.

“Zij hadden iets nieuws bedacht, dat soort slimmigheidjes drijft de concurrentie”, zegt een woordvoerder van ABN Amro. ING vindt het geen onderwerp om op te reageren, net zo min als de Nationale Investeringsbank (NIB), waarvan de overheid overigens 50,3 procent van de aandelen bezit.

De vergelijking met de controversiële steun die de Franse overheid de afgelopen jaren aan de noodlijdende staatsbank Crédit Lyonnais heeft verstrekt, gaat niet op wil de woordvoerder van ABN Amro nog wel kwijt. Franse bankiers reageerden vorig jaar ontevreden over de miljarden staatssteun aan een grote concurrent, zonder dat aan de activiteiten van Crédit lyonnais vergaande restricties werden gesteld. Crédit Lyonnais werd geholpen omdat het de bank slecht ging, dat is bij de Rabobank niet het geval.

Dat de Rabobank nu de fiscale lusten kan genieten van een unieke vorm van privatisering van overheidssteun noemt een topbankier “de ironie van het noodlot”. Hij herinnert eraan dat de Rabobank tot ver in de jaren tachtig een lagere vennootschapsbelasting betaalde omdat de bank kon profiteren van de zogeheten vrijstelling voor spaarbanken. Deze fiscale regeling was bedoeld voor de traditionele spaarbanken. De Rabobank had als grootste partij op de spaarmarkt ook een gedeeltelijke belastingvrijstelling voor het spaarbedrijf. Toen de spaarbanken zich ook buiten de afzet van spaarbankboekjes gingen bewegen moesten zij de fiscale vrijstelling na een overgangsfase inleveren.

“Het nadeel van veel belasting moeten betalen is nu opeens een groot voordeel geworden”, zegt eerder genoemde bankier.

Het is een publiek geheim dat de Rabobank een van de grootste, zo niet de grootste betaler van vennootschapsbelasting in Nederland is. Dat heeft er mee te maken dat de Rabobank een groot eigen vermogen plus geheime stille reserves heeft en goed winstgevend is. De fiscale jaarrekening van de bank is overigens geheim.

Het openbare jaarverslag van de Rabo over 1995 meldt een zichtbaar eigen vermogen van 17,6 miljard gulden en een belastingpost van 636 miljoen gulden. De netto winst was toen 1,43 miljard gulden.

Als de Rabobank de fiscale aftrekpost niet in de concurrentieslag met andere banken inzet, komt het de positie van de bank in de internationale haute finance nog goed van pas. De Rabo is de laatste particuliere bank (zonder overheidsgarantie) met het superieure financiële rapportcijfer voor kredietwaardigheid. De bank heeft de zogeheten triple A rating van de drie toonaangevende instellingen die zulke opinies afgeven.

Om dit rapportcijfer te behouden moet de Rabobank goed winstgevend blijven: als ledencoöperatie wil zij geen aandelen uitgeven. Toen de Rabo concurrenten als Deutsche Bank en UBS de triple A zag verliezen, vreesde zij met grote vreze. Maar vorig jaar kreeg werd zij gerust gesteld.